Danıştay 8. Daire E.2022/4245 K.2025/8252

2- ... Kurul Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

Davacı tarafından, 1- Doçentlik başvurusunun reddine ilişkin 16/09/2021 basım tarihli 09/09/2021 tarihli işlem (davacı tarafından 09/09/2021 tarihli karar ve 16/09/2021 basım tarihli karar olarak belirtilmiştir.) ile dayanağı, 2- Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 07/03/2019 tarih ve 3/88 sayılı kararının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Yönetmelikle düzenlenmesi gereken bir alanın genel kurul kararıyla düzenlenemeyeceği, doktor ve profesörler için böyle bir kabul şartının olmadığı, adayların hangi dergilerin şaibeli kabul edildiğini öngöremedikleri, getirilen düzenlemenin son derece belirsiz olduğu, doçentlik komisyonu tarafından aynı dergi hakkında farklı kararlar verilebildiği, iki adet makalesini ... dergisinde yayımladığı için başvurusunun asgari koşulları sağlamadığı gerekçesiyle reddedildiği, kendisine dergi tarafından ek ücret ödeme koşulu ile hızlı basım, öne alma gibi etik dışı bir teklifte bulunulmadığı, ... gibi açık erişimli dergilerin yayın hayatına devam edebilmesi için koşulları belirli olmak şartıyla, makale işlem ücreti talep etmesinde etik ya da hukuki bir sorun olmadığı edilmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

...KURULU BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI: Dava konusu Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 07/03/2019 tarihli kararında, yağmacı/şaibeli dergilerde yayımlanan bilimsel makalelerin akademik yükseltmelerde dikkate alınmayacağının belirtildiği, anılan kararın Ülkemizde ve dünya genelinde hızla artan, akademik yükselmeler için dergilerde para karşılığı yayımlanan makalelerin kullanılmasına dur demek amacıyla alındığı,

karar gereği makale kabulünden sonra yayımlanması için yazardan ücret veya ek ücret talep eden dergilerin bu ilişkinin bir çıkar çatışması içermesi nedeniyle doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılamayacağı, söz konusu kararın, Üniversitelerarası Kurul Başkânlığı'nın yağmacı/şaibeli açık erişimli dergilerde yapılan yayınların doçentlik başvurusunda kullanılmaması hususunda Başkanlıklarından gereğinin yapılmasını talep eden ... tarih ve ... sayılı yazısı üzerine alındığı, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından oluşturulan beş üniversite rektörünün yer aldığı komisyonun hazırladığı raporda;

yağmacı/şaibeli olarak tanımlanan dergilerin özelliklerine yer verildiği, bu tür dergilerin özelliklerinin “yayımlama için makale işleme (Article Processing Charge) ödenmesinin zorunlu tutulması", "makaleleri hızlı yayınlama sözü verilmesi ve yayınlanması", "ilan ettiği konu dışında veya birbiriyle ilgisl olmayan birçok farklı alanda makalelere yer verilmesi", "yayın ilkeleri açıklamasının eksik olması", "yayın ilkelerinde açıkça makalelerde özgünlük, önem ve etki aranmadığının belirtilmesi", "yayınlanan araştırmanın telif hakkını saklama veya koruma politikası olmaması" ve "hakem sürecinin gerçekçi işletilmemesi,

hakem görüş ve önerilerinin yazar ile paylaşılmaması" olduğunun belirtildiği, yağmacı dergi listesinin bulunmasının mümkün olmadığı, bunun yerine kriterlerin belirlenmesinin daha faydalı olduğu, Yükseköğretim Genel Kurulu'nun... tarih ve ... sayılı kararında yağmacı/şaibeli dergilerin belirlenen kriterlere uymayan Q4 dergiler olduğu, yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

...

KURUL BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI: Dava konusu düzenlemenin Doçentlik Yönetmeliği ile 2547 sayılı Kanun'un 24. maddesine dayanılarak Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarıldığı, düzenlemede kamu yararı ve hizmetin gereklerine aykırılık bulunmadığı, anılan kararda yağmacı dergi olarak değerlendirilebilecek kriterlerin belirlendiği, Anayasa ve Kanuna aykırı işlem yapmamak için yağmacı dergi listesinin yapılamadığı, ... dergisinin yağmacı/şaibeli dergi grubunda nitelendirildiği, nitekim 2018 yılında yapılan bir çalışmada Ülkemizin sahte akademik yayın yapmada Nijerya ve Hindistan'dan sonra 3. sırada yer aldığı,

bu ve benzeri gelişmelerden sonra karar alındığı, davacının başvurusu için beş kişilik jüri heyetinin oluşturulduğu, davacının asgari koşulları sağlamadığının tespit edilmesi üzerine davacının dosyasının doçentlik komisyonuna gönderildiği, doçentlik komisyonunun da davacının asgari koşulları sağlamadığına karar verdiği, ... dergisinin Almanya'da bir Türk Profesör tarafından çıkarıldığı, makale basım ücret politikasının Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın aldığı kararlara göre şekillendiği,

karar alınmadan önce açık açık web sayfasında ücretli olduğunu ve ücret ödemenin ön koşul olduğunu belirtmesine rağmen, 2019 tarihli karardan sonra basım için sayfa ücretlerinin kaç avro olduğunu belirtmesine rağmen "minimum 25 kopya almak ve ödeme yapmak zorunludur." ön şart ibaresini 2020 yılı sayıları ile birlikte kaldırdıkları, 2020 yılı itibariyle ücret almaya devam ettikleri ancak şeklen karara yaklaşabilmek için ön koşul cümlesinin kaldırıldığı, başvuru koşullarına takılmayacak şekilde basım ücret politikasının değiştirildiği, söz konusu derginin TÜBİTAK tarafından da yeterli bulunmadığı, teşvik alamadığı,

derginin çevre bilim dergisi olmasına rağmen elektrik mühendisliğinden tıbba, diş hekimliğinden bilgisayar mühendisliğine her alanda yayın kabul ettiği, bu dergide yayımlanan eserlerin yaklaşık %30-35'inin sanki ulusal bir dergiymiş gibi sadece Türk bilim insanlarına ait olduğu, Türkiye adresli yayınların en çok çıktığı dergiler sıralamasında birinci sırada olduğu, bilimsel açıdan çok zayıf bir dergi olduğu 265 derginin arasında 258. sırada yer aldığı, yılda 12 sayı çıkarıyor gibi görünmesine karşın gerçek sayının 16'yı bulduğu,

her sayıda yaklaşık 75, yılda 1200 makale çıktığı, çok hızlı yayın kabul ettiği, bir günde bile kabul edilen makalenin bulunduğu, derginin açık erişimli olduğu, abone usulü ile çalışmadığı, dolayısıyla "abone usulü çalıştığı halde ilgili makaleyi açık erişimli yapmak için ücret talep eden dergiler" sınıfına giremeyeceği ileri sürülerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava, davacı tarafından, doçentlik başvurusunun reddine ilişkin 16/09/2021 basım tarihli 09/09/2021 tarihli işlem ile dayanağı Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 07/03/2019 tarih ve 3/88 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasanın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri arasında belirtilen hukuk devletinin temel ilkeleri olarak 'hukuki güvenlik' ve 'belirlilik' ilkeleri yer almakta olup, anılan ilkeler hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yaptığı düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır.

İdarelerin düzenleyici işlemler yapabilme yetkisi Anayasamızın 124. maddesine dayanan anayasal bir yetki olması nedeniyle idareler tarafından, mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesini teminen düzenleyici işlemler yapılabileceği açıktır.

Uyuşmazlıkta; dava konusu Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 07/03/2019 tarih ve 3/88 sayılı kararı ile yağmacı/şaibeli dergilerin doçentlik başvuru şartlarında kullanılmamasına ve bu konuda gerekli değişikliklerin yapılmasına karar verilmiş olup 2021 Mayıs Dönemi doçentlik başvuruları için Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın internet sitesinde yer alan sıkça sorulan sorular ve cevaplar kısmının 44. sorusunda ise hangi dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (Beyannamede) kullanılamayacağına ilişkin olarak belirlenen kriterlere yer verilmiştir.

Her ne kadar davalı idareler tarafından, yağmacı/şaibeli dergilerin listesinin oluşturulmasının mümkün olmadığı, konuya ilişkin olarak kriterlerin belirlendiği hususu ileri sürülmekteyse de.

2547 sayılı Kanun'un ve Doçentlik Yönetmeliği'nin ilgili hükümlerinde "Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak" hususu doçentlik başvuruları için aranılan şartlar arasında sayıldığı, dolayısıyla Ülkemizdeki akademik yükseltmeler için yapılan yayınların önemli bir yere sahip olduğu,

salt oluşturulan kriterlerle hangi dergilerin şaibeli/yağmacı olarak belirlenmesi noktasında hem jüri üyelerince hem de bilirkişilerce yapılacak değerlendirmelerin subjektif olabileceği, nitekim dava konusu uyuşmazlıkta davacının başvurusunu inceleyen beş kişilik jüri heyetinden, üç jüri üyesi tarafından davacının asgari başvuru koşullarını sağladığı, iki jüri üyesi tarafından ise, ... dergisinin yağmacı/şaibeli dergi olduğundan bahisle anılan dergide yayımlanan iki eserin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği gerekçesiyle davacının asgari başvuru koşullarını sağlamadığı görüşlerine yer verildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, sadece kriter belirlenmesinin yeterli olmadığı, hukuki belirlilik, hukuki istikrar ve öngörülebilirlik ilkeleri uyarınca Anayasa ve Kanunla verilen yetki ve görevler çerçevesinde davalı idarelerce yapılacak periyodik inceleme ve araştırmalar sonucunda hangi dergilerin şaibeli/yağmacı olduğuna ilişkin bir listenin de oluşturulabileceği; dava konusu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile doçentlik başvurusunun reddine ilişkin 16/09/2021 basım tarihli 09/09/2021 tarihli işlem yönünden iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacı ...'in vekili Av. ... tarafından, Doçentlik başvurusunun reddine ilişkin 16/09/2021 basım tarihli 09/09/2021 tarihli işlem ve dayanağı Yükseköğretim Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmektedir.

Anayasamızın 'Yükseköğretim üst kuruluşları' başlıklı 131. maddesinde; "Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur." hükmü yer almıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 'Üniversitelerarası Kurul' başlıklı 11. maddesinin (b) fıkrasının 6. bendinde.

"Doçentlik başvurularında ilgili bilim veya sanat alanında jüriler oluşturarak adayların yayın ve çalışmalarını Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esas ve usuller kapsamında değerlendirip, yeterli yayın ve çalışmaya sahip olan adaylara doçentlik unvanı vermek" hususu Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın görevleri arasında yer verilmiş; 'Doçentlik ve atama' başlıklı 24. maddesinin (a) fıkrasının 3. bendinde.

"Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak" hususu doçentlik başvuruları için aranılan şartlar arasında sayılmış olup (ç) fıkrasında.

"Doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

15/04/2018 tarih ve 30392 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Doçentlik Yönetmeliği'nin 'Başvuru Zamanı, Şartları ve Usulü, Jürilerin Oluşturulması ve Doçentlik Değerlendirmesi

' üst başlıklı, 'Başvuru zamanı, şartları ve usulleri' başlıklı 4. madddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde. "Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek asgari sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak" şartı, doçentlik başvurusu için aranılan koşullardan sayılmış olup 'Doçentlik değerlendirmesi' başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında.

"Doçentlik değerlendirme jürisi, adayın başvuru dosyasını ilk olarak bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık bulunup bulunmadığı ve asgari başvuru şartlarının sağlanıp sağlanmadığı yönünden değerlendirir...Jürinin adayın asgari başvuru şartlarını sağlamadığı yönündeki değerlendirme raporları ise Doçentlik Komisyonu tarafından incelenir." düzenlemesi, aynı fıkranın (a) bendinde ise.

"Asgari başvuru şartlarını sağlamadığı tespit edilen adayın doçentlik başvurusu Doçentlik Komisyonu tarafından iptal edilir." düzenlemesi yer almıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden,25/05/2021 tarihinde Ziraat, Orman ve Su Ürünleri Temel Alanı, Bitki Koruma Bilim Alanından doçentlik başvurusunda bulunan ve 19/09/2021 tarihli bilgilendirme mesajı ile doçentlik başvurusunun reddedildiğini öğrenen davacının 24/09/2021 tarihli itirazının, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın ...tarih ve ... sayılı işlemiyle, 07/03/2019 tarihinden sonra şaibeli dergi olarak kabul edilen ... isimli dergide yayımlanan eserlerden 40 puan aldığı, bu puanlar düşülünce şartları sağlamadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine,

davacı tarafından doçentlik başvurusunun reddine ilişkin 16/09/2021 basım tarihli 09/09/2021 tarihli işlem ile dayanağı Yükseköğretim Genel Kurulu'nun... tarih ve ...sayılı kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu Yükseköğretim Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı yönünden: anılan kararda; "Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın Yağmacı/Şaibeli Açık Erişimli Dergilerde yapılan yayınların doçentlik başvurularında kullanılmaması hususunda Başkanlığımızdan gereğinin yapılmasını talep eden ... tarihli ve ... sayılı yazısı incelendi. Yapılan inceleme neticesinde; Üniversitelerarası Kurul Genel Kurulu'nun ...arihli ... sayılı toplantısında oybirliğiyle kabul edilen Üniversitelerarası Kurul Mevzuat Komisyonu raporunda; 1)Yağmacı/Şaibeli dergilerin doçentlik başvurusu şartlarında (Beyannamede) kullanılmaması, bu konuda gerekli değişikliklerin yapılması, 2)Doçentlik başvurularında adaylardan bu konuda beyan alınması, hususlarının uygun olduğuna" karar verilmiştir.

2021 Mayıs Dönemi doçentlik başvuruları için Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın internet sitesinde yer alan sıkça sorulan sorular ve cevaplar kısmının 44. sorusunda; hangi dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (Beyannamede) kullanılamayacağına ilişkin olarak, Yükseköğretim Kurulu’nun 07/03/2019 tarihli Genel Kurulu'nda alınan karar gereği, 07/03/2019 sonrası yayımlanmış makaleler için geçerli olmak üzere;

makale kabulünden sonra yayımlanması için yazardan ücret veya ek ücret talep eden dergilerin (Yağmacı/Şaibeli Dergiler), bu ilişkinin bir çıkar çatışması içermesi nedeniyle doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılamayacağı, ancak özgeçmiş ve eserler listesine eklenmesi gerektiği, bu bağlamda;

makale başvurusu sırasında kabul/red şartına bağlı olmaksızın ücret alan dergilerin, abonelik usulü ile çalıştığı halde ilgili makaleyi açık erişimli yapmak için ücret talep eden dergilerin, makale basımı sürecinde yazarlardan herhangi bir ücret talep etmeyen dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılabileceği, başvuruda beyan edilen makalenin yayımlandığı derginin, şeklen “beyannamede kullanılamaz dergiler” nitelemesine uymakla birlikte, ilgili derginin bu kapsamda değerlendirilmemesi gerektiğini iddia eden adayların ise gerekçesini belirterek ilgili makaleyi beyan edebilecekleri hususu açıklığa kavuşturulmuştur.

Bilimsel yayın ve çalışmaların yayımlandıkları dergilerin niteliği, bu yayınların aldıkları atıflar bilimsel zenginliğin bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Yağmacı/şaibeli olarak nitelendirilen dergilerde bilimsel amaçtan ziyade ticari kaygılarla makale yayımlandığı, bu dergilerde yer alan makalelerin bilimsel niteliğinin olmadığı veya düşük olduğu açık olmakla birlikte.

Ülkemizde akademik yükseltmeler için yapılan başvuruların değerlendirilmesi sürecinde, özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmış olma şartının sağlanması amacıyla bu tür yağmacı/şaibeli olarak nitelendirilen dergilerde yayımlanan makalelerin dikkate alınmaması gerektiği, aksi durumun kabulü halinde bilimsel niteliği düşük veya hiç olmayan yayınlar nedeniyle akademik rekabetten uzaklaşılacağı ve bu durumun da uluslararası düzeyde Ülkemizin bilim itibarının zedelenmesine yol açacağı tartışmasızdır.

Uygulamada yaşanan sorunlar üzerine Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, yağmacı/şaibeli sayılmayan dergiler olarak.

WEB of Science'de Q1,Q2,Q3 sınıfında yer alan dergiler (Editöryel ve/veya basım süreçlerinde ücret talep eden veya etmeyen), WEB of Science'de Q4 sınıfında yer alıp editöryal (editorial processing charge) ve/veya basım sürecinde (article processing charge) ücret talep etmeyen dergiler, WEB of Science'de Q4 sınıfında yer alıp editöryal ve/veya basım süreçlerinde ücret talep etmekle birlikte sadece ilgili bilim alanı mensuplarının üye olabildiği bir branş derneğinin, üniversitenin,

enstitünün veya bilimsel bir kurumun yayın organı olan ve 2010 yılı öncesinden itibaren basılmakta/yayınlanmakta olup abone usulü olarak çalışan ulusal/uluslararası dergiler sayılmış, yağmacı/şaibeli dergiler olarak ise yukarıdaki kriterlere uymayan Q4 dergiler sayılmıştır.

Bu itibarla, bilimsel gelişmenin temelini oluşturan bilimsel yayın ve çalışmaların belli bir düzeyde ve kalitede olmasını teminen yapılan düzenlemede kamu yararına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Dava konusu doçentlik başvurusunun reddine ilişkin 16/09/2021 basım tarihli 09/09/2021 tarihli işlem yönünden: dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; açık erişimli bir dergi olan ... dergisinin çevre bilimi alanında yer almasına karşın çok çeşitli alanlarda makaleler yayımladığı, Dergiyi yayımlanmadan önce editörün okuması gerektiği ,daha sonra iki veya daha fazla hakeme gönderilmesi ve hakeme inceleme süresi verilmesinden sonra dergide yayınlanması gerekirken çok hızlı yayın kabul ettiği, yapılan atıflara göre yapılan sıralamada son çeyrekte 265 derginin arasında 258. sırada olduğu,

dolayısıyla bilimsel içeriğinin çok zayıf kaldığı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulu'nca her yıl alınan kararlara göre ücret politikasını şekillendirdiği, nitekim daha önce web sayfasında ücretli olduğu ve ücret ödemenin ön koşul olduğu belirtilmesine rağmen, 2019 tarihli karardan sonra ücret almaya devam etmekle birlikte "minimum 25 kopya almak ve ödeme yapmak zorunludur." ön şart ibaresini 2020 yılı sayıları ile birlikte kaldırıldığı, derginin herhangi dernek veya kurumun yayın organı olmadığı anlaşılmaktadır.

Ziraat, Orman ve Su Ürünleri Temel Alanı için 2021 Mayıs Dönemi doçentlik başvurularında.

SCI, SCI-Expanded, SSCI veya AHCI kapsamındaki dergilerde yayımlanmış makalelerde, en az bir makalede başlıca yazar olmak kaydıyla en az 40 puan almak zorunluluğu belirlenmiş olup davacı tarafından 25/05/2021 tarihinde düzenlenen asgari başvuru şartlarının sağlandığına ilişkin bildirim formunda (beyanname), 5 makaleye yer verilerek, toplam puanın 50.3 belirtildiği, ancak davacının 40 puan değerindeki iki makalesinin şaibeli/yağmacı dergi olarak nitelendirilen ... dergisinin aynı sayısında (Aralık/2020) yayımlandığı,

ayrıca ... dergisinin, şeklen “beyannamede kullanılamaz dergiler” nitelemesine uymasına karşın, davacı tarafından bu hususa ilişkin olarak beyannamede herhangi bir gerekçeye yer verilmediği, 24/09/2021 tarihli itiraz başvurusunda ise davacının ücret ödediğini kabul ettiği görülmektedir.

Bu itibarla, Yükseköğretim Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararında ve davacının doçentlik başvurusunun reddine ilişkin tesis edilen 16/09/2021 basım tarihli 09/09/2021 tarihli işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 05/11/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'nın ve davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı vekili Av. ... ile davalı Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı vekili Av. ...'nun geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

MADDİ OLAY

25/05/2021 tarihinde Ziraat, Orman ve Su Ürünleri Temel Alanı, Bitki Koruma Bilim Alanından doçentlik başvurusunda bulunan ve 19/09/2021 tarihli bilgilendirme mesajı ile doçentlik başvurusunun reddedildiğini öğrenen davacının 24/09/2021 tarihli itirazının; Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemiyle, 07/03/2019 tarihinden sonra şaibeli dergi olarak kabul edilen ... isimli dergide yayımlanan eserlerden 40 puan aldığı, bu puanlar düşülünce şartları sağlamadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın "Yükseköğretim üst kuruluşları" başlıklı 131. maddesinde; "Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur..." hükmü yer almıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Üniversitelerarası Kurul" başlıklı 11. maddesinin (b) fıkrasının 6. bendinde; doçentlik başvurularında ilgili bilim veya sanat alanında jüriler oluşturarak adayların yayın ve çalışmalarını Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esas ve usuller kapsamında değerlendirip, yeterli yayın ve çalışmaya sahip olan adaylara doçentlik unvanı vermek hususu Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın görevleri arasında sayılmış.

"Doçentlik ve atama" başlıklı 24. maddesinin (a) fıkrasının 3. bendinde. "Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak", aynı maddenin (ç) fıkrasında.

"Doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

15/04/2018 tarih ve 30392 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Doçentlik Yönetmeliği'nin "Başvuru Zamanı, Şartları ve Usulü, Jürilerin Oluşturulması ve Doçentlik Değerlendirmesi" üst başlıklı, "Başvuru zamanı, şartları ve usulleri" başlıklı 4. madddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde.

"Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek asgari sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak" şartı, doçentlik başvurusu için aranılan koşullardan sayılmış olup "Doçentlik değerlendirmesi başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle).

"Doçentlik değerlendirme jürisi, adayın başvuru dosyasını ilk olarak bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık bulunup bulunmadığı ve asgari başvuru şartlarının sağlanıp sağlanmadığı yönünden değerlendirir...Jürinin adayın asgari başvuru şartlarını sağlamadığı yönündeki değerlendirme raporları ise Doçentlik Komisyonu tarafından incelenir." düzenlemesi, aynı fıkranın (a) bendinde.

"Asgari başvuru şartlarını sağlamadığı tespit edilen adayın doçentlik başvurusu Doçentlik Komisyonu tarafından iptal edilir." düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu Yükseköğretim Genel Kurulu'nun ... tarih ve... sayılı kararı yönünden:

Anılan kararda; "Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın Yağmacı/Şaibeli Açık Erişimli Dergilerde yapılan yayınların doçentlik başvurularında kullanılmaması hususunda Başkanlığımızdan gereğinin yapılmasını talep eden ... tarihli ve ... sayılı yazısı incelendi. Yapılan inceleme neticesinde; Üniversitelerarası Kurul Genel Kurulu'nun... tarihli ... sayılı toplantısında oybirliğiyle kabul edilen Üniversitelerarası Kurul Mevzuat Komisyonu raporunda;

1)Yağmacı/Şaibeli dergilerin doçentlik başvurusu şartlarında (Beyannamede) kullanılmaması, bu konuda gerekli değişikliklerin yapılması,

2)Doçentlik başvurularında adaylardan bu konuda beyan alınması, hususlarının uygun olduğuna" hususlarına yer verilmiştir.

Hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin ön koşullarındandır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Belirlilik ilkesi ise kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir.

Hukuk devletinde kişiler, kendilerine uygulanacak hukuk kurallarının neler olduğunu önceden bilme ve davranışlarını ona göre ayarlayabilme imkanına sahip olmalıdır. Kişilerin, haklarını kullanırken hangi kısıtlamalara tabi olacağını önceden bilmesi ve bu kısıtlamaların da somut, objektif ve öngörülebilir nitelikte ve netlikte olması gerekmektedir.

Hukuk devletinin zorunlu koşullarından olan hukuki belirlilik ilkesi, hukuk kurallarının önceden öngörülebilir bir açıklıkta ve kişilerin haklı beklentilerini açık şekilde bertaraf etmeyecek düzenlemeler yapılmasını gerektirir.

Uyuşmazlıkta; Yükseköğretim Genel Kurulunun ... tarih ve... sayılı kararında, yağmacı/şaibeli dergilerin doçentlik başvurularında (beyannamede) kullanılmamasına ve doçentlik başvurularında adaylardan bu konuda beyan alınmasına karar verilmiş ancak hangi dergilerin yağmacı/şaibeli olarak kabul edileceğine ilişkin kriterler belirlenmemiştir.

Bu durumda, "yağmacı/şaibeli dergi" ibaresinin, belirsiz ve objektiflikten uzak bir ifade olduğu, jüri üyelerince yapılacak doçentlik değerlendirmesinde hangi ölçüt ve kriterlerin esas alınacağının objektif, net ve anlaşılır şekilde ortaya konulmadığı, öngörülebilir olmadığı anlaşıldığından, anılan kararın hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 29/05/2025 tarih ve E:2023/1518, K:2025/1190 sayılı kararı da bu yöndedir.

Öte yandan, uygulamada yaşanan sorunlar üzerine Yükseköğretim Genel Kurulunun 30/12/2021 tarih ve 18/643 sayılı kararıyla, yağmacı/şaibeli sayılmayan dergiler olarak.

WEB of Science'de Q1, Q2, Q3 sınıfında yer alan dergiler (Editöryal ve/veya basım süreçlerinde ücret talep eden veya etmeyen), WEB of Science'de Q4 sınıfında yer alıp editöryal (editorial processing charge) ve/veya basım sürecinde (article processing charge) ücret talep etmeyen dergiler, WEB of Science'de Q4 sınıfında yer alıp editöryal ve/veya basım süreçlerinde ücret talep etmekle birlikte sadece ilgili bilim alanı mensuplarının üye olabildiği bir branş derneğinin, üniversitenin,

enstitünün veya bilimsel bir kurumun yayın organı olan ve 2010 yılı öncesinden itibaren basılmakta/yayınlanmakta olup abone usulü olarak çalışan ulusal/uluslararası dergiler, yağmacı/şaibeli dergiler olarak ise yukarıdaki kriterlere uymayan Q4 dergiler sayılmıştır.

Dava konusu doçentlik başvurusunun reddine ilişkin 16/09/2021 basım tarihli 09/09/2021 tarihli işlem yönünden: Yükseköğretim Genel Kurulu'nun... tarih ve ...sayılı kararının hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından, anılan düzenleme doğrultusunda tesis edilen bireysel işlemde de hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.