Danıştay 8. Daire E.2022/7183 K.2023/6661

Av. …

DAVALI

… Başkanlığı

VEKİLLERİ

Av. … - Av. …

DAVANIN KONUSU

1- Davacı tarafından, akademisyen olarak görev yaptığı dönemde; Araştırmacı olarak yer aldığı ...numaralı "Türkiye'de faaliyet gösteren Havayolları Şirketlerine ait Ticari Uçak Emisyonlarının Turbofan Test-Cell Emisyon Ölçümlerine ve Gerçek Uçuş Verilerine Dayalı Analizi" ve ... sayılı "Kütahya'da Hava Kalitesi Belirleme Çalışmaları; Kaynakların Tespiti, Ölçümler ve Sağlık Riski Analizi" başlıklı projeler kapsamında 'Proje Performans Ödülü'nün; 686 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile görevine son verildiğinden bahisle ödenmemesine ilişkin işlem ile; 2- Anılan İşleme dayanak olarak gösterilen ...tarih, ... sayılı TUBİTAK Bilim Kurulu kararının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davacı vekili tarafından, müvekkilinin iki projenin tamamında da araştırmacı olarak katıldığı, her türlü verilen işleri, sunumları yerine getirdiği, kamu görevinden çıkarılmadan önce söz konusu projelerin tamamlandığı, dolayısıyla ödemenin yapılmamasına gerekçe olarak kamu görevinden çıkarılmasının gösterilemeyeceği, kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işleme karşı dava açtığı, henüz kesinleşmediği ileri sürülerek tamamlanan projelerde görev alması sebebiyle projenin tüm üyelerine ödenen ödemelerin kendisine de ödenmesi gerektiği ileri sürülerek müvekkiline ödememe yapılmamasına ilişkin işlem ile dayanağı olan düzenleyici işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

DAVALININ SAVUNMASI

Davalı idare tarafından; Usul yönünden davanın süresinde açılmadığı; esas yönünden ise davacının kamu görevinden KHK ile ihraç edilmesi sebebiyle sayılı ...tarih ve ... sayılı BİDEB Yürütme Kurulu Bilim Kurulu kararı doğrultusunda ödeme yapılmadığı, kamu görevinden terör örgütlerine iltisakı veya irtibatı olduğu gerekçesiyle ihraç edilen kişilere herhangi bir ödemenin yapılmasının mümkün olamayacağı, ayrıca davacı tarafından imzalanan taahhüt beyanının 3. maddesinde de proje yürütücüsü ve araştırmacılarına verilmesi uygun bulunan PPÖ miktarına itiraz edilemeyeceğinin belirtildiği, dolayısıyla taahhüt sözleşmesi uyarınca davacının itiraz edemeyeceği belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Dosyanın incelenmesinden, davacının kamu görevinden çıkarılmadan önce tamamlanan projelerde Araştırmacı olarak görev yaptığı, dolayısıyla kamu görevinden çıkarılmadan önce Proje Performans Ödülü'nü almaya hak kazandığı görüldüğünden, hak etmiş olduğu tutarın tarafına ödenmesi istemiyle yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin bireysel işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ….

DÜŞÜNCESİ

Dava; akademisyen olan davacının araştırmacı olarak yer aldığı ...numaralı "Türkiye'de faaliyet gösteren Havayolları Şirketlerine ait Ticari Uçak Emisyonlarının Turbofan Test-Cell Emisyon Ölçümlerine ve Gerçek Uçuş Verilerine Dayalı Analizi" ve ... sayılı "Kütahya'da Hava Kalitesi Belirleme Çalışmaları; Kaynakların Tespiti, Ölçümler ve Sağlık Riski Analizi" başlıklı projeler kapsamında 'Proje Performans Ödülü'nün; 686 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile görevine son verildiğinden bahisle ödenmemesi işleminin ve dayanağı ...tarih, ... sayılı TUBİTAK Bilim Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır. Davalı idarenin usule yönelik savları yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi

Davacının araştırmacı olarak katıldığı projelerin TUBİTAK tarafından desteklendiği tarih (2012-2016) itibariyle yürürlükte olduğu şekliyle 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Kurulması Hakkında Kanunun (2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK’nin 98 inci maddesiyle, bu Kanunun adı “Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun olarak değiştirilmiştir.) Kanunun mülga 1. maddesinde.

"Türkiye'nin rekabet gücünü ve refahını artırmak ve sürekli kılmak için; toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla iş birliği içinde, ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları geliştirmek, bunları gerçekleştirecek alt yapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek; bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla, tüzel kişiliğe, idarî ve malî özerkliğe sahip, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili 'Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu' kurulmuştur." hükmü, 2/j maddesinde ise.

"Bilim adamlarının, araştırıcıların yetiştirilmeleri ve geliştirilmeleri için olanaklar sağlamak; bu amaçla ödüller vermek, öğrenim ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek ve bu amaçla burslar vermek, yarışmalar düzenlemek ve yayınlar yapmak" hükmüne yer verilmiştir.

278 sayılı Kanun ile verilen yetki çerçevesinde TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı Burs ve Destek Programlarının Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar düzenlenmiş ve 1. maddesinde; söz konusu esasların amacının, kurum tarafından düzenlenen ve TÜBİTAK'ın ilgili birimi olan Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülen programların başlatılıp yürütülmesini belirlemek olduğu ifade edilmiş, "Değerlendirme ve destek kararı" başlıklı 6. maddesinde ise, başvuruların ( BİDEB) tarafından ön incelemeye alınacağı,

ön incelemeyi geçen destek başvurularının programın niteliğine uygun olarak değerlendirmeye alınacağı, değerlendirme sonuçlarının GYK tarafından Başkanlığa sunulacağı, Başkanlığa sunulacak destekleme önerisinde, değerlendirme sonuçlarının yanında TÜBİTAK'ın olanakları ile belirlenen ülke ihtiyaç ve önceliklerinin gözetilebileceği düzenlenmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, Anadolu Üniversitesinde akademisyen olan davacının, imzacısı olduğu, basında "Bu suça ortak olmayacağız'' başlığıyla yer alan, 11 Ocak 2016 tarihinde bir grup akademisyen tarafından internet ortamında yayınlanan bildirinin Devleti katliam yapmakla itham eden ve Devletin varlığı ve bağımsızlığı aleyhine ifadelere yer veren bir bildiri olduğu gerekçesiyle hakkında başlatılan disiplin soruşturması sonucunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125/E maddesinin (a) ve (b) fıkrası uyarınca "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasının teklif edilmesi sonrasında,

07/02/2017 tarih ve 29972 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 686 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. Maddesinde bahsi geçen ekli 1 sayılı listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarıldığı ve hakkında.

Ağır Ceza Mahkemesinin E:… sayılı esasında açılan ceza davasında; hakkında terör örgütü propagandası suçunun yasal unsurlarının oluşmadığı kanaatine varılarak … tarih ve K:… sayılı kararıyla "beraat" kararı verilerek kararın istinaf edilmeden kesinleştiği.

23/12/2020 tarihinde CİMER aracılığıyla bahsi geçen iki projeyle ilgili olarak 'Performans Ödülü'nün ödenmesi isteminin 686 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarıldığından bahisle reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı; öte yandan kamu görevinden çıkarılmasına karşı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvurusu reddedilen davacının anılan Komisyonun … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açmış olduğu davanın ise ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararı ile "reddedildiği", bahse konu "ret" kararına karşı istinaf başvurusu üzerine. İdari Dava Dairesinin E:… sayılı esasına kaydedilen davanın halen derdest olduğu anlaşılmıştır.

...tarih, ... sayılı TUBİTAK Bilim Kururlu kararı incelendiğinde;

"KHK'lar ile doğrudan veya anılan KHK'larda öngörülen usuller çerçevesinde meslekten, kamu görevinden veya ilgili kurumların teşkilatından çıkarılan gerçek kişilerin veya aynı Kanun Hükmünde Kararnameler ile kapatılan tüzel kişilerin; TÜBİTAK desteklerini değerlendirme, izleme ve sonuçlandırma süreçlerindeki heyet, kurul, komite, panel, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, danışma kurulu ile bu mekanizmalarda oluşturulan her türlü üyelikleri ve sair görevlerinin, kısmen ya da tamamen TÜBİTAK tarafından desteklenen her türlü proje, burs, etkinlik, yayın ve sair desteklere ilişkin tüm hakları ve görevleri ile bursiyerlik haklarının, kendileri açısından destek sözleşmelerinin, yayınlanmamış makalelere ilişkin yayına kabul kararının sona erdirileceği,

Yukarıda belirtilen gerçek veya tüzel kişilere, bu görevlerinden, projelerinden veya desteklerinden dolayı ücret, ikramiye, burs, ödül veya her ne ad altında olursa olsun yapılmamış ödemelerin gerçekleştirilmeyeceği,

Yukarıda belirtilen gerçek veya tüzel kişilerin, görev veya desteklerinin sona ermesi nedeni ile, devam ettirilmeleri mümkün olmayan projeler veya desteklerin, Bilim Kurulu kararı ile sona erdirileceği,

Yukarıda belirtilen gerçek veya tüzel kişilere, doğrudan veya dolaylı olarak TÜBİTAK desteklerinin değerlendirme, izleme ve sonuçlandırma gibi herhangi bir sürecinde görev verilmeyeceği, herhangi bir TÜBİTAK desteğine ve herhangi bir proje, etkinlik, yayın, burs ve sair desteklere başvurularının kabul edilmeyeceği ve bu kişilere görev verilmeyeceği,

Yukarıda belirtilen görevleri yürütmekle birlikte, kamu görevlisi sıfatını taşımayanlar hakkında da bu karar uygulanır" şeklinde karar alındığı anlaşılmakta olup; davalı idarenin, ilgili dönemde yürürlükte olan 278 Sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunun Kurulması Hakkında Kanunla ve bu kanuna dayanılarak hazırlanmış TÜBİTAK Bilim Kurulunun Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile kendisine tanınan düzenleyici işlem yapma yetkisini kullanmak suretiyle;

en üst karar organı olan Bilim Kurulunca ülkemizde yaşanan Olağanüstü Hal sürecinin dikkate alınması sureti ile Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden çıkarılan kişilerin durumları ile ilgili olarak; bu kişilere, bu görevlerinden, projelerinden veya desteklerinden dolayı ücret, ikramiye, burs, ödül veya her ne ad altında olursa olsun yapılmamış ödemelerin gerçekleştirilmeyeceği yolunda aldığı kararda hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Birel işleme gelince; 686 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacının, bu işleme yaptığı itirazın reddi üzerine açmış olduğu davanın henüz kesinleşmemiş olsa da "ret" ile sonuçlanmış olması nedeniyle, dayanağı olan genel işleme uygun olduğu açık olup hukuka aykırılık görülmemiştir. Kaldı ki; kamu görevinden çıkarılma işlemine itirazın reddi kararına karşı açılan davada devam eden yargılama süreci sonunda "iptal" kararı çıkması halinde; davacının, durumunun yeniden değerlendirmesi istemiyle davalı idareye başvurabileceği de açıktır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Anadolu Üniversitesinde akademisyen olarak görev yapan davacının, 11 Ocak 2016 tarihinde bir grup akademisyen tarafından internet ortamında yayınlanan bildirinin Devleti katliam yapmakla itham eden ve Devletin varlığı ve bağımsızlığı aleyhine ifadelere yer veren bir bildiri olduğu gerekçesiyle 07/02/2017 tarih ve 29972 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 686 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesinde bahsi geçen ekli 1 sayılı listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılması sonrasında,

23/12/2020 tarihinde CİMER aracılığıyla yürütücüsü olduğu tamamlanan iki projeyle ilgili olarak 'Performans Ödülü'nün ödenmesi isteminin 686 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarıldığından bahisle reddedilmiştir.

Bunun üzerine davacı tarafından, tarafına ödeme yapılmamasına ilişkin işlem ile işleme dayanak olarak gösterilen düzenleyici işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarenin usule ilişkin iddiaları kabul edilmeyerek işin esasına geçilmiştir.

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

Davacının araştırmacı olarak katıldığı projelerin TUBİTAK tarafından desteklendiği tarih (2012-2016) itibariyle yürürlükte olduğu şekliyle 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Kurulması Hakkında Kanunun (2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK’nin 98 inci maddesiyle, bu Kanunun adı “Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun olarak değiştirilmiştir.) Kanunun mülga 1. maddesinde.

"Türkiye'nin rekabet gücünü ve refahını artırmak ve sürekli kılmak için; toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla iş birliği içinde, ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları geliştirmek, bunları gerçekleştirecek alt yapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek; bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla, tüzel kişiliğe, idarî ve malî özerkliğe sahip, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili 'Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu' kurulmuştur." hükmü, 2/j maddesinde ise.

"Bilim adamlarının, araştırıcıların yetiştirilmeleri ve geliştirilmeleri için olanaklar sağlamak; bu amaçla ödüller vermek, öğrenim ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek ve bu amaçla burslar vermek, yarışmalar düzenlemek ve yayınlar yapmak" hükmüne yer verilmiştir.

278 sayılı Kanun ile verilen yetki çerçevesinde TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı Burs ve Destek Programlarının Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar düzenlenmiş ve 1. maddesinde; söz konusu esasların amacının, kurum tarafından düzenlenen ve TÜBİTAK'ın ilgili birimi olan Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülen programların başlatılıp yürütülmesini belirlemek olduğu ifade edilmiş, "Değerlendirme ve destek kararı" başlıklı 6. maddesinde ise, başvuruların (BİDEB) tarafından ön incelemeye alınacağı,

ön incelemeyi geçen destek başvurularının programın niteliğine uygun olarak değerlendirmeye alınacağı, değerlendirme sonuçlarının GYK tarafından Başkanlığa sunulacağı, Başkanlığa sunulacak destekleme önerisinde, değerlendirme sonuçlarının yanında TÜBİTAK'ın olanakları ile belirlenen ülke ihtiyaç ve önceliklerinin gözetilebileceği düzenlenmiştir.

Hukuki Değerlendirme Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu'nun, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek; bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla kurulan bir kamu kurumu olduğu yönünde tartışma bulunmamaktadır. Dolayısıyla kamu kurumu olan ve kısaltılmış adı ile TUBİTAK olarak adlandırılan kurumunun, kamu kaynağından aktarılacak olan burs ve desteklerin yine kamu menfaati amacıyla kullanılmasını sağlamak temel görevlerinden biridir.

… tarih ve ... sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim Kurulu kararı ile Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzeni ve temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik menfur 15 Temmuz 2016 silahlı darbe teşebbüsünün ardından Anayasa'nın 120. maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunun 3. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi gereğince ilan edilen Olağanüstü Hal kapsamında çıkarılan Kanun Hükmünde Kararnameler ile yapılan düzenlemeler çerçevesinde;

terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen gerçek ve tüzel kişiler ile Bakanlar Kurulu kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler ile doğrudan veya anılan Kanun Hükmünde Kararnamelerde öngörülen usuller çerçevesinde meslekten, kamu görevinden veya ilgili kurumların teşkilatından çıkarılan gerçek kişilerin, herhangi bir proje, etkinlik, yayın,

burs ve sair desteklere başvurularının kabul edilemeyeceği, proje veya desteklerden dolayı ücret, ikramiye, burs, ödül veya her ne ad altında olursa olsun yapılmamış ödemelerin gerçekleştirilmeyeceğine ilişkin karar alındığı görülmektedir.

Davalı tarafından verilen savunma dilekçelerinde, TÜBİTAK Bilim Kurulu'nun kurumun en üst karar organı olduğu, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası alınan Olağanüstü Hal kararı sonrasında, bu sürece ilişkin olarak kendilerinin de kurum olarak bir takım önlemler almalarının zaruri olması sebebiyle, çıkarılan Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararnamelerinin de amacına uygun olarak TUBİTAK Bilim Kurulu'nun Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile tanınan düzenleyici işlem yapma yetkisi kapsamında,

terör örgütleriyle irtibatı veya iltisakı olduğu gerekçesiyle Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan kişilere her ne ad altında olursa olsun yapılmayan ödemelerin yapılmayacağına ilişkin karar alındığı, böyle bir karar alınmaması durumunda Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname ile getirilen önlemlerin içerik ve amacına aykırı olarak bu kişilere ödeme yapılmasının, kamu kaynaklarının doğru bir şekilde kullanılması gerekliliğine ilişkin ilkeye aykırı olacağından, bu yönde karar alındığının belirtilmiştir.

Ülkemizde yaşanan 15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişimi sonrasında ilan edilen Olağanüstü Hal kapsamında çıkarılan Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararnameler ile darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde alınması zaruri olan tedbirler ile bunlara ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. Bu kapsamda, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen gerçek kişilerin kamu görevinden çıkarılmasına karar verilmiştir.

Davalı idarenin bir kamu kurumu olduğu ve vermiş olduğu desteklerin de kamu yararına uygun olarak vermesi gerektiği kuşkusuzdur. Davalı kurum tarafından yapılan; burs veya ödül olarak adlandırılan ödemelerin tek amacının, bilimsel çalışma yapan kişileri maddi yönden desteklemek olmayıp, yapılan bu bilimsel araştırmaların sonrasında yine kamunun menfaatine uygun bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır.

Dolayısıyla tamamlanmış projelere verilen proje performans ödülü başvurularının da bu kapsamda değerlendirilmesi amacıyla davalı idarece Olağanüstü Hal kapsamında alınan Kanun Hükmünde Kararnamelerinin amacı da göz önüne bulundurularak söz konusu kararın alındığı ve alınan kararın da amacının kamu kaynaklarının doğru ve verimli bir şekilde uygun kişilere aktarılarak kullanılması olduğu görülmektedir.

Bu durumda, üst hukuk normları ile idareye verilen takdir yetkisi kapsamında alınan karara dayanılarak, Olağanüstü Hal kapsamında alınan tedbirlere ilişkin olarak kamu görevinden çıkarılan davacının, tarafına proje performans ödülü ödenmesi istemiyle yapmış olduğu başvurusunun kabul edilmemesine ilişkin dava konusu işlem ile dayanağı olarak gösterilen düzenleyici işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Diğer yandan, davacının kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işleme karşı idari yargıda açtığı dava sonucunda, davacının terör örgütlerine üyeliği, iltisakı veya irtibatı bulunmadığı gerekçesiyle iptal kararı verilmesi halinde davacının davalı idareye yeni bir başvuru yapabileceği açıktır.