Danıştay 8. Daire E.2022/5956 K.2023/3971

Dava konusu istem: : Davacı şirket tarafından; İstanbul İli, Tuzla İlçesi, … Mahallesi, … Mevkiinde bulunan … sayılı parselde ruhsatsız maden üretimi yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, Valilik Makamının 02/09/2020 tarih ve 77390 sayılı oluru ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesi uyarınca 12.487.306,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Valiliği Yatırım ve İzleme Koordinasyon Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dava dosyasına sunulan bilgi ve belgeler ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu parselde maden üretimi yapıldığının açık olduğu, üretim yapılan yerin koordinat ve ölçümlerinin mevcut saha ile uyumlu olduğu, çıkartılan malzemenin türü ve niteliğinin MTA tarafından belirlendiği ve I-a grubu ariyet malzemesi olduğunun tespit edildiği, idare elamanlarınca yapılan hesaplamaların yapılan incelemelerle örtüştüğünün görüldüğü,

her ne kadar davacı tarafından söz konusu alanın tesis kurmaya elverişli bir hale getirebilmek amacıyla düzleştirme çalışması yapıldığı ileri sürülmekte ise de dosyada mevcut tespitler ile bilirkişi raporunda yer verilen açıklamalar kapsamında bu iddiaya itibar edilemeyeceği, buna göre üretilen maden miktarı ve 2018 yılı ocak başı satış fiyatı dikkate alınarak uygulanan idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlık konusu olayda, her ne kadar maden ruhsatı ve hammadde üretim izin belgesi olmaksızın I-a gurubu ariyet malzemesi çıkartıldığından bahisle 3213 sayılı Kanunun 12/5 maddesi uyarınca davaya konu idari para cezası uygulanmış ise de.

3213 sayılı Kanun'da, 7164 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikler doğrultusunda, ilgili idari para cezasının Valilikler (Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları) tarafından uygulanacağına ilişkin açık bir hükmün bulunmadığı ve dava konusu idari para cezasını vermeye yetkili olan idarenin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü olduğu anlaşıldığından İstanbul Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uygunluk görülmediği gerekçesi ile davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 13. İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 3213 sayılı Maden Kanununun Ek 2. maddesinde; Bakanlığın ve Genel Müdürlüğün bu Kanunda belirtilen yetkilerinden uygun gördüklerini valiliklere verebileceğinin kurala bağlandığı, yetki devrinden dolayı iş ve işlemlerin gerçekleştirildiği, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ile koordineli olarak çalışıldığı ve Müdürlükçe yapılan ölçüm ve tahlillerin sonucuna göre cezanın belirlendiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından İstanbul İli, Tuzla İlçesi, … Mahallesi, … Mevkiinde bulunan … sayılı parselde ruhsatsız maden üretimi yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesi uyarınca 12.487.306,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Valiliği Yatırım ve İzleme Koordinasyon Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi tesis edilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun, "Üretim ve sevkiyat" başlıklı 12. maddesinin kaçak üretim yapılan tarihte yürürlükte olan haliyle 5. fıkrasında. "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti halinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur.

Bu fiili işleyenlere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve el konulma imkanı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. Ruhsat alanında ruhsat grubu dışında üretim yapıldığının tespiti halinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülkî idare amirliklerince el konulur.

Bu fiili işleyen kişilere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli il özel idaresi hesabına aktarılır." düzenlemesine.

13. maddesinin 5. fıkrasında, "Bakanlık, mülki idare amirlikleri ve il özel idareleri tarafından bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununa göre tahsil edilir. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları ile ruhsat harçları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir." düzenlemesine.

"İlk müracaat ve ruhsatlandırma" başlıklı 16. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinde, "I. Grup (a) bendi madenler için alanlar il özel idarelerince ihale edilerek işletme ruhsatı verilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

3213 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinde; Bakanlığın ve Genel Müdürlüğün bu Kanunda belirtilen yetkilerinden uygun gördüklerini valiliklere verebileceği kurala bağlanmıştır.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan ve 11/12/2022 tarih ve 32040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Maden Yönetmeliği'nin "Ruhsatsız üretim" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasında, "Ruhsatı olmadan, başkasına ait ruhsat alanı içerisinde, ruhsata konu olmayan maden üretimi veya grubu dışında üretim yapıldığının Genel Müdürlükçe, il özel idaresince veya mülki amirlerin yetkilendirdiği kişiler tarafından tespit edilmesi halinde, durum bir tutanak ile tespit edilir.

Bu tutanakta üretimin yapıldığı yer, üretimi yapanın adı ve adresi, maden cinsi ve miktarı gibi bilgiler yer alır. Üretilen madene mülki idare amirliğince el konulur. Bu kişilere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli büyükşehir olan illerde ilgili muhasebe birimi hesabına, diğer illerde il özel idaresi hesabına aktarılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

3213 sayılı Maden Kanununun I (a) Grubu madenleri ile ilgili yapılacak işlemlere ait usul ve esasları düzenlemek amacıyla yürürlüğe konulan 03/02/2005 tarih ve 25716 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Kanununun I (a) Grubu Madenleri İle İlgili Uygulama Yönetmeliği'nin "Ruhsat ve izin olmadan üretim" başlıklı 18. maddesinde, "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının Genel Müdürlüğün, mülki idare amirliklerinin veya ilgili idarelerin yetkilendirdiği kişiler tarafından tespit edilmesi halinde, durum bir tutanak ile tespit edilir.

Bu tutanakta üretimin yapıldığı yer, üretimi yapanın adı ve adresi, maden cinsi ve miktarı gibi bilgiler yer alır. Üretilen madene mülki idare amirliğince el konulur. Bu kişilere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin üç katı tutarında idari para cezası uygulanır.

El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli ilgili idare hesabına aktarılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinde idari para cezalarının tesisinde yetkili merci açıkça belirtilmemiştir, ancak 3213 Kanunun genel uygulamasında Bakanlığın yetkili olduğu dikkate alındığında, idari para cezaları açısından da Bakanlığın yetkili olduğu sonucuna varılmaktadır.

Öte yandan, Maden Kanununda I (a) grubu maden alanlarının il özel idarelerince ihale edilerek işletme ruhsatı verileceği düzenlenmekle birlikte, il özel idarelerince ruhsat ve izin olmadan üretim yapılması durumunda idari para cezası verilebileceğine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

3213 sayılı Maden Kanunun Ek 2. maddesinde; Bakanlığın ve Genel Müdürlüğün bu Kanunda belirtilen yetkilerinden uygun gördüklerini valiliklere verebileceği kurala bağlanmıştır.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının "Yetki Devri" konulu 01/02/2006 tarih ve 4 sayılı Bakan Olurlu Genelgesinde; Valilikler ile Genel Müdürlük arasındaki yazışmaların uzun süre almasından ötürü Maden Kanunun Ek 2. maddesinde yer alan hüküm gereği Maden Kanununun 12. maddesinin 3. ve 5. fıkralarına aykırı maden üretim ve sevkiyatı yapıldığının tespit edilmesi halinde ilgili Valiliklerce idari para cezası verilmesi konusunda valiliklere yetkinin devredildiği görülmektedir.

Yukarıda alıntısı yapılan Maden Kanununun Ek 2. maddesi uyarınca Bakanlık tarafından uygun görülen yetkilerin Valiliklere devredilebileceği açık olup, Bakanlığın 01/02/2006 tarih ve 4 sayılı sayılı Genelgesi kapsamında davalı idarenin dava konusu işlemin tesisinde yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Maden Kanununun Ek 2. maddesi uyarınca yapılan yetki devri çerçevesinde İstanbul Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından idari para cezası verilmesinde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından işin esasının değerlendirilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekmekte olup, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.