Danıştay 8. Daire E.2022/1797 K.2022/5190

2- … Birliği VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU

1-Noter olan davacıya uyarma cezası verilmesine ilişkin Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu Başkanlığı'nın … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ve Adalet Bakanlığının … tarih ve … sayılı Olur'unun ve; 2- Bu işlemlerin dayanağı olan 17/12/2008 tarihinde yürürlüğe giren Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Hakkında verilen disiplin cezasının bizatihi iptal edilen düzenleyici işleme dayalı olarak verildiği, düzenleyici işlemin iptaline dair karar İdari Dava Daireleri Kurulunun incelemesi sonucu onanarak kesinleşmişken düzenleyici işleme dayalı olarak verilen bireysel cezanın iptaline dair kararın bozulmasının hukuka aykırı olduğu, kararda birbirine aykırı ve çelişkili iki hüküm yer aldığı,

Noterlik Kanunu'nun 125. maddesinde öngörülen mesleğin vakar ve onuruna aykırı bir durumun olmadığını, kusurunun bulunmadığını, bizzat görevinin başında ve göreviyle ilgili sorumluluklarını yerine getirmeye çalışırken gereksiz yere bekletilme ve ilgisizlikle karşılaşan bir kamu görevlisi olarak “mesleğin vakar ve onurunu“ korumaya çalıştığı, bunu yaparken de yaşadıklarının etkisi ile ifade özgürlüğü ve eleştiri sınırları içinde kalarak tepkisini ifade etmeye çalıştığı, mahkemelere, yargı mensuplarına bu zor görevi yerine getirmelerinden dolayı ve adaleti temsil ettikleri için saygı ve hürmetinin sonsuz olduğu,

ancak temsil ettiği görevle ilgili hususlarda ve kişiliğine karşı saygı duyulmasını beklemenin de en temel hakkı olduğu, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ve uyarma cezasının iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

Davalı … Bakanlığı'nın Savunması: … Birliği Başkanlığı'nın … tarih ve Denetleme Kurulu- … sayılı yazısı ekleri gereğince yapılan disiplin kovuşturması sonucunda tesis edilen uyarma cezasının hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

Davalı. Birliği'nin Savunması: Noter olan davacının noterliğine ait muvazene ek defterinin onaylatmak amacıyla gittiği adliyede davacı ile hakim olan dava dışı üçüncü şahıs arasında geçen sözlü tartışma üzerine,.

Cumhuriyet Başsavcılığınca davacı noter hakkında fezleke hazırlandığı ve Bakanlıktan soruşturma izni verilmesi istenildiği, fezlekede yer alan hususların Bakanlıkça soruşturma izni verilmesini gerektirecek mahiyette ve ağırlıkta görülmediği ancak kullandığı icapsız sözler nedeniyle disiplin yönünden Noterler Birliğine gönderildiği,

davacının hakim olan dava dışı üçüncü şahısa yönelik sarfettiği “siz devletten para alıyorsunuz, orada burada oturuyorsunuz, egonuzu tatmin ettiyseniz artık evrakları imzalayın” sözleri nedeniyle Noterler Birliği Disiplin Kurulunca, “Etik Kuralların” 6. maddesinin 17. fıkrasında yer alan etik ilkeye aykırı hareket ettiği gerekçesiyle dava konusu uyarma cezasının verildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmüştür.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Noter olan davacıya uyarma cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerin iptal edilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava; Noter olan davacıya uyarma cezası verilmesine ilişkin Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu Başkanlığının … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ve Adalet Bakanlığının … tarih ve … sayılı Olur'unun ve bu işlemlerin dayanağı olan 17/12/2008 tarihinde yürürlüğe giren Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

Danıştay Sekizinci Dairesinin 14/10/2020 tarih ve E:2017/1815, K:2020/4342 sayılı kararıyla; Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesi ile davacıya uyarma cezası verilmesine ilişkin Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu Başkanlığı'nın … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ve … Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı Olur'unun iptaline karar verilmiştir.

Kararın davalı idareler tarafından temyizi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01/12/2021 günlü ve E:2021/356, K:2021/208 sayılı kararıyla, Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 14/10/2020 tarih ve E:2017/1815, K:2020/4342 sayılı kararının Noterlik Mesleğinde Uyulması Gereken Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinin iptaline ilişkin kısmının onanmasına, davacının uyarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemlerin iptaline ilişkin kısmının bozulmasına; bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda uyuşmazlığın, davacının uyarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemlerin iptaline ilişkin kısmının incelenmesi gerekmektedir.

1512 Sayılı Noterlik Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca; noterlik bir kamu hizmeti olup, aynı Kanun'un 125. maddesinde, mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunanlarla, görevlerini yapmıyan veya kusurlu olarak yapan yahut da görevinin gerektirdiği güveni sarsıcı hareketlerde bulunan noterler hakkında, noterlik hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi amacı ile, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre uyarma, kınama, para cezası, geçici olarak işten çıkarma ve meslekten çıkarma cezalarının verileceği düzenlenmiştir.

Kanunun "Disiplin cezaları" başlıklı 126. maddesinde ise; "Noterler hakkında:

A) Uyarma : Notere görevinde daha dikkatli davranması gerektiğini yazı ile bildirmektir.

B) Kınama : Notere, görevinde veya davranışında kusurlu sayıldığını yazı ile bildirmektir.

C) Para cezası : 250 liradan 5 000 liraya kadardır.

D) Geçici olarak işten çıkarma : Noteri sıfatı saklı kalmak şartiyle bir aydan altı aya kadar görevinden uzaklaştırmaktır.

E) Meslekten çıkarma: Bir daha atanmamak üzere noterlikten çıkarmaktır." cezalarının verilebileceği öngörülmektedir.

Disiplin cezaları, kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla öngörülmüş, yapma veya yapmama biçiminde beliren davranış kurallarının ihlali hâlinde uygulanan, yasal olarak düzenlenmiş idari yaptırımlardır. Kamu hizmetlerini yürütenlerin görev, yetki ve sorumlulukları kamu hizmeti ve hizmet gerekleri ile sınırlandırılmış, bu sınırlar dışına çıkanların ise disiplin cezaları ile cezalandırılmaları ilgili kanunlarda öngörülmüştür.

Noterlik Kanunu'nun 126. maddesinde, disiplin cezalarının türleri düzenlenmiş olmakla birlikte, kişilerin hangi somut fiil ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkan tanımamıştır.

Dosyanın incelenmesinden, Noter olan davacı hakkında ... Noteri olarak görev yapmakta iken 31/12/2014 tarihinde noterliğe ait muvazene ek defterini onaylatmak amacıyla gittiği Doğubeyazıt Adliyesinde hâkim olarak görev yapan müşteki ile aralarında çıkan tartışmada, Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallara aykırı davrandığından bahisle 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 125. maddesi delaletiyle 126. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendi uyarınca “uyarma” cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda söz konusu olay nedeniyle davacının disiplin soruşturmasına konu fiilinin 1512 sayılı Kanun'un 126. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendi kapsamında olup olmadığı yönünde bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Noterlik Kanunu'nun 126. maddesinde, disiplin cezalarının hangi somut fiil ve olguya bağlandığı açık ve kesin olarak belirtilmemiş ise de; maddede dava konusu uyarma cezası tanımlanırken genel olarak göreve ilişkin fiillere yönelik olduğu konusunda bir duraksama bulunmamaktadır.

Nitekim Kanunun 126. maddesi uyarınca uyarma cezası Notere görevinde daha dikkatli davranması gerektiğinin yazı ile bildirilmesi olarak tanımlanmış bulunmaktadır. Buna karşılık, inceleme konusu olayda davacıya verilen uyarma cezasının, noterlik görevinin yerine getirilmesine ilişkin bir kusura ya da noterlik görevi ile doğrudan irtibatlı bir eyleme dayalı olarak verilmediği, noterliğe ait muvazene ek defterini onaylatmak amacıyla gittiği … Adliyesinde hâkim olarak görev yapan müşteki ile arasında geçen görüşme sürecinde notere yakışacak ciddiyet ve nezaket kuralları içinde davranmak fiili nedeniyle verildiği anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda davalı idarece, davacının işlediği ileri sürülen fiilin, ceza dayanağı olarak gösterilen 1512 sayılı Kanun'un 126. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendi kapsamına girmediğinden bu husus dikkate alınmadan verilen disiplin cezasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davacıya uyarma cezası verilmesine ilişkin işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince; Dairemizin 14/10/2020 tarih ve E:2017/1815, K:2020/4342 sayılı iptal kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 01/12/2021 tarih ve E:2021/356, K:2021/2708 sayılı kararı ile bozulması üzerine dosya yeniden incelenmek suretiyle gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Dava, noter olan davacıya uyarma cezası verilmesine ilişkin Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu Başkanlığı'nın … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ve … Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı Olur'unun ve bu işlemlerin dayanağı olan 17/12/2008 tarihinde yürürlüğe giren Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

Dairemizin 14/10/2020 tarih ve E:2017/1815, K:2020/4342 sayılı kararıyla; Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesi ile davacıya uyarma cezası verilmesine ilişkin Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu Başkanlığı'nın 21/07/2016 tarih ve E:2016/82, K:2016/219 sayılı kararı ve Adalet Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı Olur'unun iptaline karar verilmiştir.

Kararın davalı idareler tarafından temyizi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 01/12/2021 tarih ve E:2021/356, K:2021/2708 sayılı kararıyla, Dairemizin temyize konu 14/10/2020 tarih ve E:2017/1815, K:2020/4342 sayılı kararının Noterlik Mesleğinde Uyulması Gereken Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinin iptaline ilişkin kısmının onanmasına, davacının uyarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemin iptaline ilişkin kısmının bozulmasına; bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasında; Danıştay dava daireleri kararlarına karşı Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabileceği, 2575 sayılı Yasanın 38. maddesinde İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği, 2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 4. fıkrasında ise; İdare mahkemelerinin bozmaya uymayarak eski kararında ısrar edebileceği öngörülürken, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları kararlarına uyulmasının zorunlu olduğu belirtilmiş, Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ise ısrar olanağı tanınmamıştır.

Buna göre, dava konusu uyarma cezasının iptali istemi yönünden, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararında yer alan gerekçeler doğrultusunda bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı hakkında ... noteri olarak görev yapmakta iken 31/12/2014 tarihinde noterliğe ait muvazene ek defterini onaylatmak amacıyla gittiği. Adliyesinde hakim olarak görev yapan müşteki ... ile aralarında çıkan tartışmada, müştekiye hitaben “siz devletten para alıyorsunuz, beni bekletiyorsunuz.”, "Egonuz daha tatmin olmadı mı.

Ne kadar beklemem gerekecek?", kalem personeli hakkında "sizi korumaya çalıştığı için mi soruşturma açacaksınız..." ve "vicdanınızı rahatlatmak için dinlememi istiyorsunuz" şeklinde sözler söylemek suretiyle Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 6-17. maddesine aykırı davrandığından bahisle 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 125. maddesi delaletiyle 126. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendi uyarınca “uyarma” cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmesi üzerine incelenen dava açılmıştır.

İlgili Mevzuat:

1512 Sayılı Noterlik Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca; noterlik bir kamu hizmeti olup, aynı Kanun'un 125. maddesinde; "Meslekin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunanlarla, görevlerini yapmıyan veya kusurlu olarak yapan yahut da görevinin gerektirdiği güveni sarsıcı hareketlerde bulunan noterler hakkında, noterlik hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi amacı ile, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre aşağıdaki maddede yazılı disiplin cezaları verilir." hükmü, "Disiplin cezaları" başlıklı 126. maddesinde ise; "Noterler hakkında verilecek disiplin cezaları şunlardır.

A) Uyarma : Notere görevinde daha dikkatli davranması gerektiğini yazı ile bildirmektir.

B) Kınama : Notere, görevinde veya davranışında kusurlu sayıldığını yazı ile bildirmektir.

C) Para cezası : 250 liradan 5 000 liraya kadardır.

D) Geçici olarak işten çıkarma : Noteri sıfatı saklı kalmak şartiyle bir aydan altı aya kadar görevinden uzaklaştırmaktır.

E) Meslekten çıkarma: Bir daha atanmamak üzere noterlikten çıkarmaktır." hükmüne yer verilmiş ve 166. maddesinin 1. fıkrasının 5. bendinde; "uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit ve tavsiye etmek" Türkiye Noterler Birliğinin görevleri arasında sayılmıştır.

17/12/2008 tarihinde yürürlüğe giren Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 6-17. maddesinde; "Noterler; ... Yüksek yargı organları, mahkemeler, hakim ve Cumhuriyet savcıları, bakanlıklar, üst düzey yöneticiler, iş sahipleri, bürokratlar, mülki ve yerel yöneticiler ile resmi daireler ve tüm meslektaşlarıyla iletişim ve yazışmalarında notere yakışacak ciddiyet ve nezaket kuralları içinde davranmak zorundadırlar.” hükmü düzenlenmiştir.

Disiplin cezaları, kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla öngörülmüş, yapma veya yapmama biçiminde beliren davranış kurallarının ihlali hâlinde uygulanan, yasal olarak düzenlenmiş idari yaptırımlardır.

Noterlik Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca; noterlik bir kamu hizmeti olup, aynı Kanun'un 125. maddesinde, mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunanlarla, görevlerini yapmıyan veya kusurlu olarak yapan yahut da görevinin gerektirdiği güveni sarsıcı hareketlerde bulunan noterler hakkında, noterlik hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi amacı ile, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre uyarma, kınama, para cezası, geçici olarak işten çıkarma ve meslekten çıkarma cezalarının verileceği düzenlenmiştir.

Dava konusu bireysel işlemlerin incelenmesi:

Uyuşmazlıkta, davacının Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 6-17. maddesine aykırı davrandığından bahisle 1512 sayılı Kanun'un 125. maddesi delaletiyle 126. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendi uyarınca uyarma cezasıyla cezalandırıldığı, fiilinin, mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunma fiili kapsamında değerlendirildiği anlaşılmaktadır.

İnceleme konusu olayda, noterliğe ait muvazene ek defterini onaylatmak amacıyla gittiği … Adliyesinde hakim olarak görev yapan müşteki ile arasında geçen görüşme sürecinde kullanılan ifadelerin, nezaket kurallarına aykırı olduğu kabul edilebilirse de disiplin cezası gerektirecek nitelik ve ağırlıkta Noterlik Kanunu'nun 125. maddesinde öngörülen mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketler kapsamında olmadığı kanaatine varıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.