Danıştay 8. Daire E.2022/4647 K.2025/3921

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşındığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3(a) maddesi gereğince ... plakalı aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine dair Kocaeli Valiliği'nin ... tarih ve ... seri numaralı (dava dilekçesinde ... olarak gösterilen) işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında.

2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının izinsiz ve ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğu açık olup, uyuşmazlığa konu olayda; davacı adına kayıtlı ... plakalı araca ait Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı Ukome Şube Müdürlüğünce düzenlenen D4 Geçici Güzergah İzin Belgesinin bulunduğu, söz konusu belgede servis güzergahının "Adapazarı Gişeler Giriş, İzmit Kandıra Gişeler Çıkış, D-130 Gölcük Yolu, Tersane Komutanlığı Türk Harb-İş Sendaikası Varış" şeklinde belirlendiği,

davalı idare tarafından dosyaya sunulan 05/08/2021 tarihli Yolcu Taşımacılığı Faaliyeti Yapan Araç Tespit Tutanağı ile kamera kayıtlarının incelenmesinden, alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında yolcu taşıdığı sabit olan davacı hakkında 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-c maddesi uygulanması gerekirken davacının eylemine uymayan çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşıdığından bahisle aynı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca daha ağır ceza tatbik edilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu anlaşıldığından, davaya konu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşındığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3(a) maddesi gereğince ... plakalı aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine dair Kocaeli Valiliğinin ... tarih ve ... seri numaralı (dava dilekçesinde ... olarak gösterilen) işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 'Ulaşım hizmetleri' başlıklı 9. maddesinin 2.fıkrasında, büyükşehir içindeki karayolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) kurulacağı ve bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanun'a aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı ifade edilmiştir.

5216 sayılı Kanunun anılan hükmüne istinaden hazırlanan ve 15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 28/2 maddesinde, "Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticarî plâka sayıları ile bu plâkaların verilmesine ilişkin usûl, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir." kuralı yer almaktadır.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasında. "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur." hükmü, "idari Para Cezaları" başlıklı 26. maddesinin (a) bendinin birinci fıkrasında.

"Bu Kanunun; a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesi kapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara bin Türk Lirası, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetki belgesine kaydettirmeden kullananlara beş yüz Türk Lirası idari para cezası verilir ve aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci bir ceza verilmez." hükmü, 34. maddesinin (a) bendinde.

"Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde; a) (Değişik: 6/2/2014-6518/60 md.) Taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri, mesleki yeterlilik belgeleri ve taşıt kartları ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam, tür ve şekilleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları... düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır." hükmü yer almaktadır.

4925 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin "Yetki belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur." dğzenlemesi,

"Yetki belgesi türleri" başlıklı 6. maddesinde ise;...(4) D türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir.

Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: a) D1 yetki belgesi: Ticari ve tarifeli olarak yapacaklara, b) D2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara, c) D3 yetki belgesi: Hususi taşımacılık faaliyetinde bulunarak, kendi personelinin taşımasını yapacaklara, ç) D4 yetki belgesi: Ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara verilir." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasında yer alan bilgi belgeler ile yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; büyükşehir belediye sınırları içerisinde karayolu taşımacılığı yapacak araçların güzergâh ile sayılarının UKOME tarafından tespit edileceği, UKOME'den alınmış izin belgesi/ruhsatı bulunmaksızın büyükşehir belediye sınırları içerisinde ticari yolcu taşımacılığı yapan araçlar hakkında 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesinde belirtilen müeyyidelerin uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Dairemizin 30/01/2025 tarihi ara kararı ile dava dosyasında yer alan, davacı adına kayıtlı ... plakalı araca ait Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı Ukome Şube Müdürlüğünce düzenlenen 28/06/2021 veriliş tarihli, 29/09/2021 geçerlilik tarihli D4 Geçici Güzergah İzin Belgesinin bulunduğu,

söz konusu belgede servis güzergahının "Adapazarı Gişeler Giriş, İzmit Kandıra Gişeler Çıkış, D-130 Gölcük Yolu, Tersane Komutanlığı Türk Harb-İş Sendaikası Varış" şeklinde belirlendiği görüldüğünden, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından D4 Geçici Güzergah İzin Belgesi düzenlenmesinin dayanağı olan yasal düzenlemelerin sorulduğu,

Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığının 21/03/2025 tarihli ara karar cevabından D4 Geçici Güzergah İzin Belgesinin D4 uygunluk belgesi için başvuran kişilere uygunlukla ilgili UKOME kararı çıkıncaya kadar başvuru sahiplerinin mağduriyet yaşamamaları için verilen geçici süreli bir belge olduğu ve ilgili UKOME kararı çıkınca iptal edildiğinin belirtildiği görülmüştür.

Bu durumda davacı adına kayıtlı ... plakalı araca ait D4 Geçici Güzergah İzin Belgesinin geçici nitelikte olduğu ve UKOME kararı alınıncaya kadar geçerli olduğu, iller arası taşımaya yönelik olduğu, ancak dava konusu işleme esas 05/08/2021 tarihli tespit tutanağında, davacıya ait araçla Kocaeli ili, Kartepe ilçesinden aldığı personeli yine Kocaeli ili, Gölcük ilçesinde bulunan Tersaneye taşıdıklarının belirtildiği ve böylece il içi taşıma yapıldığı anlaşıldığından, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi UKOME'den alınmış güzergah izin belgesi/ruhsatı olmaksızın büyükşehir belediye sınırları içerisinde ticari yolcu taşımacılığı yapılması sebebiyle, uyuşmazlığa konu taşımacılığın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesi kapsamında yer aldığı açıktır.

Bu durumda; davaya konu araçla, ilgili belediyeden izin/ruhsat alınmaksızın belediye sınırları içerisinde ticari yolcu taşımacılığı yapıldığı hususu, dosyada yer alan bilgi belgeler ve trafik ekiplerince tutulan tutanak ile sabit olduğundan, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.