Danıştay 8. Daire E.2022/1725 K.2023/4437

Dava konusu istem: Polatlı ilçesinde Dil ve Gelişim Deneği'ne ait adreste izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetinde bulunulduğundan bahisle anılan adresin kapatılmasına ilişkin Ankara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve …-E…. sayılı işlem ile kapatma kararının uygulanmsına yönelik adresin üç gün içerisinde mühürleneceğinin bildirilmesine ilişkin … tarih ve …-E…. sayılı işlemi ve davacıya brüt asgari ücret tutarının yirmi katı 51.168,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Ankara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarihli ve …-E…. sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı tarafından, derneğin amacının sosyal sanatsal ve kişisel gelişim yabancı dil ve beyin gelişimi olduğu, derneğin para karşılığı bir hizmet vermediğinin ileri sürüldüğü, Polatlı İlçesi İnceleme ve Tespit Komisyonu tarafından farklı tarihlerde gerçekleştirilen incelemeler sonucunda, Dil ve Gelişim Derneği adı altında faaliyet gösteren dernekte, "kurs" niteliğinde izinsiz İngilizce eğitimi verildiğinin tutulan tutanak ve yapılan denetimlerle sabit olduğu, ilgili mevzuat hükümleri gereğince verilen eğitimin izin ve denetime tabi olduğu,

kurumun kapatılması ve idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu Mahkeme kararının izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetinde bulunulduğundan bahisle anılan adresin kapatılmasına ilişkin Ankara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve …-E… sayılı işlem ile kapatma kararının uygulanmasına yönelik olarak adresin üç gün içerisinde mühürleneceğinin bildirilmesine ilişkin … tarih ve …-E…. sayılı işlemi yönünden yapılan inceleme:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyize konu Mahkeme kararının davacıya brüt asgari ücret tutarının yirmi katı 51.168,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Ankara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarihli ve …-E…. sayılı işlemi yönünden yapılan inceleme:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinin (i) bendinde; aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması dava şartı olarak öngörülmüştür.

6100 sayılı Kanun'un 115. maddesinde, "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. ..." kuralı; 303. maddesinin 1. fıkrasında, "Bir davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir." kuralı yer almaktadır.

Dava şartları, mahkemece davanın esası hakkında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan şartlardır. Başka bir anlatımla; dava şartları, dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan “kamu düzeni” ile ilgili zorunlu koşullardır.

Mahkeme, hem davanın açıldığı günde, hem de yargılamanın her aşamasında dava şartlarının tamam olup olmadığını kendiliğinden araştırıp, incelemek durumunda olup, bu konuda tarafların istem ve beyanları ile bağlı değildir. Dava konusu uyuşmazlığın daha önce bir kesin hüküm ile çözümlenmiş olması da dava şartıdır. Bu şart, olumsuz dava şartı olarak adlandırılır.

Kesin hüküm itirazı ise, davanın her aşamasında ileri sürülebilen ve mahkemenin de, davanın her aşamasında kesin hükmün varlığını kendiliğinden gözetip, varlığı hâlinde davayı kesin hüküm bulunduğundan (dava şartı yokluğundan) reddetmesi gerekir. Yine kesin hüküm itirazı mahkemede ileri sürülmemiş olsa dahi, ilk defa temyiz veya karar düzeltme aşamasında ve dahası bozmadan sonra da ileri sürülebilir.

Bu bakımdan usulü kazanılmış hakkın istisnasıdır ve tarafların iradesine de bağlı olmayan mutlak bir etkiye sahiptir. O nedenle kesin hükmün varlığının, yargılamanın bir kesiminde nazara alınmamış olması diğer bir kesiminde ele alınmasını engellemez (Kuru, Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6.Baskı, İstanbul 2001,C.II,s.1361vd.)

Öte yandan, kesin hükmün varlığı yönünden kararın, görevsiz yargı merci'i tarafından verilmiş olması önem taşımaz, verilen karar kesin hüküm gücü taşır.

Dava konusu idari para cezasına ilişkin Ankara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarihli ve …-E…. sayılı işlemi hakkında … Sulh Ceza Hakimliğice verilen … tarih ve … Değişik İş sayılı idari para cezasının kaldırılması talebinin kabulü kararına karşı davalı Ankara Valiliği'nce 17/11/2020 tarihli dilekçe ile itiraz edildiği, itiraz üzerine ... Sulh Ceza Hakimliği'nin … tarih ve D.İş:… sayılı kararıyla itiraz reddine karar verilerek anılan kararın kesinleştiği görüldüğünden; verilen kesin hüküm nedeniyle para cezası yönünden davanın esasının incelenmesine hukuken imkân bulunmamaktadır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararının idari para cezasına yönelik kısmında hukukî isabet bulunmamaktadır.