Danıştay 8. Daire E.2022/2452 K.2025/3783

Dava konusu istem: Ankara ili, Mamak ilçesi hudutları dahilinde bulunan S:... sayılı II(b) grubu maden işletme ruhsatının terkin edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; idari işlemin tesis edildiği tarihteki hukuk kuralları ve hukuki statü esas alınmakta ise de hukuk kurallarındaki değişikliklerle kişilerin lehine bir durum oluşması halinde, söz konusu değişikliklerin yürürlüğe girdikten sonraki olaylara ve kişilere uygulanırken, daha önceki kurallara tabi olan kişilere uygulanmamasının Hukuk Devleti ve eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine uygun olmayacağından lehe yapılan değişikliğin İdare Hukukunun niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulanmasının kabul gördüğü,

uyuşmazlıkta, davacı tarafından S:... sayılı II(b) grubu maden işletme ruhsatının terkinine karar verilmesi istemine ilişkin noter onaylı beyanname ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan Kanun hükmünde yer alan "6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında borcunun bulunmadığına dair belge" sunulmadığından bahisle terkin işleminin gerçekleştirilmediği anlaşılmakta ise de, 25/11/2020 tarihli ve 7257 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle "6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında borcunun bulunmaması" hükmünün madde metninden çıkarıldığı, davacı tarafından da terkin talebine ilişkin 05/02/2020 tarihli noter onaylı beyannamenin sunulduğu,

dolayısıyla terkin için eksik olan hususların tamamlandığı anlaşıldığından, Kanun'da öngörülen diğer şartları sağlaması kaydıyla davacının lehine olan kanun değişikliğinden faydalandırılması suretiyle işletme ruhsatının terkini isteğinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varıldığından aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği sonucuna varılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu olan "borcu yoktur" yazısı olarak bilinen 6183 sayılı Kanun'un 22/A uyarınca düzenlenen belgenin "lehe kanun uygulanması" durumunu gerektiren nitelikteki bir idari yaptırım yahut idari para cezası olmadığı, Genel Müdürlüğün yürürlükteki mevzuat hükmünü uyguladığı, dava konusu işlemin hukuku uygun tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara ili, Mamak ilçesi hudutları dahilinde bulunan ... sayılı II (b) grubu maden işletme ruhsatı 03/07/2012 tarihinde davacı adına düzenlenmiştir.

Davacı tarafından 31/12/2019 tarihinde davalı idareye başvurarak, maden ruhsat alanında üretime yönelik çalışma olmadığı, can ve mal emniyeti açısından tehlike yaratacak bir durum olmadığı belirtilerek uhdesinde bulunan maden ruhsatının terkinini talep etmiştir. Davalı idare tarafından ... tarih ve ... sayılı işlem ile " terkin talebine ilişkin noter onaylı beyanname ve 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında borcunun bulunmadığına dair belge" nin eksik olduğu tespit edilmiş ve terk işlemlerinin yapılabilmesi için iki ay içerisinde sözkonusu belgelerin temini gerektiğinden bahisle reddi üzerine üzerine bakılan dava açılmıştır.

Davalı idare tarafından ... tarih ve ... sayılı yazısı ile ise davacının terk talebine istinaden, maden sahasının mahallinde tetkik edildiği 15/06/2020 tarihli heyet raporuna doğrultusunda terk talebinin uygun olduğu sonucuna varılarak, ... sayılı II (b) grubu maden işletme ruhsatının 31/12/2019 tarihi itibariyle iptal edilerek ihalelik hale getirdiği bildirilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulanan hali ile "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 5. fıkrasında; "(Değişik ikinci fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Ruhsat sahiplerinin ruhsat yürürlük yazısı, ruhsat devri, rödövans sözleşmesi, izin alanı değişikliği, ruhsat birleştirme, ruhsat alanı küçültme, terk, mera tahsis değişikliği, geçici tatil, işletme izni, pasa değerlendirme, pasa döküm alanı, 16 ncı maddenin onbirinci fıkrası gereğince yapılan zaruri üretim izni, kamu yararı kararı, kamulaştırma kararı ve patlayıcı madde talepleri;

aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin bulunması, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında borcunun bulunmaması, ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı borcu olmaması, işletme izni olan işletme ruhsatlarında daimi nezaretçi atamasının yapılmış olması, yetkilendirilmiş tüzel kişi sözleşmesinin bulunması ve mevzuatın ilgili hükümleri kapsamında ibraz edilmesi gereken belgelerin tamamının eksiksiz bir şekilde ibraz edilmesi şartıyla değerlendirmeye alınır, aksi takdirde talep reddedilir.

Ruhsat devir taleplerinde tahakkuk etmiş/edecek, diğer taleplerde ise tahakkuk etmiş ve son ödeme tarihi geçmiş Devlet hakkı borcu olmaması aranır." hükmü yer almaktadır.

21/09/2017 tarihli Maden Yönetmeliği'nin,"Ruhsatın hükümden düşmesi ve terk edilen alanlarda alınacak tedbirler" başlıklı 85. maddesinde.

"Ruhsat/sertifika süresi içinde, sahanın tamamının veya bir kısmının terkinin ruhsat sahibi veya terk talebinde bulunmaya yetkili vekili tarafından talep edilmesi halinde; a) Sahada doğal topoğrafyayı değiştiren bir faaliyette bulunulmamış ise bu durum ruhsat/sertifika sahibi ve YTK tarafından bir terk raporu, b) Sahada doğal topografyayı değiştiren arama faaliyeti yapılan ruhsat sahalarında;

ruhsat sahibi, yetkilendirilmiş tüzel kişi tarafından hazırlanmış ve çalışılan her faaliyet alanı için alınan emniyet tedbirlerini içeren terk raporu ve sahanın son durumunu gösterir imalat haritası, c) Açık işletme yöntemi ile üretim yapılan ruhsat sahalarında; ruhsat sahibi, yetkilendirilmiş tüzel kişi tarafından hazırlanmış ve çalışılan her faaliyet alanı için alınan emniyet tedbirlerini içeren terk raporu, sahanın son durumunu gösterir imalat haritası, maden jeoloji haritası, çevre ile uyum planının uygulandığını gösterir belgeler ve fotoğraflar, ç) Yeraltı işletme yöntemi ile üretim yapılan ruhsat sahalarında;

ruhsat sahibi, yetkilendirilmiş tüzel kişi tarafından hazırlanmış ve çalışılan her faaliyet alanı için yeraltı ocağının yerüstüne bağlantı girişlerinin canlı ve hava girmeyecek şekilde kapatılması, yer üstü sularının yeraltına girmemesi için kuşaklama kanallarının yapılması, mümkünse mevcut yeraltı ocağının derinliğinin topoğrafyaya olan konumu ve çevresel etkileri dikkate alınarak su ve/veya gaz drenajının yapılması gibi alınan emniyet tedbirlerini içeren terk raporu, sahanın eski ve yeni tüm faaliyetlerini gösteren son durumunu gösterir imalat haritası, maden jeoloji haritası, ile birlikte Genel Müdürlüğe terk talebinde bulunur.

Genel Müdürlük bu belgeler uyarınca terk talebini değerlendirir. Terk talebinde eksiklik tespiti halinde, eksikliklerin giderilmesi için talep sahibine iki aylık süre verilir. Bu süre içerisinde eksikliklerin giderilmemesi halinde talep kabul edilmez..." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare mahkemesince her ne kadar, davacı tarafından S:... sayılı II(b) grubu maden işletme ruhsatının terkinine karar verilmesi istemine ilişkin noter onaylı beyanname ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan Kanun hükmünde yer alan "6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında borcunun bulunmadığına dair belge" sunulmadığından bahisle terkin işleminin gerçekleştirilmediği anlaşılmakta ise de, 25/11/2020 tarihli ve 7257 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle "6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında borcunun bulunmaması" hükmünün madde metninden çıkarıldığı,

davacı tarafından da terkin talebine ilişkin 05/02/2020 tarihli noter onaylı beyannamenin sunulduğu, dolayısıyla terkin için eksik olan hususların tamamlandığı anlaşıldığından, Kanun'da öngörülen diğer şartları sağlaması kaydıyla davacının lehine olan kanun değişikliğinden faydalandırılması suretiyle işletme ruhsatının terkini isteğinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılsa da,

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

Bu madde uyarınca, idari yargı yerlerinde dava konusu edilen işlemlerin, maddede sayılan hususlar yönünden hukuki denetime tabi tutulması ve bu denetim yapılırken, dava konusu edilen idari işlemlerin tesis edildikleri tarihteki duruma göre hukuka uygun olup, olmadıklarının incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Her ne kadar İdare Mahkemesince, dava açıldıktan sonra 25/11/2020 tarihinde davacıya uygulanacak mevzuatın değişmesi nedeniyle yeni mevzuat uyarınca lehe olan düzenlemenin davacıya da uygulanması gerektiğinden bahisle işlemin iptaline hükmedilmiş ise de; yukarıda yer verilen mevzuat hükmü ve idare hukukunun temel prensipleri doğrultusunda, dava konusu işlemin tesis edildiği andaki hukuki duruma göre yargısal denetimin yapılması ve işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca uyuşmazlığın çözümlenmesi gerekliliği karşısında İdare Mahkemesi kararında bu yönü ile hukuki isabet bulunmamıştır.

Zira, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri gereği, madencilik faaliyetleri kapsamında, maden işletme ruhsatına ilişkin terk talebinde bulunulması, tek başına maden sahasının terk edilmesi için yeterli olmayıp, Maden Kanununun 13. maddesinde belirtilen aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin bulunması, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında borcunun bulunmaması, ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı borcu olmaması,

işletme izni olan işletme ruhsatlarında daimi nezaretçi atamasının yapılmış olması, yetkilendirilmiş tüzel kişi sözleşmesinin bulunması ve mevzuatın ilgili hükümleri kapsamında ibraz edilmesi gereken belgelerin tamamının eksiksiz bir şekilde ibraz edilmesi gereklidir. Ancak maden ruhsat sahiplerinin sözkonusu belgeleri ibraz etmesi şartıyla terk talepleri değerlendirmeye alınmaktadır.

Ancak, yine davalı idare tarafından, ... tarih ve ... sayılı yazısı ile ise davacının terk talebine istinaden, maden sahasının mahallinde tetkik edildiği 15/06/2020 tarihli heyet raporuna doğrultusunda terk talebinin uygun olduğu, terk başvurusunda eksiklik bulunmadığı sonucuna varılarak, ... sayılı II (b) grubu maden işletme ruhsatının 31/12/2019 tarihi itibarıyla iptal edilerek ihalelik hale getirdiği bildirildiği görüldüğünden, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında ve temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamıştır.