Danıştay 8. Daire E.2022/412 K.2025/1518

2- ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılardan ...'e ait ... plaka sayılı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile sürücü konumunda bulunan diğer davacı ...'e 3.701,00.-TL para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının; ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğu, davacının ise, işyeri personel servis taşımacılığı işiyle iştigal ettiği ve tespit tarihinden bir gün sonra makul sürede, personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesini aldığı görüldüğünden, tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

11.08.2020 tarihinde yapılan denetimde davacılardan Emrullah Karayel'e ait ... plaka sayılı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile diğer davacı ...'e aynı Kanun'un Ek 2/3-b maddesi ile 39. maddenin 2. fıkrası uyarınca toplamda 3.701,00.-TL para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine temyizen bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.

Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün

süreyle trafikten men edilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, aynı Kanun'un "Sürücü belgelerine ait esaslar" başlıklı 39. maddesinin 2. fıkrasında; "Sürücü belgesi sahiplerinin, sürücü belgelerinin sınıfına göre sürmeye yetkili oldukları araçların dışındaki araçları sürmeleri yasaktır. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket eden sürücüye 700 Türk Lirası idari para cezası verilir. Bu kişilere araç kullandıran araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı miktarda idari para cezası verilir." hükümleri yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Yönergesi'nin 4. maddesinde, "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi"; öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere; çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren, 10 yıl süreli belge.

"Servis Taşımacılığı Kartı", Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen en fazla 10 yıl süreli belge. "Güzergah Kullanım İzin Belgesi", taşıtın güzergah ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, Servis Taşımacılığı Kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren en fazla bir yıllık belge olarak tanımlanmış.

5. maddesinde, servis taşımacılığı yetki belgesi, servis taşımacılığı kartı ve güzergah kullanım izin belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişilerin hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

11.08.2020 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen ve araç sürücüsü tarafından imzadan imtina edildiği belirtilen tespit tutanağında; araçta yedi yolcu bulunduğu, yolcuların Sultanbeyli ilçesinden Kartal ilçesine taşındığı, araca ilişkin okul servis aracı güzergah kullanım izin belgesinin bulunduğu, ancak personel taşımacılığı yapıldığının belirtildiği, yolcuların isim ve kimlik numaralarına da yer verildiği görülmektedir.

Davacı araç maliki ve uyuşmazlığa konu araçla ilgili olarak, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenmiş servis taşımacılığı yetki belgesi, servis taşıt kartı ve okul servis aracı güzergah kullanım izin belgesi bulunmakla birlikte, personel servis taşımacılığı yapılabilmesine yönelik izin belgesinin bulunmadığı, denetimden sonra yapılan başvuruya istinaden 12.08.2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, denetim tarihi itibarıyla alınan izinde belirtilen faaliyet konusu dışında taşımacılık yapıldığından bahisle 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b maddesi uyarınca ... plaka sayılı aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile sürücü davacı ...'e aynı Kanun hükmü uyarınca 2.473,00.-TL para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Diğer yandan, dava dilekçesinde 3.701,00.-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tümünün iptalinin istendiği, söz konusu cezanın 2.473,00-TL tutarındaki kısmının yukarıda belirtildiği üzere 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b maddesi uyarınca, 1.228,00-TL tutarındaki kısmının ise 2918 sayılı Kanun'un 39. maddesinin 2. fıkrası hükmü uyarınca tesis edildiği, ancak davaya konu para cezasına ilişkin hukuki değerlendirmenin Ek 2/3-b hükmü kapsamında yapıldığı, 1.228,00-TL tutarındaki ceza yönünden de aynı gerekçeyle iptal kararı verildiği görülmektedir.

Bu itibarla, ... tarih ve ... sayılı işlemin 2918 sayılı Kanun'un 39. maddesinin 2. fıkrası hükmü uyarınca verilen 1.228,00-TL tutarındaki para cezasına yönelik kısmı yönünden eksik incelemeyle karar verilmesinde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Dava; davacılardan ...'e ait ... plaka sayılı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile sürücü konumunda bulunan diğer davacı ...'e aynı Kanun uyarınca 3.701,00.-TL para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Davaya konu edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin, 2918 sayılı Kanun'un 39. maddesinin 2. fıkrası hükmü uyarınca verilen 1.228,00-TL tutarındaki para cezasına yönelik kısmı yönünden eksik incelemeyle karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı yönündeki çoğunluk kararına katılmakla birlikte, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b maddesi uyarınca ... plaka sayılı aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile sürücü davacı ...'e aynı kanun hükmü uyarınca 2.473,00.-TL para cezası verilmesine ilişkin kısım bakımından verilen temyize konu kararda hukuka aykırılık bulunmadığından belirtilen kısmın onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına bu kısım yönünden katılmıyorum.