Danıştay 8. Daire E.2022/6138 K.2025/259

Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı... plakalı araç ile, ilgili belediyeden izin alınmaksızın belediye sınırları içerisinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının 05.04.2019 tarihinde yapılan denetimde tespit edildiğinden bahisle aracın, Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca trafikten men edilmesine dair... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. Mahkeme'nin 12/07/2019 tarihli ara kararı ile ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan davacıya ait ... plakalı araç ile ilgili olarak ticari amaçlı taşımacılık yapılması veya davacıya ait ... plakalı araç için verilen V4 yetki belgesinin/plakanın araca tescil edilmesi hususunda gerekli iznin verilmesi için başvuru yapılıp yapılmadığı, başvuru yapılmış ise ne aşamada olduğu ve başvuru neticesinde işlem tesis edilip edilmediğinin sorulması üzerine gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı tarafından 05/04/2019 tarihli dilekçe ile ... plaka verilmesi istemiyle ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na başvuruda bulunulduğu, başvuru neticesinde 18/04/2019 tarihinde plaka tescil işlemlerinin tamamlandığının görüldüğü, dava konusu işlem tarihinden sonra makul süre içerisinde davacıya ait ... plakalı araca davacı adına "V Plaka Çalışma İzin Belgesi" verildiği göz önünde bulundurulduğunda, bu hali ile davacının, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesi kapsamında korsan taşımacılık yapma amacının bulunduğundan söz edilemeyeceği belirtilerek hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği, diğer yandan, davacının yakalandığı güzergâhın V4 yetki belgesinde belirlenen güzergâh dışında olması halinde, davacı hakkında güzergâh dışında taşımacılık yapılması sebebiyle Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-c maddesi uyarınca işlem tesis edilebileceğinin de açık olduğu belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuken geçerli ve maddi deliller ile somutlaştırılmış nedenlere dayalı olarak tesis edildiği, izin belgesinin denetim esnasında ibraz edilmesi gerektiği, davacının denetim günü başvuruda bulunarak 18.04.2019 tarihinde izin belgesini aldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

05.04.2019 tarihinde yapılan denetimde, ... plakalı araçla ilgili belediyeden izin belgesi almaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Ek-2/3-a maddesi uyarınca söz konusu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.

Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün

süreyle trafikten men edilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; "büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek"; (p) bendinde; "büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek.

(Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

Aynı Kanunun "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde ise; "Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır." hükümleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; 05.04.2019 tarihinde, saat 09:15 sıralarında yapılan denetimde düzenlenen ve araç sürücüsü davacı ile yolcuların da imzaladığı tutanakta, yolcuların 5-TL ücret ödedikleri ve 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi uyarınca işlem yapıldığının belirtildiği; denetim sırasında alınan kamera kaydını içeren görüntülerde, davacının ... İli, ... Köyü (Mahallesi) - ... arası taşımacılık yaptığını, iki gün içerisinde taşımacılık yapmak için gerekli plakayı alacağını beyan ettiği, dava dilekçesinde de benzer ifadelere yer verildiği görülmektedir.

Davacı tarafından, ... İli büyükşehir belediyesi olmadan önce ... Köyü - ... ... arasında D4 yetki belgesi ile taşımacılık yapıldığı, büyükşehir olduktan sonra toplu taşıma ve ulaşım alanında düzenleyici karar alma konusunda yetkili makam haline gelen ...

Büyükşehir Belediyesi UKOME tarafından alınan ... tarih ve ... nolu kararla, D4 yetki belgesi ile taşımacılık yapan ve belgesinin süresi dolan taşımacılara ... tarihinden itibaren ... kodlu taşıma belgesi verilmesinin kararlaştırıldığı, denetim günü itibarıyla davacının söz konusu belgeye sahip olmadığı, denetimden sonra 05.04.2019 tarihinde ve saat 14:37'de ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na başvurduğu, 08.04.2019 tarihli Ulaşım Dairesi Başkanlığı yazısıyla davacının aracına "..." plaka verilmesinin uygun olduğunun belirtildiği, 10.04.2019 - 10.04.2020 tarihleri arasında geçerli çalışma izin belgesinin düzenlendiği, 17.04.2019 tarihinde de araca ... plaka takılarak tescil edildiği görülmektedir.

Bu durumda, denetim tarihi itibarıyla bahse konu izin belgesinin bulunmadığı ve denetimden sonra yapılan başvuruya istinaden izin belgesi düzenlendiği anlaşıldığından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki .... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.