Danıştay 8. Daire E.2022/1046 K.2025/7514

Dava konusu istem: ... Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde IR:... (eski IR:...) ruhsat numarası ile faaliyet gösteren davacı şirket tarafından; 05/07/2014-25/07/2017 tarihleri arası 3 yıl 20 günlük süre için kurum hesaplarına yapılan saha yıllık izin bedeli ödemelerinde 395.209,08-TL fazla ödeme yapıldığının tespit edildiğinden bahisle söz konusu bedelin 2019 yılı arazi izin bedeli tebligatında belirtilen 482.721,21-TL izin bedelinden mahsup edilmesi talebiyle idareye yapılan başvurunun, iade edilmesi gerekli bedel miktarının 5.319,15-TL olduğu gerekçesiyle kısmen reddine ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali ve 395.209,08-TL'nin taraflarına iadesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi belgeler ile hükme esas alınabilecek nitelikte bulunan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14 ncü maddesi hükümleri gereğince 5 hektar muafiyeti uygulanarak hesaplanan arazi izin bedelinin 1.200.117,71 TL olduğu, davalı idarenin 5 hektar muafiyetini tam olarak uygulamadığı, davacı tarafından 05/07/2014-25/07/2017 dönemi için yatırılan tutarın 1.813.449,12 TL olduğu,

davacının davalı idareye 613.331,41 TL fazla yatırdığı hususunun alanında uzman bilirkişi heyetince tespit edilmesi nedeniyle, davacı şirket tarafından yapılan başvurunun, davalı idarece, iade edilmesi gerekli bedel miktarının 5.319,15-TL olduğu gerekçesiyle kısmen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği, diğer yandan.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125'inci maddesinin son fıkrasında yer verilen, "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." hükmü uyarınca ve taleple bağlılık ilkesi gereğince hukuka aykırı bulunan dava konusu işlem nedeniyle davacının 395.209,08-TL ödediği fazla miktarın tazmini gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ve fazladan yatırılan 395.209,08-TL'nin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, yerel Mahkeme kararı ile bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklamalı onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, ... Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde IR:... (eski IR:...) ruhsat numarası ile faaliyet gösteren davacı şirket tarafından; 05/07/2014 - 25/07/2017 tarihleri arası 3 yıl 20 günlük süre için kurum hesaplarına yapılan saha yıllık izin bedeli ödemelerinde 395.209,08-TL fazla ödeme yapıldığının tespit edildiğinden bahisle söz konusu bedelin 2019 yılı arazi izin bedeli tebligatında belirtilen 482.721,21-TL izin bedelinden mahsup edilmesi talebiyle idareye yapılan başvurunun, iade edilmesi gerekli bedel miktarının 5.319,15-TL olduğu gerekçesiyle kısmen reddine ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali ve 395.209,08-TL'nin taraflarına iadesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Öte yandan, uyuşmazlıkta, davalı idarece; ... tarih ve ... sayılı olur ile davacının kullanımında olan 81.433.81 m² sahanın, 44.728,17 m²'lik kısmının maden işletme alanı olarak kullanılmaya devam edileceği,

daha önce maden işletme alanı olarak kullanılan 36.705.64 m² alanın ise maden stok alanı olarak kullanılmasına izin verildiği dolayısıyla 36.705,64 m²'lik alanın kullanım amacı değişikliği ile maden işletme izninden maden stok sahasına dönüştürüldüğü dolayısıyla 18/04/2014 tarihli Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesi ikinci fıkrası gereği yeni bedel hesabına göre bu alanın 5 hektar muafiyetine dahil edilmediği,

sonuç olarak 5 hektardan arta kalan 13.294,36 m² üzerinden muafiyet uygulandığı belirtilmiş olup davacı şirketin 05/07/2014 - 25/07/2017 tarihleri arası 3 yıl 20 günlük süre için kurum hesaplarına yapılan saha yıllık izin bedeli ödemelerine yönelik talepte bulunduğu görüldüğünden uyuşmazlığın çözümü için Yönetmeliğin 8. maddesinin 2. fıkrasında yapılan değişikliğin neleri içerdiğinin anlaşılabilmesi için Yönetmelikte yer alan kuralın önceki hali ile 06/07/2018 tarihinde yürürlüğe giren halinin karşılaştırmasının yapılması ve davacının talepte bulunduğu döneme ilişkin olarak Yönetmeliğin değişiklikten önceki mi yahut sonraki halinin mi tatbik

edileceğinin açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir.

Davacının davaya konu talebine ilişkin dönemde yürürlükte olan Orman Kanunu'nun 16. maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin maddesinin ikinci fıkrasında ''Ancak aynı ruhsat alanı içinde maden işletme, aramada işletme amacıyla bu Yönetmeliğin yayım tarihinden önce veya sonra iptal edilmiş olanlar da dahil Bakanlıkça verilmiş izin alanlarının toplamının beş hektara kadar olan kısmı için arazi izin bedeli alınmaz, ek devlet hakkı alınır...'' düzenlemesi yer almaktayken,

06/07/2018 tarihinde değişikliğe uğrayan maddede ''Ancak aynı ruhsat alanı/hammadde üretim izin alanı içinde maden işletme amacıyla bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce veya sonra Bakanlıkça verilmiş izin alanlarının toplamının beş hektara kadar olan kısmı için arazi izin bedeli alınmaz, ek Devlet hakkı alınır.

Kamu kurum ve kuruluşlarına hammadde üretim amacıyla, hammadde üretim izin belgesine dayanılarak verilen izinlerde ise ek Devlet hakkı alınmaz.'' şeklinde düzenleme yapıldığı görülmektedir. Değişiklik ile maddeden '' iptal edilmiş olanlar da dahil'' ibaresinin çıkarıldığı anlaşılmıştır.

Yönetmeliğin 06/07/2018 tarihinden önce yürürlükte olan halinde, arazi izin bedeli hesabında taraflarca alınmış ve idarece iptal edilmiş önceki izin alanları da hesaplamaya dahil edilmekteyken, 06/07/2018 tarihinden sonra izin sahiplerince sadece hali hazırda ''kullanılmakta olan'' izin alanı ölçüsünün dikkate alınacağı, önceden iptal edilmiş alanların bu hesaba dahil edilmeyeceğinin kural altına alındığı görülmekte olup davacının talepte bulunduğu döneme ilişkin olarak da 05/07/2014 - 25/07/2017 tarihleri itibarıyla henüz mevzuat değişikliği gerçekleşmediğinden, davalı idarece 36.705,64 m²'lik alanın, kullanım amacı değişikliği ile maden işletme izninden maden stok sahası iznine dönüştürüldüğü gerekçesiyle 5 hektar muafiyetine dahil edilmemesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.