Danıştay 8. Daire E.2022/1488 K.2024/5402

I- ... Bakanlığı

VEKİLİ : Av. ...

II- ... Valiliği

VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) Özel ... Lisesi VEKİLİ : Av. ....

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...'a velayeten ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... Lisesi, 11.sınıf öğrencisi olan davacının, "2018-2019 eğitim-öğretim yılında (Seçimlik İleri) Matematik (53,90) ve (Seçimlik İleri) Kimya (58,40) derslerinden Yönetmelikte öngörülen şartları yerine getirememesi nedeniyle karşılıksız parasız yatılı olarak okula devam hakkını kaybettiğine ve öğrencinin e-okul nakil işlemlerini yapması gerektiğine" ilişkin Darüşşafaka Lisesi'nin ... tarih ve ... sayılı işleminin ve söz konusu işlemin dayanağı olan Özel Darüşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin (dava konusu işlemde sehven 8.madde yazılması sebebiyle, dava dilekçesinde de 8.madde olarak gösterilen) 6.maddesinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında.

Darüşşafaka Cemiyeti'nin kuruluş amacına ve eğitim misyonuna, eğitimde fırsat eşitliğine, ilkesine ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna varılan Özel Darüşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliğinin 6.maddesinin 2. fıkrasında yer alan, "iki dönem puanının aritmetik ortalamasının en az 60 puan olması" veyahut "...iki dönem puanının aritmetik ortalamasına bakılmaksızın ikinci dönem puanının en az 75 puan olması..." cümlelerinde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle iptaline, Özel Darrüşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin 6.maddesinin 2.fıkrasının,

hukuka aykırılığı saptanan "iki dönem puanının aritmetik ortalamasının en az 60 puan olması" veyahut "...iki dönem puanının aritmetik ortalamasına bakılmaksızın ikinci dönem puanının en az 75 puan olması..." cümleleri dışında kalan hükümlerinde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle reddine, hukuka aykırılığı saptanan Özel Daruşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 2. fıkrasının,

"iki dönem puanının aritmetik ortalamasının en az 60 puan olması" veyahut "...iki dönem puanının aritmetik ortalamasına bakılmaksızın ikinci dönem puanının en az 75 puan olması..." koşullarını taşımadığı sebebiyle tesis edilen ve 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Matematik dersinin iki dönem aritmetik ortalamasının 56,74 puan olması nedeniyle Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 56.maddesinin (1/a) fıkrasında öngörülen "iki dönem puanının aritmetik ortalamasının en az 50 puan... olması" şartını da sağlayarak bir üst sınıfa geçme hakkı kazanan davacının okul ile ilişiğini kesmesini öngören Darüşşafaka Lisesinin ...tarih

ve ... sayılı işleminde de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mahkeme kararının, Özel Darüşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin (dava konusu işlemde sehven 8.madde yazılması sebebiyle, dava dilekçesinde de 8.madde olarak gösterilen) 6.maddesinin 2. fıkrasının "... "iki dönem puanının aritmetik ortalamasının en az 60 puan olması" ve "...iki dönem puanının aritmetik ortalamasına bakılmaksızın ikinci dönem puanının en az 75 puan olması..." cümlelerine yönelik kısmı yönünden.

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin ilgili maddesi uyarınca, özel öğretim kurumlarının öğretim programları, ders çizelgeleri ve başarının değerlendirilmesi konusunda dengi resmî okullardan farklı uygulamalar belirlleyebileceği açık olup, eğitim kalitesinin arttırılması hedeflenerek yapıldığı sonucuna varılan dava konusu düzenlemede hukuka, mevzuata ve kamu yararına aykırılık, kararın iptale ilişkin kısımlarında ise hukuka uyarlılık bulunmamakta olup, bu kısımlar yönünden davalı İstanbul Valiliği ve Milli Eğitim Bakanlığı ile davalı müdahil Darüşşafaka Cemiyetinin istinaf başvurularının kabulüyle,

mahkeme kararının bu kısımlarının kaldırılmasına ve bu kısımlar yönünden davanın reddine; davacı hakkında tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden, bilirkişi raporunun incelenmesinden, davacı öğrencinin başarı durumunun değiştiği, seçimlik ileri matematik dersinin yıl sonu notunun 60,20 ve seçimlik ileri kimya dersinden yıl sonu notunun ise 61,50 puan olduğu, hesaplanan notlar neticesinde öğrencinin not durumunun mevzuatta düzenlenen asgari not ortalamasının üzerine çıktığı anlaşılmakla, 11. sınıf öğrencisi olan davacının, seçimlik ileri matematik ve seçimlik ileri kimya dersinden başarısız sayılarak,

parasız yatılı olarak okula devam hakkını kaybettiğinden bahisle kaydının yenilenmemesine, e-okul nakil işlemlerinin başlatılmasına dair tesis edilen dava konusu işlemde eşitlik ilkesine, ölçme ve değerlendirme kurallarına ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, anılan işlemin iptaline ilişkin istinafa konu ilk derece mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmamış, bu kısma ilişkin davalı idareler ve davalı idare yanında davaya katılan müdahil Darüşşafaka Cemiyeti'nin istinaf istemlerinin belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı ... Bakanlığı : Öğrencinin okuldan ilişiğinin kesilmesi işleminin usule uygun olduğu, yönetmelik maddesinin de meri mevzuat uyarınca hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu; belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

Davalı ... Valiliği : Dava konusu yönetmelik maddesinin uygulanmaması durumunda yeterli azim ve çabayı göstermeyerek okulun belirlendiği standart başarı ortalamasının altında kalan öğrencilerin parasız okutulmaya devam edilmesi gibi bir sonucun ortaya çıktığı, dava konusu işlemin ilgili yönetmelik maddesi çerçevesinde tesis edildiği; belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

Müdahil : öncelikle yönetmelik ve işleme ilişkin süre yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, bu talep uygun görülmediği takdirde de işlem ve yönetmeliğin usul ve yasaya uygun olduğu esas yönünde de davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı küçüğün, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında seçimlik İleri Matematik dersinin iki dönem puanının aritmetik ortalamasının 53,90 puan ve Seçimlik İleri Kimya dersinin iki dönem puanının aritmetik ortalamasının 58,40 puan olduğu (böylece iki dönem puanının en az 60 puan veya ikinci dönem puanının en az 75 puan olmaması) gerekçesiyle Özel Darrüşafaka Lisesi Sınıf Geçme Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, bir üst sınıfa devam etme koşulunu sağlayamadığı gerekçesiyle karşılıksız parasız yatılı olarak okula devam etme hakkının kaybedildiği, E-Okul nakil işlemlerinin başlatılması" gerektiği yönünde işlem tesis edilmiştir.

Bunun üzerine, davacı küçüğün okul ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlem ile işleme dayanak olarak gösterilen Özel Darüşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin 6. maddesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5580 sayılı Özel Öğretim Kanunu'nun "Eğitim-öğretim ve kurumların yönetimi" başlıklı 6. maddesinde; kurumlarda uygulanacak öğretim programı ve haftalık ders çizelgesinin, resmi kurumlarda uygulanan usul ve esaslar çerçevesinde belirleneceği, Bakanlıkça uygun bulunması durumunda farklı öğretim programları ve haftalık ders çizelgesinin de uygulanabileceği düzenlenmiştir.

20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "öğretim programları, ders çizelgeleri ve başarının değerlendirilmesi" başlıklı 46. maddesinde;" Dengi resmî okullarda uygulanan haftalık ders çizelgesi ve öğretim programlarından farklı uygulama yapacak okullar yapacakları farklı uygulamalara kurum yönetmeliklerinde yer vererek Bakanlığın izninden sonra uygularlar.(Ek cümle:RG-5/8/2023-32270) Kurumlar her sekiz yılda bir kurum yönetmeliklerini Bakanlığın onayına sunarlar.

(Ek cümleler:RG-16/2/2024-32462) Kurum yönetmeliklerinde başarı notu, devam-devamsızlık ve Bakanlıkça uygun görülmeyen diğer hususlar bulunamaz. Farklı yönetmelik uygulayan kurumların bilgileri MEBBİS Modülüne işlenir. Öğrenci okulda öğrenimine başladığı eğitim öğretim yılında geçerli olan kurum yönetmeliğine göre okuldan mezun olur.

Milletlerarası okullar için Bakanlıkça onaylanan ilgili ülke ders programları ve haftalık ders çizelgeleri, Genel Müdürlüğün uygun görmesi durumunda aynı ülkenin yetkili kurumundan (Değişik ibare:RG-16/2/2024-32462) program uygulama izni almış olan yeni açılacak milletlerarası okullar tarafından da kullanılabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığınca 20.05.2015 tarihinde onaylanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Daruşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin "Öğrenci Başarısının Tespiti" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasında; " 9 uncu, 10 uncu ve 11 inci sınıf öğrencilerinin Özel Darüşşafaka Lisesinde bir üst sınıfa devam edebilmeleri için; öğrenimini gördükleri ve notla değerlendirilen tüm derslerin her birinin ikinci dönem puanının en az 50 puan ve iki dönem puanının aritmetik ortalamasının en az 60 puan olması ya da öğrenimini gördükleri ve notla değerlendirilen tüm derslerin her birinin birinci dönem puanına ve iki dönem puanının aritmetik ortalamasına bakılmaksızın ikinci dönem puanının en az 75 puan olması gerekir." düzenlemeleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta temyize konu istinaf kararının davanın reddine yönelik kısmına davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmadığı, dolayısıyla bu kısmın kesinleştiği anlaşılmakla, yalnızca temyize konu edilen kısım itibariyle dava dosyasının incelenmesi gerekmektedir.

Hukuk düzenimizde var olan normlar [Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve adsız düzenleyici işlemler (genel tebliğler, tebliğler, genelgeler vs.)] belli bir sıralamaya ve hiyerarşiye, yani astlık-üstlük ilişkisine tabi tutularak düzenlenmiştir. Bu hiyerarşi gereği, her norm kendisinden bir üstteki norma uygun olarak düzenlenmek ve bu normlara aykırı hükümler taşımamak; başka bir anlatımla, üst normun kendisine verdiği hukuksal sınırın içinde kalmak zorunda olup, kendisinden üst bir norma aykırı veya bu normu değiştirici ya da üst normda olmayan nitelikte bir hüküm içermesi durumunda hukuka aykırı olacağı tabiidir.

Yukarıda alıntısına yer verilen 5580 sayılı Özel Öğretim Kanunu'nun 6. maddesinde, Bakanlıkça uygun bulunması durumunda kurumlarca belirlenecek farklı öğretim programları ve haftalık ders çizelgesinin uygulanacağı hüküm altına alınmış, benzer düzenlemenin 20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 46. maddesinde de tekrar edildiği görülmektedir. Kanun ve Yönetmeliğin ilgili maddelerinden sadece haftalık ders çizelgesi ve öğretim programlarından farklı uygulamanın Kurum Yönetmelikleri'nde yer verilebileceğinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Özel Darüşşafaka Lisesi'ne ait Kurum Yönetmeliği'nin onaylanması amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'ne ... tarih ve ... sayılı yazı ile gönderilmesi üzerine Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı "Kurum Yönetmeliği" konulu yazısı ile cevap verilmiş ve şu ifadeler kullanılmıştır: "yapılan inceleme sonucunda,

söz konusu kurum yönetmeliği taslağının 'öğrenci başarısının tespiti' başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasında yer alan başarı kriterlerinin Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurum Yönetmeliği'nin 58. maddesine aykırı olduğu ve öğrenci mağduriyetine sebebiyet verebileceği değerlendirilmektedir.

Öğrenci başarısının resmi okullardan farklı not ile değerlendirilmesi yerine başarı kriterlerinin kayıt ve nakillerde uygulanabileceği, kurum yönetmeliği taslaklarında, öğretim programları, haftalık ders çizelgesi, çalışma takvimi, kayıt ve nakil işlemlerine ilişkin hususlara yer verilebileceği ve diğer hususların Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ve resmi kurum mevzuatına uygun düzenlenmesi gerektiği mütalaa edilmektedir." Yine Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazıda da aynı ifadelerin tekrar edildiği görülmektedir.

5580 sayılı Özel Öğretim Kanunu ile Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği birlikte değerlendirildiğinde; sadece farklı öğretim programları ve haftalık ders çizelgesinin Kurum Yönetmeliğinde düzenlenebileceği, öğrenci başarısına yönelik not değerlendirilmesinin ise resmi okullardan farklı olarak düzenlenemeyeceği, dolayısıyla not değerlendirilmelerinde, tüm okullarda birliği sağlamak amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'ndeki düzenlemenin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

Aynı şekilde yukarıda alıntısına yer verilen Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün yazılarında da not değerlendirmesine ilişkin hükümlerin resmi okullardan farklı belirlenmesinin öğrenciler açısından mağduriyet oluşturduğunun ifade edildiği görülmektedir.

Kaldı ki 20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "öğretim programları, ders çizelgeleri ve başarının değerlendirilmesi" başlıklı 46. maddesinde de 16/02/2024 tarihinde yapılan değişiklikle kurum yönetmeliklerinde başarı notu, devam-devamsızlığa ilişkin hususların bulunamayacağı açıkça düzenlenmiştir.

Bu durumda, her ne kadar davacı küçüğün okul ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin işleme gerekçe olarak gösterilen ve Milli Eğitim Bakanlığınca 20.05.2015 tarihinde onaylanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Daruşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin "Öğrenci Başarısının Tespiti" başlıklı 6. maddesinde resmi okullardan farklı olarak not değerlendirilmesine ilişkin hükümler bulunsa da, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda gerek 5580 sayılı Özel Öğretim Kanunu'nda gerekse de Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nde,

sadece öğretim programları ve haftalık ders çizelgesine ilişkin farklı hususların Kurum yönetmeliğinde bulunabileceği ancak not değerlendirilmesine ilişkin hükümlerin düzenleneceğine dair açık bir ifadenin bulunmadığı görüldüğünden, 5580 sayılı Özel Öğretim Kanunu ile Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'ne aykırı şekilde çıkarılan ve bu haliyle hukuka aykırı bulunan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Daruşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin "öğrenci başarısının tespiti" başlıklı 6. maddesine dayanılarak davacı küçüğün okul ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bu bakımdan, sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu anlaşılan temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, yukarıda aktarılan gerekçe ile onanması gerekmektedir.