Danıştay 8. Daire E.2022/5019 K.2023/7191

2- ... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği

DAVALI YANINDA MÜDAHİL

... Petrol Taşımacılık Otomotiv İthalat İhracat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirketler tarafından, ... Petrol Taş. Otom. İhr. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin Ürgüp-Kayseri güzergahı arasında düzenli yolcu taşımacılığı yapabilmek amacıyla almış olduğu D4 yetki belgesine ilişkin olarak tesis edilen Nevşehir Valiliği İl Trafik Komisyonu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; müdahil şirket tarafından, Kayseri-Ürgüp, Ürgüp-Kayseri güzergahında 5 araç ile yolcu taşımacılığı yapmak için D4 yetki belgesi verilmesi istemiyle Nevşehir Valiliği'ne yapılan 15.08.2014 tarihli başvurunun reddedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ürgüp İlçe Trafik Komisyonu Başkanlığı Kararı ve bu kararın uygun bulunmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Nevşehir İl Trafik Komisyonu Başkanlığı Kararı'nın iptali istemiyle açılan davada, ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, anılan kararın Danıştay Onbeşinci Dairesinin 21.09.2016 tarih ve E:2016/1489, K:2016/4614 sayılı kararı ile bozulması üzerine ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararı ile bozma kararına uyularak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bu kararın Danıştay Onbeşinci Dairesinin 29.03.2018 tarih ve E:2018/697, K:2018/3216 sayılı kararı ile onandığı, davalı idare tarafından ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararı gereği müdahil şirketin 15-25 koltuk kapasiteli 5 adet araçla Ürgüp-Kayseri Kayseri-Ürgüp güzergahı arasında D4 yetki belgesi alarak düzenli yolcu taşımacılığı yapmasında sakınca olmadığına ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği, ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı incelendiğinde ise; "uyuşmazlık konusu güzergahta bu hususları ortaya koyacak şekilde güncel bir araştırma yapılmak suretiyle ihtiyaç, yolcu sayısı, güzergahta çalışan mevcut kooperatiflere ait araçların kapasitesi, nitelik ve niceliği gibi hususlar değerlendirilerek, mevcut arz/talep dengesi gözetilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken güncel bir araştırma yapılmaksızın 2013 yılına ait veriler esas alınarak tesis edilen işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı..." gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiğinin görüldüğü,

olayda, davalı idare tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ve savunma dilekçelerinin incelenmesinden; dava konusu işlemin ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı gereğince tesis edildiğinin belirtildiği ancak söz konusu Mahkeme kararında belirtildiği şekilde davalı idare tarafından güncel herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadığının anlaşıldığı, bu durumda, taşıma faaliyetlerinin; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en aza indirilerek,

genel sağlık, kişi, toplum ve çevre sağlığı ile güvenliğini olumsuz yönde etkilemeyecek nitelikte ve serbest rekabet ortamında gerçekleştirilmesinin hukuken korunması gereken genel kural olması karşısında, uyuşmazlık konusu güzergahta bu hususları ortaya koyacak şekilde güncel bir araştırma yapılmak suretiyle ihtiyaç, yolcu sayısı, güzergahta çalışan mevcut kooperatiflere ait araçların kapasitesi, nitelik ve niceliği gibi hususlar değerlendirilerek, mevcut arz/talep dengesi gözetilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken güncel bir araştırma yapılmaksızın tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:...

K:... sayılı kararda; müdahilin sözü edilen güzergahta yolcu taşımacılığı yapmak için 2014 yılında yaptığı başvurunun reddi üzerine açtığı dava ile başlayan yargılama süreci sonunda Danıştay incelemesinden geçerek kesinleşen, arz ve talep dengesinin gözetilmesi suretiyle ve güncel bir araştırma yapılarak işlem tesisi gerektiği gerekçesine dayanan ... şirketi lehine verilen iptal kararı üzerine davalı idare tarafından gerekli inceleme ve değerlendirme yapılarak adı geçen şirkete D 4 yetki belgesi verilmesi yönünde işlem tesis edildiği,

arz ve talep dengesinin tespiti için yolcu sayısının belirlenmesinin gerektiği, bu sayımın da habersiz ve ani denetimlerle yapılabileceği, bilgi sahibi olan firmaların cezaya muhatap olmamak için kapasite altında yolcu taşıması nedeniyle gerçek yolcu sayısının saptanmasında güçlük bulunduğu, ancak dava konusu güzergahta 2018, 2019 ve 2020 yıllarında ayakta yolcu taşınması veya kapasite üzerinde yolcu taşınması nedeniyle davacı taşıma şirketlerine, ... şirketi aracına ve ...

Turizm işletmesinin araçlarına çok sayıda idari para cezası kesildiği, 15.09.2020 tarihli İl Trafik Komisyonu kararı ile davacı ... şirketinin talebi üzerine araç sayısının 8'den 10'a çıkarıldığı, iki araç ilavesinin de bu güzergahta yolcu fazlalığı olduğu ve araca ihtiyaç olduğunu gösterdiği, ... şirketine yetki belgesi verilmesinden sonra rekabet ortamının sağlandığı, ucuz, kaliteli, konforlu taşıma hizmetinin sağlandığı hususlarının dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşıldığı,

bu durumda, belirtilen güzergahta müdahil şirkete de ihtiyaç bulunduğu hususu idarece değerlendirilerek yargı kararı gereğince serbest rekabetin sağlanması amacıyla kamu yararı gözetilmek suretiyle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idare ve müdahilin istinaf başvurularının kabulüne İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine, kesin olarak karar verilmiştir.

Davacılar tarafından, ... Sulh Hukuk Mahkemesinde açılan tespit davasında polis memuru bilirkişi tarafından sözü edilen güzergahta yolcu taşıma firmalarının sefer sayıları ve taşıdıkları yolculara ilişkin belirlemeleri içeren bilirkişi raporu esas alınarak ... Şirketine verilen iznin iptal edilmesi gerektiği iddiaları ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının yargılamanın yenilenmesi suretiyle kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile; 2577 sayılı Kanun ile yargılamanın yenilenmesi isteminin sıkı koşullara bağlanmış olağanüstü bir kanun yolu olduğu, davanın reddine ilişkin Daire kararından sonra Sulh Hukuk Mahkemesi bilirkişi raporuna dayalı olarak yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulmuş ise de, bu durumun, yargılamanın yenilenmesi sebepleri arasında sayılmaması nedeniyle yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, taşıma faaliyetlerinin ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en aza indirilerek, genel sağlık, kişi, toplum ve çevre sağlığı ile güvenliğini olumsuz yönde etkilemeyecek nitelikte ve serbest rekabet ortamında gerçekleştirilmesinin hukuken korunması gereken genel kural olması karşısında, uyuşmazlık konusu güzergahta bu hususları ortaya koyacak şekilde güncel bir araştırma yapılmak suretiyle ihtiyaç, yolcu sayısı, güzergahta çalışan mevcut kooperatiflere ait araçların kapasitesi, nitelik ve niceliği gibi hususlar değerlendirilerek,

mevcut arz/talep dengesi gözetilmek ve davacıların daha önceden kazanılmış ve rüçhan hakkıyla beraber faaliyet gösterdikleri nazara alınmak suretiyle yolcu taşımacılığı izni hususunda karar verilmesi gerektiği, her ne kadar ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin E:... ve K:... sayılı kararında; ...

İdare Mahkemesinin E:... ve K:... sayılı kararını kaldırmak suretiyle 2018- 2019- 2020 yıllarında ayakta yolcu taşınması veya kapasite üzerinde yolcu taşınması nedeniyle davacılara, davalı yanında müdahil şirkete ve vip turizm işletmesinin araçlarına çok sayıda idari para cezası kesildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; idari para cezası kesildiği iddia edilen güzergahın D4 Yetki Belgesinin talep edildiği güzergah olan Ürgüp- Kayseri arası değil Ürgüp-Nevşehir arasındaki güzergah olduğu, bu hususun karara mesnet alınmasının usul ve yasaya aykırı olduğu,

öte yandan Ürgüp- Kayseri güzergahları arasında ihtiyaç, yolcu sayısı, güzergahta çalışan mevcut kooperatiflere ait araçların kapasitesi, nitelik ve niceliği hususlarını yerinde yapılacak keşif ve uzman bilirkişiler marifetiyle tespit edilebilmesi amacıyla ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D. İş Esas ve ... D.

İş Karar sayılı dosyası ile dava ikâme edildiği, dava neticesinde Bilirkişi Trafik Polis Memuru tarafından tanzim edilen 19.08.2021 tarihli bilirkişi raporuna göre günlük ortalama yolcu taşıma kapasitenin %25’inin kullanılmakta olduğunun tespit edildiği, Ürgüp- Kayseri güzergahında davalı yanında müdahil şirkete herhangi bir ihtiyacın bulunmadığı, dava konusu işlemin idarenin keyfi uygulamalarının önünü açabilecek soyut, belirsiz ve subjektif nitelikler taşıdığı, hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkelerine aykırılık teşkil ettiği belirtilerek temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.