Danıştay 8. Daire E.2022/2947 K.2022/5777

2- … Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

1- Elmadağ Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğüne geçici kaydı yapılan davacının Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin EK-3-1-A/V-A maddelerine uymadığı gerekçesiyle ilişiğinin kesilmesine ilişkin Polis Akademisi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile; 2- Bu işlemin dayanağı Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin EK-3-V-A maddesinin 1. fıkrasının son cümlesinde düzenlenen "Gebelik hali öğrenciliğe engeldir." hükmünün iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davacı vekili tarafından, müvekkilinde bulunan gebelik halinin geçici bir durum olduğu, hastalık olarak kabul edilemeyeceği, dava konusu Yönetmelik hükmünün Anayasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

… Bakanlığı'nın Savunması : Dava konusu Yönetmelik kuralının üst hukuk normlarına uygun olduğu, davacının Yönetmelikte aranan şartları taşımadığı, gerek düzenleyici işlemin gerekse subjektif işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

. Genel Müdürlüğü'nün Savunması: Davacının.

Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğü'ne geçici kaydının yapıldığı, 29 Mayıs Devlet Hastanesinden aldırılan sağlık raporunda, "Teşhis: 13 hafta 3 gün gebelik Karar: "İlgili Okul Öğrenci Adayı Olamaz" kararı verildiği, hipertiroidi ve gebelik durumu yönünden, Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne sevk edilen davacı hakkında anılan Hastanece düzenlenen raporda da, "16 hafta gebelik tirotoksikoz" "teşhisi ile "ETSŞY EK-3-I-A ve EK-3-V-A'ya uygun değildir." "POMEM öğrencisi olamaz" kararı verilmesi ve raporların sağlık komisyonunca uygun bulunması üzerine,

Polis Meslek Eğitim Merkezi Giriş Yönetmeliği'nin 17. maddesi uyarınca, Polis Akademisi Başkanlığı'nın onayı ile ilişiğinin kesildiği, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin 9. maddesi gereği adaylarda A dilimi sağlık şartlarının arandığı, davacının bu şartları taşımadığı, ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun uyarınca Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların bozulması halinde ısrar olanağı bulunmadığından, İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararında yer alan gerekçelerle, düzenleyici işlem yönünden davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

… Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğü öğrencisi olan davacının, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’nde aranan şartları taşımadığından bahisle okulla ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile dayanağı Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’nin Ek-3/V-A-1. maddesinin son cümlesinde düzenlenen “Gebelik hali öğrenciliğe engeldir.” hükmünün iptaline karar verilmesi istenilmiş, Danıştay Sekizinci Dairesinin 12/03/2021 tarih ve E:2016/5664, K:2021/1533 sayılı kararıyla;

Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin Ek-3/V-A maddesinin 1. fıkrasının son cümlesinde düzenlenen "Gebelik hali öğrenciliğe engeldir." ibaresinin iptali istemi yönünden;

Davaya konu Yönetmelik hükmünün "Gebelik hali öğrenciliğe engeldir." ibaresinin işbu davanın açılmasından sonra yeniden düzenlenen Yönetmelik'te aynen korunduğu, davanın bu çerçevede devam ettirilerek incelenip karara bağlanması gerektiği,

Polislik mesleğinin, gece-gündüz ağır şartlarda görev yapılan bir meslek olduğu, söz konusu meslek mensuplarının şartları oluştuğunda silah kullanma zorunluluklarının da bulunduğu, bu nedenle polislik mesleğinde görev yapanlarda sağlık açısından bazı şartların aranması gerektiği ancak aranan şartların ölçüsüz ve orantısız olamayacağı,

Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin yürürlükte bulunan ve mülga halinde, sağlık şartlarının; "Hastalıkların ve yaralanmaların vücuttaki seyrinde geçirdiği safhaların ve bıraktığı sekelerin devrelerine göre Ek-3'te belirtilen hastalık branşlarının sınıflandırılmasındaki A, B, C, D, E dilimlerindeki sağlık durumlarını ifade eder" şeklinde tanımlandığı,

Uyuşmazlığa konu Yönetmeliğin belirli hastalıkların polis olarak görev yapılmasını engelleyeceğinden hareketle düzenlendiğinin anlaşıldığı,

Tıp literatüründe; hastalığın organizmanın yapı ve işleyişinde ortaya çıkan bozukluk, organizmanın fizyoloji görevlerinin bozulması hali olarak ifade edildiği, bu tanım ışığında belirli bir dönemle sınırlı ve geçici olan gebelik halinin hastalık olarak tanımlanmasının mümkün olmadığı,

Geçici bir durum olan gebelik halinin bir hastalık olmadığı, öğrenciliğe engel teşkil etmeyen bu geçici durum nedeniyle davacının tamamen Polis Meslek Eğitim Merkezinden ilişiğinin kesilmesinin orantısız olduğu ve gebelik halinin sona ermesinin ardından idarenin belirleyeceği uygun bir zamanda eğitimine devam edebileceği hususları göz önüne alınmadan düzenlenen Yönetmelik hükmünün Anayasa'nın ailenin korunmasına ve çocuk haklarını düzenleyen 41. maddesine, eğitim ve öğrenim hakkını düzenleyen 42. maddesine ve kamu hizmetine girme hakkını düzenleyen 70. maddesine aykırı olduğu anlaşıldığından dava konusu Yönetmelik hükmünde hukuka uyarlık bulunmadığı,

Davacının okulla ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemi yönünden;

Olayda, davacının Elmadağ Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğünden ilişiğinin kesilmesinin sebebi olarak ''gebelik durumu'' ile birlikte "tirotoksikoz" rahatsızlığının gösterildiği, 30/06/2020 tarihinde verilen ara kararı ile davacı Ankara Şehir Hastanesine sevk edilerek,"tirotoksikoz" rahatsızlığının bulunup bulunmadığı, eğer bu rahatsızlık bulunuyorsa bu rahatsızlığın hem 2003 tarihli hem de 2019 tarihli Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'ne göre değerlendirilerek davacının POMEM öğrenci adayı olmasını engelleyip engellemediğine ilişkin bir raporun hazırlanmasının istendiği, ilgili hastanece hazırlanan ... tarih ve ... sayılı sağlık kurulu raporunun karar hanesinde; "ETSŞY EK-3-1-A-1'e uygundur. POMEM öğrencisi olur" ibaresine yer verildiğinin görüldüğü,

Bu durumda, davacının Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğünden ilişiğinin kesilmesinin nedenlerinden olan gebelik hali durumunu düzenleyen Yönetmelik hükmünün hukuka uygun olmadığının saptanması, yine bireysel işlemin bir diğer dayanağı olan "tirotoksikoz" rahatsızlığının davacıda bulunmadığına ilişkin hastane raporu dikkate alındığında davacının Elmadağ Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğünden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Danıştay İdari Dava Dairelerinin 17/01/2022 gün ve Esas:2021/2401, Karar:2022/19 sayılı kararıyla dava konusu işlemlerin iptaline yönelik Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 12/03/2021 tarih ve E:2016/5664, K:2021/1533 sayılı kararının düzenleyici işleme ilişkin kısmının bozulmasına, anılan kararla bireysel işleme ilişkin kısmının gerekçeli onanmasına, bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine karar verilmiş olup bozma kararı üzerine dosya incelenmiştir:

2577 sayılı Yasa'nın 46. maddesinin 1. fıkrasında; Danıştay Dava Daireleri kararlarına karşı Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabileceği, 2575 sayılı Yasa'nın 38. maddesinde; İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği, 2577 sayılı Yasa'nın 49. maddesinin 4. fıkrasında da; idare mahkemelerinin bozmaya uymayarak eski kararında ısrar edebileceği öngörülürken, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları kararlarına uyulmasının zorunlu olduğu belirtilerek, Danıştay Dava Dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ısrar olanağı tanınmamıştır.

Bu durumda, Danıştay'ın ilk derece Mahkemesi olarak davaların temyizen incelenmesinde Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunca verilen kararlara, ilgili dava daireleri tarafından uyulması zorunlu olduğundan, İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 17/01/2022 gün ve Esas:2021/2401,Karar:2022/19 sayılı bozma kararına uyularak, davanın düzenleyici işleme ilişkin kısmının reddine hükmedilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince; Dairemizin 12/03/2021 tarih ve E:2016/5664, K:2021/1533 sayılı dava konusu bireysel ve düzenleyici işlemin iptaline dair kararının, düzenleyici işleme ilişkin kısmının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 17/01/2022 tarih ve E:2021/2401, K:2022/19 sayılı kararı ile bozulması üzerine dosya yeniden incelenmek suretiyle gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Dava, davacının Elmadağ Polis Meslek Eğitim Merkezinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin Polis Akademisi Başkanlığının 25.02.2016 onay tarihli işlemin ve bu işlemin dayanağı Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin Ek 3-V-A maddesinin 1. fıkrasının son cümlesi olan "Gebelik hali öğrenciliğe engeldir" hükmünün iptali istemiyle açılmıştır.

Dairemizin 12/03/2021 tarih ve E:2016/5664, K:2021/1533 sayılı kararıyla, dava konusu Yönetmeliğin EK-3-V-A maddesinin 1. fıkrasının son cümlesinde düzenlenen "Gebelik hali öğrenciliğe engeldir." hükmü ile, davacının Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Dairemiz kararının davalı idarelerce temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 17/01/2022 tarih ve E:2021/2401, K:2022/19 sayılı kararı ile Dairemiz kararının davacının Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden gerekçeli onanmasına Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin Ek 3-V-A maddesinin 1. fıkrasının son cümlesi olan "Gebelik hali öğrenciliğe engeldir" hükmünün iptaline ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Temyiz' başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edilebileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 'İdari ve vergi dava daireleri kurullarının görevleri' başlıklı 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği; 2577 sayılı Kanun'un 'Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar' başlıklı 49. maddesinin 4. fıkrasında da, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca Danıştay Dava Dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması durumunda ısrar olanağı tanınmamıştır.

Bu nedenle, bozma kararı gözönünde bulundurularak, bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

MADDİ OLAY

14-29 Aralık 2015 tarihleri arasında yapılan sınavlarda başarılı olması üzerine … Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğüne geçici kaydı yapılan davacının, 29 Mayıs Devlet Hastanesinden aldırılan sağlık raporunda, "Teşhis: 13 hafta 3 gün gebelik, Karar: "İlgili Okul Öğrenci Adayı Olamaz" kararı verilmiş, hipertiroidi ve gebelik durumu yönünden, Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edilen davacı hakkında anılan Hastanece düzenlenen raporda da, "16 hafta gebelik tirotoksikoz" teşhisi ile "ETSŞY EK-3/I-A ve EK-3/V-A'ya uygun değildir." "POMEM öğrencisi olamaz" kararı verilmesi ve bu raporun sağlık komisyonunca uygun bulunması üzerine, Polis Akademisi Başkanlığının 25/02/2016 tarihli işlemi ile okulla ilişiği kesilmiştir. Bunun üzerine incelenen işbu dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği 04/06/1937 tarih ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 4. maddesi, 25/04/2001 tarih ve 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu'nun 30. maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

04/08/2003 tarih ve 25189 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin EK-3/V-A maddesinde; "Mevcut haliyle organ ve sistem fonksiyonlarını bozmayan progresyon göstermeyen, tıbbi tedavi ihtiyacı olmayan olgular öğrenciliğe kabul edilir. Bu sistemlere ait konjenital anomali, kronik ve ilerleyici hastalığı bulunmayacaktır ve herhangi bir operasyon geçirmiş olmayacaktır. Gebelik hali öğrenciliğe engeldir." hükmü yer almaktadır.

03/01/2018 tarih ve 30290 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin 28. maddesiyle; "4/8/2003 tarihli ve 25189 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği" yürürlükten kaldırılmıştır.

29/09/2019 tarih ve 30903 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin eklerinde yapılan değişiklikle, EK-3/8-A-8-c maddesi; "Gebelik durumu öğrenciliğe engeldir ancak normal vajinal yolla veya sezaryenle doğum yapmış olmak sağlam kabul edilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Polis Meslek Eğitim Merkezleri Yönetmeliği'nin "Geçici kayıt" başlıklı 17. maddesinin 3. fıkrasında, 23/01/2021 tarih ve 31373 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Meslek Eğitim Merkezleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle değişiklik yapılmış, anılan maddede, "Sosyal Hizmetler ve Sağlık Daire Başkanlığınca haklarında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olamaz” kararı verilen adaylar ilişiklerinin kesildiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde, bir defaya mahsus olmak üzere devlet hastanelerinden,

devlet eğitim araştırma hastanelerinden veya devlet üniversite hastanelerinden alacakları ilişik kesilmesine sebep olan hastalık branşlarından sağlık durumunun düzeldiğini belirtir sağlık kurulu raporu ile Başkanlığa başvurması halinde, başvuru incelenmek üzere Sosyal Hizmetler ve Sağlık Daire Başkanlığına gönderilir. Şartları sağladığı bildirilenler, Başkanlıkça tekrar Sağlık Yönetmeliğine göre sağlık kurulu raporu aldırılmak üzere hastaneye sevk edilir.

Yeniden aldırılan sağlık kurulu raporunun Sosyal Hizmetler ve Sağlık Daire Başkanlığınca adayın o anki mevcut sağlık durumuna göre Sağlık Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde incelenmesi sonucunda hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olur” kararı verilenlerin 8. maddedeki nitelikleri taşıyor olmaları halinde POMEM’lere planlamaları yapılır.

Bu kişilerden, 15/7/2015 tarihli ve 29417 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin 11. maddesinde belirtilen devamsızlık süresini aşmamış olanlar eğitim-öğretime kaldığı yerden devam eder, eğitim-öğretimi tamamlayıp atanmaya hak kazanmış olanlar ise Personel Dairesi Başkanlığına bildirilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Polislik mesleği, gece-gündüz, ağır şartlarda görev yapılan silahlı hizmet olup, söz konusu meslek mensuplarının yasal şartlar oluştuğunda silah kullanma zorunlulukları da bulunduğundan, bu meslekte görev yapanlarda, sağlık açısından bazı şartların aranması gerektiği kuşkusuzdur. Ülkede güvenlik ve asayişin sağlanması görevini yürütecek olan personel görevi gereği özel olarak seçileceğinden polis okulu öğrencilerinin Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nde belirtilen sağlık şartlarına ilişkin koşulları taşımaları gerekmektedir.

Bu nedenle ilgili dayanak yasal mevzuat uyarınca, hastanelerin ve Sağlık Bakanlığının görüşleri doğrultusunda belli hastalıkların ve sağlığa ilişkin bazı durumların polislik mesleğini icra etmeyi engelleyeceğinden hareketle Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği hazırlanmıştır.

Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin eki Ek-3, "Hastalık Branşlarının Sınıflandırılması" başlığı altında düzenlenmiş ise de, bu başlık altında salt tıp literatüründe "hastalık" olarak belirtilen durumlar değil, kişinin polislik mesleğine hazırlıktaki zorlu eğitim koşullarına dayanmasını zorlayan, yaşam hakkının ve sağlığın riske atılmasını engellemeye yönelik olarak belli bazı tıbbi durumlar da POMEM öğrenciliğine engel olarak düzenlenmiştir.

Dolayısıyla gebelik hali her ne kadar belirli bir dönemle sınırlı ve geçici bir durum olup hastalık olarak tanımlanması mümkün değil ise de, herhangi bir muafiyet durumu bulunmayan, toplu yatakhane ve toplu yemekhane koşullarında barınılan ve ağır sportif faaliyetlerin, zorunlu atış eğitimlerinin gerçekleştirildiği, fizyolojik ve psikolojik dayanıklılığın test edildiği polislik mesleğine hazırlayıcı eğitime katılmanın hem gebe olan annenin, hem de bebeğin hayatının mutlak riske atmak anlamına geleceği açıktır.

Bu nedenle 04/08/2003 tarih ve 25189 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin EK-3/V-A maddesinde belirtilen ve iptali istenen "Gebelik hali öğrenciliğe engeldir." şeklindeki düzenlemenin üst hukuk normlarına, polislik mesleğinin gereklerine ve kamu yararına uygun olduğu anlaşıldığından dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin "Geçici kayıt" başlıklı 17. maddesinde yapılan ve yukarıda metnine yer verilen değişiklik uyarınca Sosyal Hizmetler ve Sağlık Daire Başkanlığınca haklarında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olamaz” kararı verilen adayların ilişikleri kesildiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde, bir defaya mahsus olmak üzere devlet hastanelerinden,

devlet eğitim araştırma hastanelerinden veya devlet üniversite hastanelerinden alacakları ilişik kesilmesine sebep olan hastalık branşlarından sağlık durumunun düzeldiğini belirtir sağlık kurulu raporu ile Başkanlığa başvurması halinde durumlarının yeniden değerlendirileceği, bu kapsamda yeniden hastaneye sevk edilerek mevcut durumları itibarıyla Yönetmelik'teki şartları taşımaları halinde polis meslek eğitim merkezlerine planlamalarının yeniden yapılacağına ilişkin düzenleme getirilmiştir.