Danıştay 8. Daire E.2022/243 K.2025/1505

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Dava, davacı tarafından, İstanbul ili, Eyüp ilçesi, ... Mah., ... pafta, ... ada, ... parsel üzerinde yer alan ve davacı tarafından kira sözleşmesi ile "..." ünvanı adı altında işletilen taşınmazın 7 gün içinde boşaltılması, aksi taktirde belediye tarafından tahliye edilerek tahliye masrafının %20 fazlasıyla tahsile edileceğine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı (Emlak Yönetimi Daire Başkanlığı Emlak Müdürlüğü)'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır

... İdare Mahkemesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararıyla; taşınmazın önceki malikleri ile davacı arasında imzalanan sözleşmeye ilişkin olan ve buna dayalı işlemler özel hukuk alanını ilgilendirdiğinden, adli yargıda açılacak tahliye davası sonucunda tahliyeye yönelik olarak yargı yerince verilecek karar üzerine taşınmazın tahliye edilmesi mümkün olduğundan, dava konusu taşınmazı daha önceki malikleri ile akdettiği kira sözleşmesine dayalı olarak işlettiği sabit olan davacının tahliyesinin talep edilip, kabul edilmediği takdirde özel hukuk kurallarına göre adli yargıya başvurulması gerekirken, doğrudan kamu gücü kullanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) fıkrasında.

"Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Kanun'un 9. maddesinde.

“Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur.

İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.

Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.

15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin Ulaşım Koordinasyon Merkezi başlıklı Üçüncü Bölümünde yer verilen 18. maddesinde; '' (1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir.

Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, b) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plan çerçevesinde, arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmalarıyla büyükşehir ulaşım planını yapmak, yaptırmak, uygulamak ve uygulatmak için gereken karar ve tedbirleri almakla, c) Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek,

trafikle ilgili olarak ülkeyi ilgilendiren veya mevzuat değişikliği gerektiren hususları İçişleri ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletmekle, ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek;

otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla,(...)'' UKOME'nin görevli ve yetkili olduğu düzenlenmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının kiracı olarak ''...'' unvanı adı altında faaliyet gösterdiği, İstanbul ili, Eyüp ilçesi, ... Mah., ... pafta, ... ada, ... parsel üzerinde yer alan mülkiyeti belediyeye ait taşınmazların, Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile, İstanbul genelinde Belediyenin hüküm ve tasarrufu altındaki alanlarda otopark işletmeciliği yetkisinin 5 yıl süre ile İSPARK A.Ş.'ye verildiği gerekçesiyle otopark işletmeciliği yapılmak üzere teslimi ve tahliye edilmesine yönelik İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Emlak Yönetimi Daire Başkanlığı Emlak Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde, alanların açık otopark alanı olarak düzenlenmesine ilişkin karar verme yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezine ait olduğu anlaşılmakta olup; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Emlak Yönetimi Daire Başkanlığı Emlak Müdürlüğü'nün bu konuda işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığı açıktır.

Bu durumda, taşınmazların otopark alanı olarak belirlenmesi ile otopark işletmeciliği yapılmak üzere İSPARK A.Ş.'ye teslimi için tahliye edilmesine ilişkin işlemlerin Ulaşım Koordinasyon Merkezi tarafından değerlendirilerek karara bağlanması gerekirken, bu konuda yetkisi bulunmayan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Emlak Yönetimi Daire Başkanlığı Emlak Müdürlüğü tarafından tesis edilen dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık görülmediğinden dava konusu işlemi iptal eden Mahkeme kararının sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır.