Danıştay 8. Daire E.2021/7610 K.2024/4664

Dava konusu istem: Sivas ili, Gölovası ilçesi, ... sicil no.lu IV. grup maden ruhsatı ile ilgili yatırılan 50.192,00-TL'nin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali ile ödenen 50.192,00-TL'nin başvurunun davalı idareye tebliğ tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; her ne kadar işletme ruhsatının iptaline ilişkin işlem Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiş ise de.

2018 yılı işletme ruhsat bedelinin ödenmesi gereken son gün olan 31.01.2019 tarihi itibari ile ruhsat hukuku yürürlükte olduğundan ve davacının her koşulda bahse konu ruhsatın bedelini ödemesi zorunlu olduğundan, dava konusu işlemin iptaline bağlı olarak ödemiş olduğu 2018 yılı işletme ruhsat bedeli olan 50.192,00-TL'nin iadesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı,

öte yandan, dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun ortaya konulmuş olması karşısında, yürürlükteki mevzuat uyarınca tahakkuk etmiş ve davacı şirket tarafından ödenmiş olan ruhsat bedelinin davacıya iadesinin de hukuken mümkün olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ruhsatın 2018 yılının tamamında yürürlükte olmadığı, bu nedenle ruhsat bedeli tahsil edilmemesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin Sivas ili, Gölovası ilçesi, ... sicil no.lu IV. grup işletme ruhsatının bulunduğu, söz konusu ruhsatın 2016-2017 yılları işletme ruhsat bedellerinin süresi içerisinde yatırılmadığından bahisle davalı idarenin ... tarih ve E... sayılı yazısı ile ruhsatın 16/12/2017 tarihinden itibaren iptal edildiği, ruhsat iptali işlemine karşı açılan davada ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile ruhsatın iptaline ilişkin işlemin iptaline karar verildiği, davalı idare tarafından ... tarih ve .... sayılı yazı ile 2016, 2017, 2018 ve 2019 yılları ruhsat bedellerinin yatırılmasının davacıdan istenilerek yazının davacının KEP adresine 24/03/2019 tarihinde tebliğ edildiği, davacı tarafından 21/05/2019 tarihinde anılan yıllara (2016,2017,2018,2019) ilişkin ruhsat bedellerinin davalı idarenin hesabına yatırıldığı, davacı tarafından ruhsatın iptal edildiği 16/12/2017 tarihi ile mahkeme kararı üzerine yeniden ihya edildiği 17/01/2019 tarihleri arasında çalışılmadığı,

çalışılmayan 2018 yılına ilişkin ruhsat bedelinin haksız ve yersiz tahsil edildiğinden bahisle 03/09/2019 tarihli başvurunun yapıldığı, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli ve E... sayılı işlemi ile yapılan başvurunun reddi üzerine de anılan işlemin iptali ile ödenen 50.192,00-TL'nin başvurunun davalı idareye tebliğ tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde.

"Ruhsat Bedeli: (Ek: 4/2/2015-6592/2 md.) (Değişik:14/2/2019-7164/5 md.) Taban bedelinin, ruhsatın yürürlükte kaldığı takvim yılı sayısı, maden grubu, cinsi ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak ekli (1) ve (2) sayılı tablolarda gösterildiği şekilde hesaplanarak her yıl ocak ayının sonuna kadar; arama ruhsatlarında tamamı Genel Müdürlüğün bütçesine ve işletme ruhsatlarında ise %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını temin etmek üzere teminat olarak,

%20’si Genel Müdürlüğün bütçesine, %50’si ise genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına yatırılması gereken tutar." olarak tanımlanmış, "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında ise. (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur.

I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır.

I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir.

Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz. İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun ve bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuata göre, işletme ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunlu olup, olayda davacının iadesini talep ettiği 2018 yılı ruhsat bedelinin de 2018 yılı ocak ayının sonuna kadar yatırılacağı tabiidir.

Uyuşmazlıkta, ... tarih ve E... sayılı işlem ile davacının ruhsatının 16/12/2017 tarihinden itibaren iptal edildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verilmesi üzerine, ruhsat ihya edilerek davacıdan dava konusu 2018 yılı da dahil olmak üzere ruhsat bedellerinin yatırılmasının talep edildiği görülmektedir.

Bununla birlikte, bahsi geçen iptal kararı Dairemizin 13/10/2023 tarih ve E:2020/1006, K:2023/4705 sayılı kararıyla bozulmuş olup, bozma kararına uyularak verilen davanın reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararı ise Dairemizin 19/09/2024 tarih ve E:2024/3609, K:2024/4663 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir. Başka bir ifadeyle, ruhsatın ihya edilmesinin ve dolayısıyla davacıdan ruhsat bedeli alınmasının dayanağını oluşturan iptal kararı hükmünü yitirmiştir.

Bu haliyle, dava konusu ruhsatın ... tarih ve E... sayılı işlem ile 16/12/2017 tarihinden itibaren iptal edilmesi karşısında, davacının 2018 yılı ruhsatı bedelini yatırma zorunluluğunun ortadan kalktığı açıktır.

Bu durumda, söz konusu bedelin 2018 yılı ocak ayının sonuna kadar yatırılması gerekirken, ruhsatın ihya edilmesinden kaynaklı olarak 2019 yılında yatırıldığı, ruhsatın iptal edildiği 16/12/2017 tarihi ile ihya edildiği 19/03/2019 tarihi arasında ruhsatın yürürlükte olmadığı, bu tarihler arasında davacının sahada faaliyette bulunmadığı ve anılan bedelin alınmasını gerekli kılan hukuki durumun ortadan kalktığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan, işlemin hukuka aykırı olduğuna karar verildiğinden, davacı tarafından yatırılan 2018 yılı ruhsat bedelinin de iadesinin gerektiği sonucuna varılmaktadır.