Danıştay 8. Daire E.2022/248 K.2025/612

Dava konusu istem: Hakkâri ili, Yüksekova ilçesinde bulunan ve davacı şirkete ait marketin deposu olarak kullanılan taşınmazın, 14/04/2017 tarihinde meydana gelen yağışlar sonrası rögarların tıkanması neticesinde atık su baskınına maruz kalması olayında davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, depoda bulunan ürün ve muhtelif eşyaların zarar gördüğü iddia edilerek, uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık 10.000,00-TL (ıslah sonucu: 834.987,00 TL) maddi tazminatın, olay tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faiziyle birlikte ödenmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bakılan uyuşmazlıkta ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.

İş sayılı dosyasında, dava konusu edilen zararla ilgili olarak 14/04/2017 tarihinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapıldığı, anılan inceleme sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda davacının 1.669.974,00 TL zarara uğradığının tespit edildiği, Yüksekova Belediyesi Zabıta Müdürlüğünce 09/05/2017 tarihinde tanzim edilen tutanak uyarınca, depoda bulunan ve kullanılamaz hâle gelen malzemelerin imha edildiğinin görüldüğü, olayda davalı idarenin kusurunun olup olmadığının tespiti ile varsa kusur oranının ve zarar miktarının belirlenmesi amacıyla Mahkemece dosya üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği,

yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda 12/03/2019 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren bilirkişi raporu ile depodaki maddi zararın 1.669.974,00 TL olduğu, davalı idarenin söz konusu zararda %50 oranında kusurlu olduğu değerlendirmesine yer verildiği, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile anılan bilirkişi raporunda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu olayda, söz konusu iş yerinin yakınında yer alan ve davalı idareye ait olduğu belirlenen atık su deposunun bakım ve onarımının zamanında yapmamasından dolayı Yüksekova Belediye Başkanlığının kusurlu olduğu,

davacı tarafın ise iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatına aykırı olarak taşınmazın bodrum katını depo olarak kullanması sebebiyle kusurlu bulunduğu ve bu kusurların eşit olduğu kanaatine varılmış olup, raporda belirtilen ve %50 kusuru karşılığı olan 834.987,00 TL'nin yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile toplam 834.987,00 TL tazminatın.

10.000,00 TL'lik kısmının davalı idareye başvuru tarihi olan 13/06/2017 tarihinden, tazminatın kalan 824.987,00 TL'lik kısmının ise ıslah dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 24/06/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacı tarafa ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; aşırı yağışlardan dolayı kanal ve rögarların kapasitesinin çok fazla üzerinde yağış aldığı düşünülürse yaşanan sel felaketinden sorumlu tutulamayacakları, ilçede altyapıda, kanalizasyon ve yağmur suyu tahliye şebekesinin olmadığı bilindiği hâlde işletme sahibinin bu durumu göz ardı ederek ve Belediyeden hiçbir izin almadan bodrum katını gıda deposuna dönüştürdüğü, yapı projesinde bodrum katı olarak kullanılan yerin önce araç otoparkı olarak kullanıldığı daha sonra izinsiz olarak gıda deposuna dönüştürüldüğü,

basiretli bir tacir olması beklenen davacının asli kusurlu olarak tek başına sorumlu olması gerektiği, Sulh Hukuk Mahkemesince aldırılan bilirkişi raporu ile Zabıta Müdürlüğünce tutulan imha tutanağındaki çelişkilerin giderilmesi gerektiği, emtiaların maliyet bedelinin normal değerinin üstünde hesaplandığı, bilirkişi raporuna yaptıkları itirazların karşılanmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Hakkâri ili, Yüksekova ilçesinde bulunan ve davacı şirkete ait marketin deposu olarak kullanılan taşınmazın, 14/04/2017 tarihinde meydana gelen yağışlar sonrası rögarların tıkanması neticesinde atık su baskınına maruz kalması olayında davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, depoda bulunan ürün ve muhtelif eşyaların zarar gördüğü iddia edilerek, zararlarının tazmini istemiyle 13/06/2017 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun, kayıtlarda, alışveriş merkezinin gıda deposunun bulunmadığı, afet nedeniyle oluşan zararın sigorta şirketinden veya AFAD Başkanlığından talep edilebileceği gerekçesiyle reddedildiği,

bunun üzerine uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık 10.000,00-TL (ıslah sonucu: 834.987,00 TL) maddi tazminatın, olay tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. maddesinde, belediyelerin mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı hizmetlerini yapmak veya yaptırmakla yükümlü olduğu; 15/e maddesinde de, müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmek, belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında olduğu belirlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir. İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

İdarenin hukuki sorumluluğu belirtilen biçimde oluşmakla birlikte, zararın varlığının ve niceliğinin ortaya konulmasında, maddi olayın tüm unsurları ile incelenmesi ve tazmin sorumluluğu açısından bir tespitin yapılması da yargının görevidir. Diğer bir deyişle gerçek zararın saptanıp, bu zararın tazmin edilmesi sorumluluk hukukunun en önemli ilkelerinden birisidir.

Dava konusu olayda, davalı idarenin kusurunun olup olmadığının tespiti ile varsa kusur oranının ve zarar miktarının belirlenmesi amacıyla Mahkemece yaptırılmasına karar verilen bilirkişi incelemesi sonucunda, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.

İş sayılı dosyasında, dava konusu edilen zararla ilgili olarak meydana gelen atık suyu basma olayından hemen sonra 14/04/2017 tarihinde gerçekleştirilen keşif ve bilirkişi incelemesi sonunda alınan 23/05/2017 tarihli bilirkişi raporuna dayanılarak, Yüksekova Belediyesi Zabıta Müdürlüğünce 09/05/2017 tarihinde tanzim edilen tutanakta belirtildiği üzere depoda bulunan ve kullanılamaz hâle gelen malzemelerin imha edilmesinden dolayı ayrıca keşif incelemesi yapılmaksızın alınan 11/03/2019 tarihli bilirkişi raporunda; "... zarar gördüğü tespit edilen demirbaşların bedelinin toplam 99.296,00 TL olarak belirtildiği,

demirbaşların birim fiyatlarının piyasa rakamlarıyla uyumlu olduğu, emtiaların liste hâlinde tespit edildiği ve toplamda 1.365.807,00 TL emtia zararı olduğunun belirlendiği, emtiaların zarar görmemesi hâlinde %15 kâr ile satılabileceği ve firmanın bu kârdan mahrum kaldığı, bu bedelin ise 204.871,00 TL olduğu, böylece toplam zarar bedelinin 1.669.974,00-TL olarak hesaplandığı..." belirtilerek bir zarar hesaplaması yapılmışsa da davacının malvarlığında olay nedeniyle meydana gelen gerçek zararının, belirtilen hukuki ve fiili durum karşısında, davacının kayıtlarına göre hesaplanacak olan maliyet bedeli ile sınırlı olduğu,

%15 kâr hesaplamasının ise muhtemel bir kazanç kaybına dayandırıldığı anlaşıldığından, davacının yoksun kaldığı kâr miktarı olarak belirlenen maddi zararın davalı idareden tazminine hukuken imkân bulunmadığı sonucuna varılmıştır.