Danıştay 8. Daire E.2022/6221 K.2025/5728

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul ili, Bakırköy İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yer alan binalarla ilgili olarak tahsil edilen, Kanal Katılım Payı, Su İştirak Bedeli, Şube Yolu Bedeli ve Kazı Ruhsatı Bedelinin dayanağı olan İSKİ Tarifeler Yönetmeliği’nin sırasıyla 29-1, 24, 27/1,ve 27/3. maddeleri ile yönetmeliğin 2011 yılında yürürlüğe giren şeklinde bu maddelere tekabül eden 38, 33, 36 maddelerinin ve bu maddelere istinaden alınan ... tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu Kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacı şirket adına İSKİ Tarifeler Yönetmeliği uyarınca dava konusu tutarların tahakkuk ettirilip tahsil edildiğinin görüldüğü, ancak gerek 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda, gerekse 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunda bu neviden bedeller alınacağı yolunda bir hükme yer verilmediği anlaşıldığından, yasal dayanağı olmayan, bir yatırım harcaması yahut hizmet karşılığına dayanmayan ücretlerin tahsiline ilişkin düzenlemeler içeren dava konusu yönetmelik hükümleri ile anılan yönetmelik hükümlerine dayanılarak tesis olunan dava konusu yönetim kurulu kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 13. maddesinde su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılmasına karşılık, tarifesine göre abonelerden alınacak ücretler ile Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca, su ve kanalizasyon tesislerinden yararlananlardan ilgili belediye adına alınacak katılma paylarının İSKİ'nin gelirler kaynakları arasında sayıldığı,

yine aynı Kanun'un 23. maddesinde, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması amacıyla oluşacak giderler için tarife yapılacağı ve bu tarifenin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esasların bir yönetmelik ile belirleneceği yönünde yetki tanındığı gözönünde bulundurulduğunda.

2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'da verilen yetkiye dayanılarak çıkarılan, "su ve kanalizasyon tesislerinden yararlananlardan katılma payı alınmasına ve alınacak katılım paylarının nasıl hesaplanacağının belirtilmesine" dair İSKİ Tarifeler Yönetmeliği'nin 33. maddesinde ve su ve kanalizasyon hizmetlerinin yararlanabilmesi için yapılan yatırımlara ilişkin olarak bu hizmetin götürüldüğü yerlerde hizmetten yararlanacak olan abonelerden bir defaya mahsus olmak üzere katılım bedeli, su iştirak bedeli,

şube yolu bedeli ve kazı ruhsatı bedeli alınmasına ve bu bedelin nasıl hesaplanacağına ve kimlerin muaf olacağına dair 36. maddesinde, kamu harcamalarının etkin ve verimli yürütülebilmesi açısından kamu yararına ve hukuka aykırılık bulunmadığı, bu durumda, İSKİ Tarifeler Yönetmeliği’nin sırasıyla 24, 27/1,ve 27/3. ve 29-1 maddeleri ile yönetmeliğin 2011 yılında yürürlüğe giren şeklinde bu maddelere tekabül eden 33, 36 ve 38. maddelerinde ve bu maddelere istinaden alınan ... tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu Kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf talebinin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına,

davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu düzenlemelerin kanuna aykırı olduğu, davalı idarenin bu konuda yetkisi bulunmadığı, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacı tarafından, İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yer alan binalarla ilgili olarak su aboneliği için tahsil edilen, Kanal Katılım Payı, Su İştirak Bedeli, Şube Yolu Bedeli ve Kazı Ruhsatı Bedelinin dayanağı olan İSKİ Tarifeler Yönetmeliği’nin sırasıyla 29-1, 24, 27/1,ve 27/3. maddeleri ile yönetmeliğin 2011 yılında yürürlüğe giren şeklinde bu maddelere tekabül eden 38, 33, 36 maddelerinin iptaline ve bu maddelere istinaden alınan ... tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu Kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinin 1. ve 4. fıkralarında "İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur." hükmüne yer verilmiş. 13. maddesinin (b) bendinde, İSKİ'nin gelir kaynakları arasında Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca, su ve kanalizasyon tesislerinden yararlananlardan ilgili belediye adına alınacak katılma paylarının olduğu belirtilmiş.

17. maddesinde, "Kanalizasyon şebekesi bulunan cadde ve sokaklardaki her taşınmazın kanalizasyona bağlanması zorunludur. Bu bağlantılar, bedeli taşınmazın sahibinden alınmak suretiyle İSKİ tarafından yapılır veya projesine uygun olarak yaptırılır." hükmüne yer verilmiş. 23. maddesinde, "Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır.

Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve bir kar oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir." hükmü yer almıştır.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "Bina İnşaat Harcı" başlıklı Ek 1. maddesinde. "Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6'da yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabidir." hükmü, "Harcın ödenmesi ve yeri" başlıklı Ek 5. maddesinde.

"Bina İnşaat Harcı, inşaat ruhsatının alınmasından önce makbuz karşılığında ilgili belediyeye ödenir." hükmü, dava konusu işlem tarihinden sonra getirilen Ek-7. maddesinde ise; "(Ek:9/6/2021-7327/16 md.) Bina inşaatlarında, inşaat ruhsatı başvurusunun 80 inci maddede sayılan imarla ilgili harçlara ve 97 nci madde gereği alınan imarla ilgili ücretlere konu işlemler ile 2560 sayılı Kanunun 17 nci ve 18 inci maddesi kapsamında alınması gereken bağlantı ve iştirak bedeli ile su ve kanalizasyon durum belgesini kapsayacak şekilde tek başvuruda yapılması hâlinde;

ek 6 ncı maddede ve 84 üncü maddede yer alan tarifeler uyarınca tahsil edilmesi gereken harçlardan her birisi ve 97 nci madde kapsamında tahsil edilecek ücretler ile su ve kanalizasyon idaresinin yılı içinde belirlediği su ve kanalizasyon durum belgesi ücreti ile bağlantı ve iştirak bedeli hesaplanarak tek seferde tahsil edilir. (...)" hükmüne, "Kayıt ve suret harcı" başlıklı 79. maddesinde.

"Belediyeler ve belediyelere bağlı müesseselerden istenecek her türlü kayıt suretleriyle gayrimenkullerle ilgili harita plan ve krokilerin suretleri, Kayıt ve Suret Harcına tabidir." hükmü, "Altyapı kazı izni harcı" başlıklı mükerrer 79. maddesinde. "Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmet alanlarında yapılacak kazı işlemleri için belediyece verilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcına tabidir.

Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebinde bulunanlardır." hükmüne, "İmar ile ilgili harçlar" başlıklı 80. maddesinde. "İmar mevzuatı gereğince aşağıda belirtilen harçlar belediyece tahsil olunur.

a) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde İmar Kanununa göre ilk kez yapılan veya istek üzerine gerçekleştirilen müteakip parselasyon işlemleri "Parselasyon Harcına" (teşvik belgesini haiz organize sanayi bölgeleri hariç olmak üzere),

b) Verilecek ifraz ve tevhit kararları "İfraz ve Tevhit Harcına",

c) Proje tasdik işlemleri "Plan ve Proje Tasdik Harcına",

d) Zemin ve yol kanal açma izni verilmesi, yapım ve yıkım artığı malzeme ile toprak kazısının taşınması için belediyelerce yer gösterilmesi ve bu yerlerin tesviyesi "Zemin Açma İzni ve Toprak Hafriyatı Harcına",

e) (Mülga: 21/1/1982 - 2589/5 md.)

f) Yapı kullanma izni verilmesi işleri "Yapı Kullanma İzni Harcına" tabidir.

" hükmüne, 85. maddesinde; "Bu bölümde yazılı harçlar makbuz karşılığında veya basılı damga vurulmak suretiyle peşin olarak ödenir. Harçların uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir." hükmüne, (1) "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesinde ise; "Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet (...) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." hükmüne yer verilmiştir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 85. maddesi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca hazırlanarak 21/08/1981 tarih ve 17435 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun Çeşitli Harçlarla İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Kayıt ve Suret Harcı" başlıklı 4. maddesinde.

"Belediyeler ve Belediyelere bağlı müesseselerden istenecek her türlü kayıt suretleriyle, gayrimenkullerle ilgili harita, plan, proje ve kroki suretlerinin verilmesi bu harca tabidir." düzenlemesi, "Harcın Hesaplanması" başlıklı 5. maddesinde. "Bu harcın hesaplanmasında sahifeye bağlı suretlerde sahife adedi, sahifeye bağlı olmayan suretlerde ise normal bir daktilo sahifesinin alanı birim kabul edilir, bulunacak itibari sahife adedi esas alınır.

Harcın hesaplanmasında yarım ve yarımı aşan sahifeler tam sahife sayılır. Harita, plan ve krokilerin suretlerine ait harçların hesaplanmasında, alanı 1 m2 den küçük olan suretler 1 m2 sayılır, metre kareyi aşan miktarlar hesaplamada tam’a çıkarılır." düzenlemesi, "İmar İle İlgili Harçlar" başlıklı 6. maddesinde.

"Bu harçlar İmar Mevzuatı gereğince Belediyeler tarafından ilk parselasyon, ifraz ve tevhid, plan ve proje tasdiki, zemin açma ve toprak hafriyatı izni, yapı izni ve denetlenmesi ile yapı kullanma izni karşılığında tahsil edilir." düzenlemesi, "Tanımlar" başlıklı 7. maddesinde ise.

"Yukarıdaki maddede yer alan deyimlerden; a) İlk parselasyon: Bir taşınmazın onaylı 1/1000 ölçekli İmar Uygulama Planları gereğince tapuya tescil edilebilecek ve üzerinde imar mevzuatına uygun inşaat yapılabilecek parçalara bölünmesidir. b) İfraz: Bir taşınmazın imar mevzuatı yönünden inşaata elverişli parsellere bölünmesidir. c) Tevhid (Birleştirme): Birden fazla parseli, üzerinde bina yapılabilecek şekilde birleştirmektir. d) Plan ve Proje Tasdiki : 6785 sayılı İmar Kanununun 20/7/1972 tarih ve 1605 sayılı Kanun’la değişik 4 üncü maddesinde belirtilen ve yapı ruhsatı almak için dilekçe ekinde belediyeye verilmesi gereken mimari,

statik ve tesisat, plan, proje resim ve hesapların tasdikidir. e) Zemin Açma ve Toprak Hafriyatı 1. Zemin Açma: Gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya varsa umumi fosseptiğe bağlanması veya elektrik, temiz su, P.T.T. hattı gibi teknik alt yapı hizmetlerinin götürülmesi amacı ile belediyelerce tespit edilecek esaslar dahilinde yol, kaldırım, meydan veya benzeri yerlerin kazanılmasıdır.

2. Toprak Hafriyatı : Temel kazısı ile inşaat sahasında daha önceden mevcut olup da bu inşaat sebebiyle kaldırılması gereken yıkım artığı malzemenin belediyece gösterilecek yere dökülmesi ve bu yerlerin tesviyesi faaliyetlerinin bütünüdür. f) Yapı İzni ve Denetleme: İmar Nizamnamesinin 7 nci maddesi uyarınca yapı yerinin gösterilmesi, temel vizesi ve inşaat süresince belediyelerce sürdürülecek denetleme işlemlerinin bütünüdür. g) Yapı Kullanma İzni: Belediye Fen ve Sağlık görevlilerince yapının tamamlanmasını müteakip, 6785 sayılı İmar Kanununun ilgili maddelerine göre yapılan kontrol sonucunda verilen iskan (oturma) iznidir." düzenlemesi,

"İmar ile İlgili Harçların Hesaplanması" başlıklı 8. maddesinde. "İmar Mevzuatı gereğince alınacak harçlar, Belediye Gelirleri Kanunu'nun 96 ncı maddesi gereğince Bakanlar Kurulunca tayin ve tespit edilecek esaslar dahilinde aynı Kanunun 84 üncü maddesinde belirlenmiş tarifeye göre hesaplanır. Kanunun geçici 3 üncü maddesi hükmü saklıdır.

İmarla ilgili harçların ödenme zamanı ve şekli belediye meclislerince tespit edilir. şu kadar ki mükellef arzu ettiği takdirde adına tahakkuk edecek harç miktarının tamamını peşin olarak ödeyebilir." düzenlemesi, "Harca Konu İşlemlerden Ayrıca Ücret Alınamayacağı" başlıklı 18. maddesinde de. "Belediyeler bu Yönetmelikte sayılan harç konusu hizmetlerinden dolayı mükelleflerden, her ne ad altında olursa olsun başkaca bir karşılık isteyemezler.

Kanunun 97'nci maddesindeki ücrete tabi işlerle ilgili hükümler saklıdır." düzenlemesine yer verilmiştir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun üçüncü kısmında "Harcamalara Katılma Payları" düzenlenmiş olup 86. maddesinde, "Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce aşağıdaki şekillerde inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile Yol Harcamalarına Katılma Payı alınabilir. a) Yeni yol açılması; b) Mevcut yolların yüzde 40 nispetinde veya daha fazla genişletilmesi; c) Kaldırımsız ve bakımsız bulunan yolların, kaldırım veya parke kaldırım haline getirilmesi veya asfalt yapılması,

kaldırım veya şose halindeki yolların da parke, beton veya asfalta çevrilmesi; d) Mevcut kaldırım veya parkelerin sökülüp yeniden düzenlenmesi, Yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere (15) metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup harç payına konu teşkil etmez. İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller için asıl cepheyi teşkil eden yoldan düşen pay tam, diğer yollara ait pay ise yarım olarak hesaplanır.".

87. maddesinde, "Belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdaki şekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı alınır: a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması, b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi.

İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır.".

88. maddesinde, "Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce beldede aşağıdaki şekillerde su tesisleri yapılması halinde, dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır: a) Yeni içmesuyu şebeke tesisleri yapılması, b) Mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı.

Birden fazla yol kenarında bulunan gayrimenkullere ait payın hesabında, bunların yalnız suya bağlandıkları yol üzerindeki uzunlukları esas alınır.". 89. maddesinde; "a) Harcamalara katılma payları, bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamıdır. Şu kadar ki yapılacak giderler peşin ödendiği takdirde bu paylar ilgililerden yüzde yirmibeş noksanı ile alınır.

Ancak, bu tür hizmet giderleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamaz. Özel Devlet yardımları, karşılıksız fon tahsisleri, bu işler için yapılacak bağış ve yardımlar ve istimlak bedelleri giderler tutarından indirilir.

Harcamalara katılma payları bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2’sini geçemez. b) Belediyelerin (3030 sayılı kanunun uygulandığı şehirlerde hizmeti veren belediyelerin) görüşü alınmak suretiyle, Harcamalara Katılma paylarını 1/2’ye (peşin ödemede 1/3’e) kadar indirmeye, pay çeşitlerine göre farklılaştırma yapmaya, payların ödenecek miktarını birlikte veya pay çeşitlerine göre ayrı ayrı olmak üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca bildirilecek son genel nüfus sayımı sonuçlarını da dikkate almak suretiyle ve belediyeler itibariyle tespit etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.".

91. maddesinde, " Harcamalara katılma paylarının tahakkuku, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılır. (Ek: 4/12/1985 – 3239/122 md.) Ancak, yapılacak yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde, bu paylar, kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirilir.".

92. maddesinde, "Yukarıdaki maddelerde yazılı esaslar dairesinde hesaplanan paylar, mükelleflerin soyadları, adları, adresleri ve kendilerine isabet eden pay miktarını gösteren ve mahiyetlerine göre mahalle, cadde ve sokak itibariyle düzenlenecek tahakkuk cetvellerinin bir ay süre ile belediye ilan yerlerine asılması suretiyle ilan olunur. Katılma payları tutarları mükelleflere ayrıca tebliğ olunur.".

94. maddesinde, "Harcamalara Katılma Paylarının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca düzenlenecek bir yönetmelikte belirtilir.". 97. maddesinde, "Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet (…) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir.

Belediye’ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." düzenlemesi yer almaktadır.

2464 sayılı Kanun'un 94. maddesine göre hazırlanan 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları ile İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, 26/5/1981 gün ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun üçüncü kısmında yer alan yol, kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılma paylarının uygulanmasına ilişkin esasları düzenlemektir." kuralına, "Yol Harcamalarına Katılma Payının Hesaplanması" başlıklı 5. maddesinde, "Yol Harcamalarına Katılma Payı bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan yapılan işlerde,

4 üncü maddede belirlenen hizmetler için yapılan giderlerin tamamıdır.'' kuralına, "Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı" başlıklı 8. maddesinde, "Belediye veya bağlı kuruluşlarınca, belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde, a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması,

b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi hallerinde, bu tesislerden faydalanacak gayrimenkullerin sahiplerinden Kanalizasyon Harcamalarına katılma payı alınır.'' kuralına, "Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı Mahiyeti" başlıklı 12. maddesinde ise, "Belediye veya bağlı kuruluşlarınca belediye sınırları ve mücavir alanları içerisinde, a) Yeni içme suyu şebeke tesisleri yapılması, b) Mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı hallerinde, dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkul sahiplerinden Su Tesisleri Harcamalarına katılma payı alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Ayrıca 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 97. maddenin Anayasa'nın 73. maddesine aykırı olduğu iddiasıyla iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması üzerine, Anayasa Mahkemesince verilen 26/01/2011 tarih ve E:2009/42, K:2011/26 sayılı kararda, belediyeler tarafından yapılacak bir hizmetin ücret konusu yapılabilmesi için, o hizmetin harç veya katılım payına konu edilmemiş olması ve hizmetten yararlanacak kişilerin bizzat belediyeden bu hizmetin yapılmasını talep etmiş olmalarının gerektiği,

belediyelerin ilgililerin isteği olmaksızın yapılan hizmetler ile Kanunlarda veya sair mevzuatta belediyece yapılması zorunlu kılınan hizmetler için ücret alma yetkisinin bulunmadığı, kuralın verdiği yetki çerçevesinde belediye meclislerince ücret tarifesine konu edilebilecek hizmetlerin, kişilerin tamamen kendi isteklerine ve tercihlerine bağlı olarak yararlanacakları hizmetler olduğu belirtilerek,

itiraz konusu kuralla belediye meclislerine verilenin, “ücret” adı altında vergi, resim, harç veya benzeri mali yüküm tarifesi belirleme yetkisi değil, ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri hizmetlerin karşılığı olarak ücret tarifesi belirleme yetkisi olduğu, belediyelere tekel olarak verilmemiş, kişilerin isteği üzerine sunulan hizmetler için bir tarifeye dayalı olarak istenilen “ücret”in vergi, resim, harç ve benzeri mali yüküm olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinin Anayasa'nın 73. maddesine aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar verildiği görülmektedir.

İSKİ Genel Müdürlüğü'nce yayımlanan, davanın ilk açıldığı 2010 yılında yürürlükte olan İstanbul Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin dava konusu 24. maddesinde, "2560 sayılı Kanun, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu,

3194 sayılı İmar Kanunu ve diğer ilgili kanun hükümlerine istinaden ilgili belediyesi tarafından imar durumu verilen veya inşaat ruhsatı almış yapılardan (17/01/1957 tarih ve 6785 sayılı İmar Kanunundan önce inşa edilen yapılar hariç) atıksu kanal (veya atıksu çukuru) bağlantısı projelerinin onaylanması veya idareye her ne ad adı altında olursa olsun yapacakları müracaat veya İSKİ tarafından yapılacak tespitler neticesinde;

konut, işyeri ve sanayi tesislerinden aşağıdaki 4 nolu formüle veya açıklamalara göre Katılma Payı/ Katılma Payı Avansı alınır." düzenlemesine yer verilmiş maddenin devamında katılma payının ne şekilde hesaplanacağı açıklanmıştır.

Bu maddenin muadili olan 15/12/2011 tarihinde yürürlüğe giren Tarifeler Yönetmeliği'nin dava konusu 33. maddesinde "20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanun, 26/05/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, 09/05/1985 tarihli ve 18749 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 03/05/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu ve diğer ilgili kanun hükümlerine istinaden ilgili Belediyesi tarafından İmar Durumu verilen veya 17/01/1957 tarihli ve 6785 sayılı İmar Kanunundan önce inşa edilen yapılar hariç inşaat ruhsatı almış yapılardan;

konut, işyeri ve sanayi tesislerinden aşağıdaki formüllere veya açıklamalara göre katılma payı veya katılma payı avansı tahsil alınır." hükmü yer almış ve maddenin devamında ise katılma paylarının nasıl hesaplanacağı belirtilmiştir.

İstanbul Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin ilk davanın açıldığı 2010 yılında yürürlükte olan dava konusu 27/1 maddesinde, "İlk defa su alma talebinde bulunarak sözleşme yapacak tüm abone gruplarından bir defaya mahsus olmak üzere su iştirak bedeli tahsil edilir. Daha önce su almak üzere sözleşme yapmış kullanım yerleri için su iştirak bedeli alınmaz.

Su iştirak bedeli abone grupları ve buna göre yapılacak şube yollarının çaplarına göre ait olduğu yılın malzeme ve işçilik fiyatları dikkate alınarak Yönetim Kurulunca belirlenir." düzenlemesine, 27/3. maddesinde, "Şube yolu bağlantı bedelleri, su sayacı dahil olmak üzere şube yollarının çaplarına göre ait olduğu yılın malzeme ve işçilik fiyatları dikkate alınarak Yönetim Kurulunca belirlenir.

Kazı ruhsatı, bedeli mükelleften alınmak kaydıyla İSKİ tarafından çıkarılır." düzenlemesine. 29/1. maddesinde, "Konut abonelerinin teminat miktarı, ayda 15 m3 su tükettiği kabul edilerek 90 günlük süre üzerinden tabi olduğu tarifesindeki birim fiyat ile çarpılarak bulunur." kuralına yer verilmiştir.

Bu maddelerin muadili olan 15/12/2011 tarihinde yürürlüğe giren Tarifeler Yönetmeliği'nin "Su iştirak, şube yolu ve kazı ruhsatı bağlantı bedeli" başlıklı 36/1. maddesinde, "İlk defa su alma talebinde bulunarak sözleşme yapacak tüm abone gruplarından bir defaya mahsus olmak üzere su iştirak bedeli, şube yolu bedeli, su sayaç bedeli, kazı bedeli tahsil edilir." hükmüne yer verilmiş, aynı maddenin 2. bendinde bu bedellerden muaf tutulacaklar sayılmış, 3. bendinde de su iştirak ve su sayaç bedelinin nasıl belirleneceği açıklanmıştır.

Aynı Yönetmeliğin "Abonelik Teminatı "başlıklı 38. maddesinde de, her aboneden abonelik sözleşmesi yapımı sırasında teminat alınacağı belirtilerek maddenin devamında teminat miktarının hesaplanmasının nasıl yapılacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yer alan binalarla ilgili olarak su aboneliği nedeniyle tahsil edilen, Kanal Katılım Payı, Su İştirak Bedeli, Şube Yolu Bedeli ve Kazı Ruhsatı Bedeli ile Abonelik Teminat Bedelinin dayanağı olan İSKİ Tarifeler Yönetmeliği’nin sırasıyla 29-1, 24, 27/1,ve 27/3. maddeleri ile yönetmeliğin 2011 yılında yürürlüğe giren şeklinde bu maddelere tekabül eden 38, 33, 36 maddelerinin ve bu maddelere istinaden alınan ... tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu Kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu gereğince harç ve harcamalara katılma payı istenebilmesi mümkün olmakla birlikte, dava konusu tahsilatın dayanağı 2464 sayılı Kanun'un 94. maddesine göre İçişleri Bakanlığınca hazırlanan Yönetmeliğe göre değil, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 23. maddesinde verilen yetkiye istinaden hazırlanıp,

İSKİ Genel Kurulunca onaylanan İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği olup dayanağı Belediye Gelirleri Kanunu olmayan ya da dayanağını bu Kanun'un ilgili maddesinden almayan bir işlemin belediyelerce tahsili kararlaştırılan vergi ve benzeri bir mali yüküm ya da bunlarla ilgili bir tarife olarak nitelenmesine imkan bulunmamaktadır.

Diğer taraftan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca ücret istenebilmesi için mevzuatta vergi, resim, harç veya katılma payı konusu yapılmamış bir hizmetin söz konusu olması, gerçek veya tüzel kişilerce o hizmete yönelik bir talebin olması, bu talep karşılığında belediyelerin özel bir hizmet vermiş olması gerektiği, 2560 sayılı Kanun'un 13. ve 23. maddeleri uyarınca su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması,

septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılacağı ve tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacı şirket adına İSKİ Tarifeler Yönetmeliği uyarınca dava konusu tutarların tahakkuk ettirilip tahsil edildiğinin görüldüğü, ancak gerek 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda, gerekse 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunda bu neviden bedeller alınacağı yolunda bir hükme yer verilmediği anlaşıldığından, yasal dayanağı olmayan bir yatırım harcaması yahut hizmet karşılığına dayanmayan ücretlerin tahsiline ilişkin düzenlemeler içeren dava konusu yönetmelik hükümleri ile anılan yönetmelik hükümlerine dayanılarak tesis olunan dava konusu yönetim kurulu kararında hukuka uyarlık bulunmadığından davanın reddi yönündeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.