Danıştay 8. Daire E.2022/7090 K.2025/6034

Dava konusu istem: Davacı Üniversite tarafından, staj eğitim gemisi olarak kullanılmak üzere ... Turizm ve Denizcilik A.Ş.'den alınan ... isimli geminin, satın alınması işlemleriyle ilgili olarak Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne yapılan bir şahıs şikayeti üzerine yürütülen inceleme kapsamında mevzuata aykırı olarak 2.844.208,10 TL tutarında kaynak aktarımı yapıldığından bahisle anılan tutarın yasal faiziyle birlikte 5.747.313,50 TL olarak üniversite mütevelli heyetinin sorumluluğunda bir yıl içerisinde üniversiteye kazandırılmasına karar verilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararı ile anılan kararın dayanağı olan 05/10/2020 tarihli Yükseköğretim Denetleme Kurulu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Yükseköğretim Denetleme Kurulu'nun 05.10.2020 tarihli kararının iptali istemi yönünden; uyuşmazlıkta, dava konusu edilen Denetleme Kurulu kararının "teklif" niteliğinde ve nihai işlemi öncesinde idarece tesis edilen hazırlık işlemlerinden olduğu, bu işlemin tek başına hukuki sonuç doğurmadığı, bu nedenle idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken işlem niteliğinde olmadığı sonucuna varıldığından, 2577 sayılı Kanunun 15/1-b maddesi gereğince davanın bu kısmı yönünden incelenmeksizin reddine, Yükseköğretim Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemi yönünden;

olayda, TMMOB Gemi Makineleri İşletme Mühendisleri Odası'nca düzenlenen rapor incelendiğinde, Ankara gemisinin satın alınma tarihindeki mevcut haliyle güncel değerinin 7.500.000-USD ile 7.800.000-USD arasında olduğunun belirtildiği, aynı raporda geminin sefere çıkabilmesi için yaklaşık olarak 1.200.000-USD maliyet gerektiğine değinildiği, rapora göre Ankara gemisinin sefere çıkabilecek vaziyetteki değerinin, 8.700.000-USD ile 9.000.000-USD arasında olduğunun anlaşıldığı, yine ...

Shipping & Trading Ltd. firmasınca yapılan piyasa araştırması sonucu düzenlenen raporda da, geminin çalışacağı limanlara uygun gereksinimlere sahip olması durumunda güncel piyasada 7.250.000-USD ile 8.750.000-USD arasında rakamlara satışının mümkün olduğu tespitine yer verildiği, davacı Üniversite tarafından da geminin 7.500.000-USD bedelle alındığı, geminin satın alınmasından sonra sefere hazır hale getirilmesi için 2.844.208,10 TL (2015 yılındaki USD-TL kurunun 2.60 civarında olduğu dikkate alındığında, söz konusu tutar yaklaşık olarak 1.090.000 USD'ye denk gelmektedir) harcama yapıldığı,

dolayısıyla Üniversite tarafından yapılan toplam ödemelerin (7.500.000-USD + 1.090.000-USD = 8.590.000-USD) raporlarla uyumlu olduğu görüldüğünden, Ankara gemisinin sefere çıkabilecek vaziyetteki değeri tespit edilmeden, Mütevelli Heyeti tarafından, üçüncü kişi veya kişilere kaynak aktarımı yapılıp yapılmadığı hususunun ortaya konulmasının mümkün olmadığı, geminin sefere hazır vaziyetteki değerinin 7.500.000-USD olması gerektiğine yönelik iddianın da, idarece her türlü şüpheden uzak, somut ve objektif delillerle ortaya konulamadığı anlaşıldığından,

geminin sefere hazır hale getirilmesi için harcanan giderlerin Üniversite bütçesinden karşılanmasının kaynak aktarımı niteliğinde olduğu yönünde değerlendirme yapılarak eksik inceleme ve araştırma sonucu tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı Üniversitenin mütevelli heyet başkanının aynı zamanda geminin alındığı şirketin yönetim kurulu başkanı olduğu, sefere çıkamaz durumdaki geminin önce satışına karar verilip sonradan prosedüre uygun hale getirmek için kararların ve geminin değer tespiti raporlarının hazırlatıldığı, geminin alım sürecinde üniversite menfaatlerinin göz ardı edildiği, mütevelli heyet başkanının yönetim kurulu başkanı olduğu şirket lehine haksız ve orantısız olarak menfaatlerini arttıracak şekilde hareket ettiği, üniversiteden söz konusu şirkete kaynak aktarımı yapıldığı,

üniversitenin en yetkili kişisi olan mütevelli heyet başkanının üniversitenin menfaatlerini koruma konusunda iyi niyetli ve basiretli davrandığının söylenemeyeceği, dolayısıyla dava konusu işlemin Denetleme Kurulu raporlarında ortaya konulan gerekçeler uyarınca kamu yararı gözetilerek ve hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacın Üniversite tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından yürütülen soruşturma raporlarında, davacı Üniversite tarafından alınan geminin sefere çıkabilecek vaziyetteki değerinin tespit edilmediği, soruşturma raporunda geminin sefere hazır vaziyetteki değerinin 7.500.000-USD olması gerektiğine yönelik tespitin her türlü şüpheden uzak, somut ve objektif delillerle ortaya konulmadığından, dava konusu işlemin eksik inceleme ve araştırma sonucunda tesis edilmesi sebebiyle hukuka aykırı olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, temyize konu kararda yer verilen gerekçeler de göz önüne alınarak davalı idare tarafından yeniden soruşturma açılacağı ve açılan soruşturmada Karar'da belirtilen eksik inceleme ve araştırmalar da giderilerek yeniden bir işlem tesis edileceğinin de kabulü gerekmektedir.

KARŞI OY

(X)- 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kazanç amacı gütmeme ve kaynak aktarımı" başlıklı 28. maddesinde, "Vakıflar kendilerine kazanç sağlamak amacı ile yükseköğretim kurumu kuramazlar. Kurmuş oldukları yükseköğretim kurumundan herhangi bir surette gelir, kazanç ve hak elde edemezler. Vakıf yükseköğretim kurumunun her çeşit gelirleri yükseköğretim kurumunda kalır ve geçici ya da dolaylı olarak dahi hiç bir surette vakıf mamelekine veya üçüncü şahıslara intikal ettirilemez.

Vakıf yükseköğretim kurumları diğer gerçek ve tüzel kişilere faaliyetleri ile ilgisi olmayan konularda kefalet veremez ve yükümlülük altına sokulamaz.

Vakıf yükseköğretim kurumları kaynak aktarımı yapamaz. Kaynak aktarımı sayılan haller şunlardır: (...)

d) Vakıf yükseköğretim kurumunun her türlü mal ve hizmet alımının, rekabet kuralları ve şeffaflık ihlal edilerek piyasa rayiçlerine göre yüksek bedelle yapılması, (...)

j) Yukarıdaki haller dışında kalan, yükseköğretim kurumu kaynağında artışa engel veya azalışa neden olan, nesnel ve ölçülebilir kriterler çerçevesinde tespit edilen kaynak aktarımı halleri." düzenlemesine yer verilmiştir.

Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından hazırlanan soruşturma raporu ile dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgeler incelendiğinde. Üniversite mütevelli heyetinin 09/10/2013 tarihli toplantısında, mütevelli heyet başkanı M.K'nin aynı zmanda Yönetim Kurulu başkanı olduğu ...

Tuzrizm ve Denizcilik A.Ş firmasından MF Ankara adında geminin 7.500.000,00 USD bedelle satın alınmasına karar verildiği, kararda alınacak geminin alternatiflerinin değerlendirilmediği, fiyat konusunda rayice ilişkin bir dayanağa yer verilmeksizin sadece satın alınan geminin değer tespitinin yapıldığı, alınan geminin 2011 yılında büyük bir kaza geçirdiği, kaza inceleme raporunda, gemide çok ciddi bir hasarın meydana geldiğinin belirtildiği, dolayısıyla söz konusu geminin sefere çıkacak durumda olmamasına rağmen yüksek bedelle Üniversite tarafından satın alındığı görülmektedir.

Bu durumda, davalı vakıf Üniversitesi tarafından, alınacak gemi için piyasa araştırması yapılarak fiyat ve verimlilik konusunda en uygun geminin alınması gerekirken, bu yönde bir araştırma yapılmaksızın sadece mütevelli heyet başkanının aynı zamanda yönetim kurulu başkanı olduğu şirketten, daha önce ciddi bir kaza sebebiyle sefere çıkamayacak halde olan geminin alınarak sefere çıkacak hale getirilmesi için ödenen masrafların haksız ve orantısız şekilde şirket menfaatine kaynak aktırımı olduğu, dolayısıyla soruşturma raporu sonucunda haksız olarak şirkete aktarılan tutarın faiziyle birlikte bir yıl içinde Üniversiteye kazandırılması gerektiğine dair tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçe ile istinaf kararının bozulması gerektiği görüşüyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.