Danıştay 8. Daire E.2022/5505 K.2025/9545

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ruhsatsız olarak kum ve çakıl madeni üretimi yaptığından bahisle adına 3213 sayılı Maden Kanun'un 12. maddesi uyarınca 7.923.324,55-TL idari para cezası ve 63.386,60-TL Devlet Hakkı tahakkuk ettirilmesine ilişkin Manisa Valiliğinin ... tarih ve ... Olur'unun iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlıkta idare tarafından düzenlenen tutanakta sadece "... İnş. San, ve Tic. Ltd.

Şti. firmasının paletli hidrolik ekskavatör ve ... plakalı kamyon ile ruhsatsız ve izinsiz olarak madencilik faaliyetin bulunduğu" ifadesine yer verildiği, savunma dilekçesinin ekinde yer alan fotoğraf ve videolarda söz konusu ... plakalı kamyonda "Dursunlar" amblemi yer aldığı görülmekte ise de, söz konusu ... plakalı kamyonun ve paletli hidrolik ekskavatörün davacı şirkete ait olduğuna ilişkin herhangi bir ruhsat, bilgi ve belge örneği yer almadığı gibi tespit esnasında anılan araçların davacı şirket adına faaliyette bulunduğuna ilişkin bir tespitin de yer almadığı,

savunma dilekçesinin ekinde yer alan fotoğraf ve videolardan biri sabit olmak üzere iki tane ekskavatörün, biri ... plakalı diğeri ... plakalı olmak üzere iki kamyonun ve birden fazla (videodan dört tane tespit edilmiştir.) çalışanın sahada olduğunun anlaşılmasına rağmen, dava konusu işlemin dayanağı tespit tutanağında bunlara yer verilmediği gibi söz konusu çalışanların faaliyeti kimin adına yaptıklarına ilişkin tanık ifadelerine de yer verilmediği, tutanakta çalışanların ve/veya davacı şirket temsilcisinin imzalarının veya bu kişilerin imzadan imtina ettiklerine dair herhangi bir ibarenin yer almadığı,

ayrıca yapılan kübaj hesabında 24 ayrı noktanın ve bunlara ait koordinatların yer almasına rağmen söz konusu tutanakta buna ilişkin bir bilgi yer almadığı gibi tutanakta imzası bulunan teknik personel tarafından gerekli ekipman (Lazerli Nivo vb.) ile tespit ve/veya ölçüm yapıldığına ilişkin bir bilginin de yer almadığı, kaldı ki temsili olarak yazılan koordinatında bu 24 noktadan herhangi birine de ait olmadığı, alanda daha önce maden faaliyeti yürütülüp yürütülmediği,

yürütülmüş ise dava şirket tarafından bundan ayrı olarak ne kadar kısmında üretim yapıldığına ilişkin bir bilgi de yer almadığı anlaşıldığından bu haliyle dava konusu ruhsatsız olarak kum ve çakıl madeni üretiminin davacı şirket tarafından gerçekleştirildiği hususunun her türlü şüpheden uzak bir şekilde ortaya konulamadığı,

sırf dava konusu taşınmazın bir kısmının malikinin davacı şirket olması ve alanda üzerinde şirket amblemi olan araçların olması nedeniyle anılan olayın davacı şirket tarafından gerçekleştirildiğinin kabul edilmesinin Anayasa’nın 36. maddesinin 1. ve 38. maddesinin 4. fıkralarında güvence altına alınan masumiyet karinesinin ihlaline neden olacağı kanaatine ulaşıldığından,

davacı şirket tarafından mevzuata aykırı faaliyette bulunulduğu ve bu faaliyetin ne kadarlık bir alanda gerçekleşmiş olduğu hususlarını açıkça ortaya koymayan tutanağa dayalı olarak davacı şirketin 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca 7.923.324,55-TL idari para cezası ile tecziye edilmesine ve hakkında 63.386,60-TL Devlet Hakkı tahakkuk ettirilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı şirket tarafından ruhsatsız ve izinsiz madencilik faaliyetinde bulunulan alanda saha ölçümü yapılarak hacim hesabı yapıldığı, yapılan hacim hesabı neticesinde idari para cezasının 7.923.324,55 TL ve Devlet hakkının 63.386,60 TL olarak hesaplandığı, dava konusu işlemin iptaline kadar geçen dava sürecinde ...

İdare Mahkemesi'nce herhangi bir saha incelemesi, keşif, bilirkişi raporu vb. bir kontrol yapılmamış olup Başkanlıkça elde edilen idari para cezasına konu delillerin doğruluğuna yönelik ilgili kurumlardan gerekli bilgi talep edilmeden davanın karara bağlandığı, bu itibarla Mahkemece yeterli ve gerekli incelemelerin yapılmadan oluşan fiilin yok sayılmasının hukuka aykırı olduğu, (davalı idare tarafından temyiz dilekçesine verilen ek beyan dilekçesiyle) tutanakta plakaları belirtilen araçların sahibinin davacı firma olduğu,

sunulan goegle eart görüntülerinden 2020 yılı temmuz ayında başlanılan çalışmaların 2021 yılı mart ayına kadar devam ettiği tarla niteliğindeki söz konusu taşınmazlarda izin alınmadan çalışma yapıldığı davacı tarafından dava dilekçesinde tarımsal işlemler için hazırlık yapıldığı şeklinde ikrarda bulunulduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Manisa ili, Şehzadeler ilçesi, ... Mahallesi sınırlarında davalı Manisa Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının teknik personelleri tarafından 24/09/2021 tarihinde yapılan saha denetimleri esnasında "temsili alınan Y:551136, X:4259110 koordinatında, ... İnş. San, ve Tic. Ltd. Şti. firmasının paletli hidrolik ekskavatör ve ... plakalı kamyon ile ruhsatsız ve izinsiz olarak madencilik faaliyetinde bulunduğu tespit edilmiştir. Söz konusu faaliyet resim ve video ile kayıt alına alınmıştır. İşbu tutanak tarafımızca imza altına alınmıştır." tespitlerine yer verilerek, iki maden mühendisi ve bir harita mühendisi tarafından imzalı 24/09/2021 tarihli tutanak düzenlenmiştir.

Davalı idare tarafından ruhsatsız ve izinsiz olarak kum ve çakıl madeni üretimi yapıldığının tespit edilmesi üzerine, anılan sahada kübaj hesabı yapılarak Manisa Valiliğinin ... tarih ve ... Oluru ile davacı şirket tarafından ruhsatsız olarak kum ve çakıl madeni üretimi yapıldığı gerekçesiyle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca 7.923.324,55-TL idari para cezası ve 63.386,60-TL Devlet hakkı tahakkuk ettirilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun, "Üretim ve sevkiyat" başlıklı 12. maddesinin 5. fıkrasında; "(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/12 md.) Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur.

Bu fiili işleyenlere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır. Üretim hakkı olmayan madenin üretiminin yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare amirliklerince el konulur.

Bu fiili işleyen kişilere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır. El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde il özel idaresi hesabına aktarılır.

Bu fıkranın ihlalinin tekrarı hâlinde madenin ocak başı satış bedelinin on katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, ruhsatsız sahada üretimde bulunulması halinde faaliyetin durdurularak üretilen madene el konulacağı ve el konulan veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından gerçekleştirilen denetimde hazırlanan 24/09/2021 tarihli tutanakta, "...temsili alınan Y:551136, X:4259110 koordinatında, ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının paletli hidrolik ekskavatör ve 45DH012 plakalı kamyon ile ruhsatsız ve izinsiz olarak madencilik faaliyetin bulunduğu " tespit edilmiş, davalı idarenin 25/01/2023 tarihli ek beyan dilekçesi ekinde, tutanakta belirtilen ... ve ... plakalı kamyonların Manisa Emniyet Müdürlüğü Trafik Tescil Denetleme Şubesi Müdürlüğü tarafından yapılan sorgusu ile araç sahibinin davacı firma olduğu ortaya konulmuştur.

Olayda; davacı tarafından idari para cezasına konu taşınmazlar üzerinde yapılan çalışmaların kendileri tarafından gerçekleştiğinin ikrar edildiği, dava dilekçesinde, "bölgede yaklaşık 850 dönüm alan tarım arazisinin bulunduğu, eskiden ruhsatlı bir şekilde madencilik faaliyeti yerler olmakla birlikte artık maden değeri kalmadığı bu arazilerin düzleştirilerek tarıma elverişli hale getirilmeye çalışıldığı" ifadelerinin beyan edildiği görülmüştür.

Bu durumda idari para cezasına konu fiilin davacının kendisi tarafından gerçekleştirildiğinin açık ve net olarak ortaya konulduğu, fiilin sübuta erdiği görüldüğünden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.