Danıştay 8. Daire E.2022/6599 K.2025/6568

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait, Mersin ili, Tarsus ilçesi hudutları dahilinde bulunan İR:... numaralı II-A grubu ruhsat sahasında 11.175,20 m2'lik alanda maden açık işletme ve 700,00 m² verimli toprak depolama alanı olmak üzere toplam 11.875,20 m2'lik ormanlık alanda izin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair Orman Genel Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işleme dayalı olarak tesis edilen Tarsus Orman İşletme Müdürlüğünün...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacı şirketin ruhsatlı maden sahası içerisinde yer alan ormanlık alanda İR:... numaralı II-A grubu ruhsat sahasında 11.175,20 m2'lik alanda maden açık işletme ve 700,00 m² verimli toprak depolama alanı olmak üzere toplam 11.875,20 m2'lik ormanlık alanda izin verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun somut bir gerekçe ortaya konulmadan reddedildiğinden bahisle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, devletin ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koymak ve tedbirleri almakla, bütün ormanları gözetmekle yükümlü olduğu, ormanlık alanlarda yapılacak madencilik faaliyetlerine izin verilmesi hususunda idarelerine takdir hakkı tanındığı, ormanların devamlılığı ile madencilik iznine ait kamu yararı arasındaki kıyasın gözetildiği, orman izni verilmemesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket, Mersin ili, Tarsus ilçesi hudutları dahilinde bulunan İR:... numaralı II-A grubu ruhsat sahasında faaliyet göstermekte olup ruhsat sahasında kalan 11.175,20 m2'lik alanda maden açık işletme ve 700,00 m²'lik alanda verimli toprak depolama alanı olmak üzere toplam 11.875,20 m2'lik ormanlık alanda, yeni işletme izin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, davalı idarece, söz konusu talep alanının yerleşim yerine yakın ve ön görünümünde olması sebebiyle talebin revize edilerek ruhsat sahasında izinli alanın kuzeyinde bulunan bozuk orman alanına müracaat edilmesi halinde talebin değerlendirileceğinden bahisle reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle) "Madencilik Faaliyetlerinde İzinler" başlıklı 7. maddesinin 4. fıkrasında: "Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verilir." hükmü yer almıştır.

6831 sayılı Orman Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle) 16. maddesinde:"(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/19 md.) Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.

Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz.

Ruhsatname veya imtiyaz almış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işe başlamadan evvel çalışma sahalarını orman idaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresinin göstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar.

(Ek fıkra: 26/5/2004-5177/34 md.) Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir.

(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/19 md.) Madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanları rehabilite edilir. Rehabilite maksadı ile bu alanların orman yetiştirilmek üzere inşaat, yıkıntı ve hafriyat atıkları ile doldurularak ağaçlandırmaya hazır hale getirilmesi için büyükşehir mücavir alanlarında büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde ise il ve ilçe belediyelerine bedeli karşılığında izin verilebilir.

(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/19 md.) Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almıştır.

Orman Kanununun 16'ncı Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle) ''Kesin İzin'' başlıklı 7.maddesinde: "(1)Bakanlıkça uygun görülenlere (Değişik ibare:RG-6/7/2018-30470) ruhsat/rödövans süresi dikkate alınarak izin verilir. Ormanlık alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi istenir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin ödenmemesi, teminatın veya onaylı taahhüt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmaz, her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. İptal işlemi ilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeni izin talebi olarak değerlendirilir.

(2) Maden işletme izinlerinde, izin sahibi; izne konu alanı kapsayan işletme izin belgesini orman idaresine vermeden saha teslimi yapılmaz.

(3) (Değişik:RG-19/4/2015-29331) Madencilik faaliyetine başlanılmadan önce izin sahibine, maden işletme ile tesis izin alanları, maden stok alanı, pasa döküm alanı, verimli toprak depolama alanı ve atık barajı izin sahasının sınırlarının köşe noktalarına zeminden en az iki metre yükseklikte koordinat değerleri belirli sabit işaretler tesis ettirilir. İki nokta arası 25 metreden fazla olamaz. Sabit işaretler izin süresi ve rehabilite izleme sürecinde muhafaza edilir. Aksi halde madencilik faaliyetine müsaade edilmez.

(4) İzin verilmemesi halinde durum ilgiliye tebliğ edilir.

(5) Ruhsat alanında maden arama, maden işletme veya hammadde üretimi için ormanlık alanlarda Bakanlıkça veya ormanlık alan dışında ilgili kurumlarca izin verilmiş ise, bu ruhsata dayalı olarak madencilik faaliyetleri için gerekli ve orman alanı içinde yapılması zorunlu tesislere ve altyapı tesislerine ruhsat alanı içinde, talep edilen altyapı tesislerinin ruhsat alanı içinde yapılması için uygun alan bulunulmadığının heyet tarafından tespit edilmesi halinde ruhsat alanı bitişiğinde izin verilebilir.

(6) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yol, köprü, baraj, gölet, liman gibi projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için hammadde üretim izin belgesine dayanarak orman alanları içinde bu amaçla yapılacak işletme faaliyetleri, tesis ve altyapı tesislerine bu Yönetmelik hükümlerine göre izin verilir.

(7) İzin başlangıç tarihi; izin olurunda izin başlangıç tarihi belirtilmemiş ise izin olurunun verildiği tarihtir. İzin süresinin tamamen veya kısmen uzatıldığı izinlerde izin başlangıç tarihi ilk iznin verildiği tarihtir. Farklı tarihlerde verilen izinlerin birlikte uzatılması halinde izin başlangıç tarihi yeni izin olur tarihidir.' hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacının başvurusunun reddine dair Orman Genel Müdürlüğü'nün ...tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işleme dayalı olarak tesis edilen Tarsus Orman İşletme Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; ...İdare Mahkemesinin E:...sayılı dosyasında 12/11/2021 tarihinde yapılan ara kararı ile davalı idareden dava konusu işlemlere dayanak tutulabilecek denetim yahut inceleme raporunun bulunup bulunmadığının sorulduğu,

ara kararına cevaben davalı idarece Mahkeme'ye sunulan 20/12/2021 tarihli yazı ekinde gönderilen Tarsus Kadastro Mülkiyet Şefliği'nin... tarihli, ... sayılı yazısında " ...izin talep edilen yerin Amenajman planında ... nolu Bölmede Çza0 meşçeresinde kaldığı, izin talebinin iade gerekçesinin, her alanda bulunabilecek kalker madenine ilişkin iznin, bu sahaya yakın ve bozuk nitelikteki bozuk orman sahasından talep edilmesi halinde değerlendirilebileceğine ilişkin olduğu,

...talep sahibi tarafından, müracaat etmek üzere yönlendirildiği alanın Tarihi Roma Yolu koruma sit alanında olduğundan bahisle madencilik faaliyetinde bulunamayacağını belirttiği..." ifadelerine yer verildiği, Mersin Orman Bölge Müdürlüğü İzin ve İrtifak Şube Müdürlüğünün... tarihli ve ... sayılı yazısında ise "...Meşcere Tipi haritasından ilgili yerin evlere ne kadar yakın olduğunun görülebileceği, mahallenin kuzey doğusuna düşen, emekle yetiştirilmiş, mahallenin oksijen kaynağı olan yeşil kuşağının yok olmasına neden olacağı, ...talebin doğrudan reddedilmediği,

izin talep edilen sahanın alternatifine yönlendirme yapılarak yol gösterildiği..." ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Diğer yandan, davalı idarenin aşamalardaki beyanlarında, davacının talep ettiği iznin verilmesi halinde geniş alanda çalışma yapılacağından ormanlara zarar verileceğinin, keşif yapılması halinde belirtilen hususların açıklığa kavuşturulabileceğinin ifade edildiği görülmüştür.

Bu durumda, uyuşmazlığın çözüme bağlanabilmesi için davalı idarenin, izin talebine konu alanın, yerleşim yerine yakın ve ön görünümünde olduğuna ilişkin beyanları ile davacının, izin talebinin yönlendirildiği alanın tarihi Roma Yolu ve sit alanı içerisinde kalması sebebiyle bahse konu alanda faaliyette bulunmasının mümkün olmadığına ilişkin iddialarının açıklığa kavuşturulması, idarenin beyanları ile davacının iddiasının olası etki ve sonuçlarının değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Bu itibarla, uyuşmazlığın keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak çözümlenmesi gerektiğinden dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)-Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görmediğimden, onanması gerektiği gerekçesiyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.