Danıştay 8. Daire E.2022/2438 K.2024/6784

Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın belediyeden izin belgesi almaksızın servis taşımacılığı yaptığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca söz konusu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

D-2 yetki belgesi düzenlenmiş ... plakalı araç içerisinde yolcu konumunda bulunan kişilerin Yalova İli'nden alınarak Çimtaş-Gemlik'e getirildiği, söz konusu aracın 07/10/2020 tarihinde Gemlik Serbest Bölgede yapılan denetim sırasında görevli polis memurlarınca durdurulduğu ve ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı alınmaksızın belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği.

2918 sayılı Kanunun Ek-2/3. maddesi kapsamında bir aracın trafikten yasaklanabilmesi için, aracın aynı belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edilmiş olması gerektiği, farklı belediyeler arasında yapılan yolcu taşımacılığının ise anılan madde kapsamında değerlendirilmesi olanağının bulunmadığı; bu durumda, denetim tarihinde, içerisinde yolcu konumunda bulunan kişilerin, ... plakalı araç ile Yalova İli'nden alınarak, D-2 yetki belgesinin sağladığı yetki dahilinde Çimtaş-Gemlik'e getirildiği görülmekle, şehirler arası ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı anlaşıldığından,

söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine yönelik olarak tesis edilen işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi'nce; davacıya ait araçla servis taşımacılığı yapılan Bursa ili için Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ilan edilen (Dairenin 04.11.2021 günlü ara kararına istinaden dosyaya sunulan diğer bilgi ve belgeler de dikkate alınmak suretiyle) Bursa Büyükşehir Belediyesi Taksi - Dolmuş – Minibüs- Servis Araçları ve Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği incelendiğinde; başka illerden Bursa iline yolucu taşıyan servis araçlarının şehir içine yolcu bırakıp geri alabilmesi için belediyeden çalışma ruhsatı / izni alması gerektiğine ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği,

anılan yönetmelik ile sadece il içinde yolcu taşıyan toplu taşıma ve servis araçları hakkında düzenleme yapıldığının görüldüğü, dolayısıyla; başka illerden Bursa iline servis taşımacılığı yapacak olan araçların belediyeden çalışma izni alma zorunluğuna ilişkin olarak kural konulup ilgililere duyurulmadan D-2 yetki belgesi ile başka bir ilden Bursa iline taşımacılık yapan servis araçların belediyeden izin almaması sebebiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 7148 sayılı Yasanın 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinin 3. fıkrası uyarınca yaptırıma tabi tutulmasının olanaksız olduğu belirtilerek davalının istinaf başvurusunun bu

gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, usul yönünden husumetin Gemlik Kaymakamlığı'na yöneltilmesi gerektiği, esas yönünden ise, aracın şehir içerisinde izleyeceği güzergahı gösteren ilgili belediyeden alınmış izin belgesinin ve Ulaştırma Bölge Müdürlüklerince görülmüştür şerhini taşıyan özel izin belgesinin olmadığı, denetim sırasında düzenlenen tutanağın sürücü tarafından itiraz edilmeksizin imzalandığı, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile sonucu itibarıyla hukuka uygun Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

07.10.2020 tarihinde yapılan denetimde, ... plakalı araç ile belediyeden izin belgesi almaksızın servis taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca söz konusu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.

Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün

süreyle trafikten men edilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasında; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur." hükmü, "İdari Para Cezaları" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; "Bu Kanunun; a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesi kapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara bin Türk Lirası, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetki belgesine kaydettirmeden kullananlara beş yüz Türk Lirası idari para cezası verilir ve aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci bir ceza verilmez." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Olayda, denetime konu faaliyet belediye sınırlarını aşan şehirler arası ticari yolcu taşımacılığı olduğundan 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesine istinaden tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bununla birlikte gerçekleştirilen faaliyet 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan ilgili mevzuatı kapsamında kaldığından, anılan mevzuata aykırılık bulunması halinde yetkili merciiler tarafından işlem tesis edilebileceği de açıktır.