Danıştay 8. Daire E.2022/6748 K.2023/3501

Dava konusu istem: … Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümünde iş sözleşmesi ile araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali, 26.04.2021 tarihinden sonra elde edemediği parasal ve özlük hakları ile 20.000,00 TL manevi tazminatın yasal faizi ile ödenmesi, 26.04.2021 tarihi ile tekrar göreve dönme tarihi arasındaki dönem için hizmet girişinin yapılması, sigorta primlerinin davalı tarafından ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

26.04.2018 tarihinde davalı İdarede çalışmaya başlayan davacının, görev süresinin 26.04.2021 tarihinde kendiliğinden sona ermesi nedeniyle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; davacı tarafından henüz 3 yıl bilfiil çalışmadığı ileri sürülmekte ise de; idari yargı yerlerince verilen iptal kararlarının idari işlemin tesis edildiği tarihe kadar geriye giderek, işlem hiç tesis edilmemiş gibi hukuki sonuç yarattığı ve önceki hukuki durumun geri geldiği dikkate alındığında, iptal kararı üzerine,

davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlem hiç tesis edilmemiş gibi sonuç doğuracağından, 26.04.2018 tarihinde göreve başlayan davacı yönünden arada geçen sürenin hesaba dahil edilmesi gerektiği, dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan, parasal, özlük ve diğer istemlerinin reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının.

Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik (Psikiyatri Hemşireliği) Ana Bilim Dalında yüksek lisans yapmakta iken 21.04.2018 tarihinde davalı idarede araştırma görevlisi kadrosunda görev yapmak üzere kadrolu öğretim üyesi/ elemanı iş sözleşmesi imzaladığı, yüksek lisans programından 24.12.2019 tarihinde mezun olduğu ve altı aylık süreden çok daha fazla bir süre içinde doktora programına da başlamadığı;

tezli yüksek lisans programından mezun olmakla birlikte doktora programına devam etmeyen davacının 2547 sayılı Kanun'un Ek 38. maddesinin 2. fıkrası gereğince araştırma görevlisi kadrosuyla ilişiğinin kendiliğinden kesileceği ve bu haliyle akademik performansının yetersiz görülmesi suretiyle sözleşmesinin yenilenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, mahkeme kararının sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 45/3. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdarenin takdir yetkisini hukuka aykırı olarak kullandığı, hizmetine ihtiyaç duyulmadığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından, bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; … Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümünde iş sözleşmesi ile araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali, 26.04.2021 tarihinden sonra elde edemediği parasal ve özlük hakları ile 20.000,00 TL manevi tazminatın yasal faizi ile ödenmesi, 26.04.2021 tarihi ile tekrar göreve dönme tarihi arasındaki dönem için hizmet girişinin yapılması, sigorta primlerinin davalı tarafından ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın ''Yükseköğretim kurumları'' başlığını taşıyan 130. maddesinde; çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin Devlet tarafından kanunla kurulacağı;

kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabileceği; vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumlarının, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabi olduğu kuralına yer verilmiştir.

2547 sayılı Kanun ek 5. maddesinin 2. fıkrasında; ''Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfca hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.'' kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 130. maddesi gereği, vakıf yükseköğretim kurumlarının mali ve idari konular yönünden farklı hükümlere tabi kılınması, bu kurumlarda görev yapan akademisyenlerin mesleki güvenceden yoksun kılınmasına yol açmayacağı açıktır. Zira, Anayasanın, lafzi ve amaçsal yorumu gereği, Anayasa koyucunun, Devlet ile vakıf yükseköğretim kurumları arasında, mesleki güvenceler bakımından, bir ayrım öngördüğünün, kabulü mümkün değildir.

Nitekim, kanunla kurulan ve kamu tüzel kişiliğine sahip olan vakıf yükseköğretim kurumları da, Anayasa ile güvence altına alınmış bilimsel özerkliğe sahip kurumlardır. Vakıf yükseköğretim kurumlarında yürütülen bilimsel faaliyetin asli unsuru olan akademik personel, sahip olduğu statü, göreve alınmaları, hak ve yetkileri dikkate alındığında, idare hukuku kapsamında bir kamu personelidir.

Vakıf yükseköğretim kurumları ile aralarında imzaladıkları sözleşme ise, idari sözleşme niteliği taşımaktadır.

Bu bakımdan; kamu hizmeti yürüten ve kamu tüzel kişiliğine sahip olan vakıf üniversiteleri ile bu üniversitelerde görev yapan akademisyenlerin aralarındaki istihdam ilişkisinin, yükseköğretim hizmetinin sürekliliği esas alınarak değerlendirilmesi ve bu kişilere Devlet üniversitelerinde görev yapan akademik personelin sahip olduğu mesleki güvencelerin tanınması gerekmektedir.

Bu çerçevede; vakıf üniversitelerindeki akademik personelin istihdam ilişkisinin sonlandırılmasının, eğitim- öğretim faaliyetlerinin sürdürülmesine gerekli ve yeterli katkının sağlanmaması, akademik yönden yetersiz olunması, iş disiplinine uyulmaması, ihtiyaç durumu gibi hukuki ve geçerli bir sebebe ya da sebeplere dayanabileceği, bu sebeplerin ise somut ve objektif bilgi ve belgelerle ortaya konulması gerektiği açıktır.

Davacının,. Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümünde 21.04.2018 tarihli iş sözleşmesi ile araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken, 25.02.2020 tarihi itibarıyla, işe geliş- gidiş saatlerine riayet etmediği, akademik performansının düşük olduğu, yüksek lisansı bitirmesine karşın, doktora kaydını yaptırmadığından bahisle Mütevelli Heyet Başkanı'nın. Olur tarih ve E… sayılı işlemi ile iş sözleşmesinin feshedilmesine karar verilmiştir.

İş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada,. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal kararı verilmiştir. Bu kararın, karşı davalı İdarece istinaf edilmesi üzerine,. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davalı üniversite mütevelli heyeti tarafından alınacak bir karar veya bu heyetin yetkisini devretmek suretiyle yetkilendirdiği üniversite yöneticisi (vakıf yükseköğretim kurumu yöneticisi) tarafından işlem tesis edilmesi gerekirken, bu prosedür işletilmeksizin rektör ve mütevelli heyeti başkanı tarafından ortak/ birlikte imza ile tesis edilen fesih işleminde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmamakla birlikte, İdare Mahkemesi kararının sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Anılan karar Dairemizin 04.07.2023 tarih ve E:2021/6609, K:2023/3499 sayılı kararıyla onanmıştır.

Davacının iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 25.02.2020 tarihli işlemin yargı kararıyla iptal edilmesi üzerine davacı 29.03.2021 tarihinde görevine dönmüştür. Mütevelli Heyetin … tarih ve … sayılı kararıyla, davacının iş sözleşmesinin 26.04.2021 tarihinde sona ereceğinden bahisle sözleşmesinin yenilenmemesine karar verilmiş, ... tarih ve ... sayılı karar ile iş sözleşmesinin süresinin dolması sebebiyle kendiliğinden sona erdiği, yenilenmeyeceği davacıya bildirilmiştir.

Davacının, davalı İdarede göreve başlarken imzaladığı 21.04.2018 tarihli bir yıl süreli iş sözleşmesi incelendiğinde, ''Sözleşmenin Sona Ermesi'' kısmının 1. maddesinde; ''İş bu sözleşme süreli olmakla birlikte sürenin hitamına rağmen taraflar arasındaki ilişkinin devam etmesi halinde belirsiz süreli hale gelecektir.'' kuralı; 5. maddesinde ise üniversite açısından sözleşmeyi sona erdirme imkanı sağlayacak haklı nedenler yer almıştır.

Dava dosyası ile davacının iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 25.02.2020 tarihli işlemin dava konusu edildiği Dairemizin E:2021/6609 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin tesis edilmesinden önceki dönem açısından.

Akademik Personel Yetkinlik Değerlendirmesinin doldurulduğu periyot bakımından somut ve objektif bilgi ve belgelere dayanılmadığı; yargı kararı sonrası işe döndüğü 29.03.2021 tarihi ile dava konusu işlemin tesis edildiği 26.04.2021 tarihi arasındaki dönem açısından; sözleşme kapsamındaki faaliyetlerin yürütülmesine, gerekli ve yeterli katkıyı sağlamadığı, akademik yönden yetersiz olduğu, lisansüstü eğitimini sürdürüp sürdürmediği, iş disiplinine uymadığı, hizmetine ihtiyaç bulunmadığına ilişkin hukuki ve geçerli sebeplerin somut ve objektif bilgi ve belgelerle ortaya konulmadığı anlaşılmıştır.

Bu bağlamda; davalı idarece, davacının sözleşme kapsamındaki faaliyetlerin sürdürülmesine gerekli ve yeterli katkıyı sağlayıp sağlamadığı, akademik yönden yeterliği, lisansüstü eğitimini sürdürüp sürdürmediği, iş disiplinine uyup uymadığı ve davalı idarenin ihtiyaç durumuna ilişkin somut ve objektif bilgi ve belgelere dayanılmadan, davacının istihdam ilişkisinin sonlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu itibarla; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.