Danıştay 8. Daire E.2022/879 K.2024/878

2- ... Odası VEKİLLERİ : Av. ... , Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Türk Eczacıları Birliği 10. Bölge Antalya Eczacı Odası Manavgat Temsilciği tarafından alınan ... tarihli ve ... sayılı karar kapsamında Manavgat merkez bölgesinde bulunan eczanelerin cumartesi günleri saat 13:00'de kapatılmasına ve nöbetçi eczane sistemine geçilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; bölgelerindeki yerleşim yerlerinin özelliklerine göre eczaneler için tatil olacak günleri ve saatleri tespit etmek, yine bu kapsamda ihtiyacı karşılayacak miktarda nöbetçi kalacak eczane veya eczanelere ait nöbet listelerini hazırlamak ve mahallin en büyük sağlık amirinin onayına sunmak hususlarında Bölge Eczacı Odalarına yetki verildiği açık olup, dava konusu olayda,

mevzuatta tanınan yetki çerçevesinde davalı idarenin takdir yetkisini kullanırken eczanelerin bulundukları yerlerin özellikleri ve mevcut eczane kapasitesi gibi kıstasların göz önünde bulundurulduğuna dair dosyaya herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı,

bu kapsamda, eczanelerin iş hacminin, cumartesi nöbet tutularak hizmet verilmesinin kamu sağlığı açısından yeterli olduğunu ortaya koyacak açık tespitlere yer verilmediği anlaşılmakta olup, kamu sağlığını yakından ilgilendiren eczane çalışma saatlerinin belirlenmesine yönelik bir konuda, cumartesi günleri sadece nöbet tutularak ihtiyacın karşılanabileceğine yönelik somut tespitlere yer verilmeden tesis edilen dava konusu işlemde kamu yararına ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

1- Davalı Antalya Valiliği tarafından, dava konusu idari işlemin mevzuat hükümleri doğrultusunda kamu sağlığı ve yararı ile eczacı meslektaşların hakları gözetilerek alınmış bir karar olduğu, mahkemenin gerekçesinin yetersiz olduğu, kamu yararına ne gibi bir aykırılık olduğuna ilişkin tespit yapılmadığı, Manavgat merkezde bulunan toplamda 78 eczanenin 69'unun Odaya sundukları dilekçelerle cumartesi günleri tam gün çalışmak istemediklerini açıkça talep ettikleri, bölgede yaşayan vatandaşlarında uzunca zaman süregelen bu sistemden rahatsız olduklarına, mağdur olduklarına dair hiçbir şikayet gelmediği, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

2- Davalı 10. Bölge Antalya Eczacı Odası tarafından, davacının, cumartesi 08:30-13:00 mesai saatleri içerisinde çalışma ve sonrasında nöbetçi eczane sisteminin sanki ilk kez uygulanmaya başlanan bir sistem olarak göstermeye çalıştığı; oysa ki, bu sistemin uzunca yıllardır Manavgat Merkez eczanelerinin çalıştığı sistem olduğu, COVİD 19 Pandemi sürecinde ise Manavgat İlçesi merkezinde bulunan eczanelerin 19.03.2020 tarihinde alınan karar doğrultusunda "cumartesi günleri tamamen kapalı" olmasına,

01.06.2020 tarihinde başlayan normalleşme sürecinde ise bu tarihten itibaren eczanelerin cumartesi günleri saat 13:00'e kadar açık kalmalarına karar verildiği, sonrasında Antalya İl Sağlık Müdürlüğü'nün ... gün ve ... sayılı yazısı üzerine Manavgat'taki eczanelerin 01.09.2020 tarihinden itibaren cumartesi günleri tam gün çalışmalarına karar verildiği; ancak cumartesi tam gün mesai uygulamasına geçilmesi üzerine,

Manavgat merkezde faaliyet gösteren eczanelerin bu durumdan rahatsızlıklarını verdikleri dilekçeler ile dile getirdikleri, bu kapsamda Antalya İl Sağlık Müdürlüğü 18.09.2020 tarihli cevabi yazıda oda tarafından iletilen dilekçeler ve 3 adet Cimer başvurusunun da değerlendirilerek çalışma saatlerinin belirlenmesi ve EBS sistemi üzerinden onaya sunulmasının rica edildiği, neticesinde Manavgat Temsilciliğinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile Manavgat İlçesi merkez bölgesinde bulunan eczanelerin 01 ekim 2020 tarihinden itibaren cumartesi çalışma saatleri açılış 08:30, kapanış 13.00 olacak şekilde belirlediği,

davacının eczanesinin alışveriş merkezi (AVM) içinde olduğu, AVM'nin açılış kapanış saatleri sebebiyle nöbet sistemine dahil olamadığı, kamu yararı değil tamamen kendi menfaatleri sebebiyle cumartesi tam gün çalışmak istediği, Manavgat merkezde bulunan toplamda 78 eczanenin 69'unun Odaya sundukları dilekçelerle cumartesi günleri tam gün çalışmak istemediklerini açıkça talep ettikleri, dava konusu idari işlemin mevzuat hükümleri doğrultusunda kamu sağlığı ve yararı ile eczacı meslektaşların hakları gözetilerek alınmış bir karar olduğu, haksız davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

2. Bölge Manavgat Merkez eczanelerin uzun zamandır süre gelen sistemde cumartesi günleri 08.30-13.00 saatleri arasında çalıştıkları, COVİD 19 Pandemi sürecinde bu eczanelerin 19.03.2020 tarihinde alınan karar doğrultusunda "cumartesi günleri tamamen kapalı" olması.

01.06.2020 tarihinde başlayan normalleşme sürecinde ise bu tarihten itibaren cumartesi günleri saat 13:00'e kadar açık kalmalarına karar verildiği, Antalya İl Sağlık Müdürlüğü'nün ... gün ve ... sayılı işlemiyle 01.09.2020 tarihinden itibaren Manavgat İlçesindeki eczanelerin cumartesi günleri tam gün yapılması, cumartesi günleri için nöbet saatinin EBS sisteminde onaylandığı saatte (saat:18.00) başlatılması hususunun Türk Eczacıları Birliği 10. Bölge Antalya Eczacı Odasından istenildiği,

İl Sağlık Müdürlüğü'nün bu yazısı üzerine Manavgat'taki eczanelerin 01.09.2020 tarihinden itibaren cumartesi günleri tam gün çalışmalarına karar verildiğinin 10. Bölge Antalya Eczacı Odasının ... gün ve ... sayılı yazısı ile İl Sağlık Müdürlüğü'ne bildirildiği, bunun üzerine Manavgat Merkezde faaliyet gösteren bazı eczanelerin verdikleri dilekçeler ile bu durumdan rahatsızlıklarını 10. Bölge Antalya Eczacı Odasına bildirdikleri, bu kapsamda Manavgat merkezde faaliyet gösteren 78 eczaneden 69 eczanenin mesul müdürü eczacıları ile 120 adet eczane çalışanının ODA temsilciliğine dilekçe verdiği,

Antalya Eczacı Odasının ... gün ve ... sayılı yazısıyla Antalya İl Sağlık Müdürlüğü'ne konunun iletildiği ve değerlendirilmesinin istenildiği, Antalya İl Sağlık Müdürlüğü ... tarihli ve ... sayılı cevabi yazıda Oda tarafından iletilen çok sayıda dilekçeler ve 3 adet CİMER başvurusunun da değerlendirilerek çalışma saatlerinin belirlenmesini ve EBS sistemi üzerinden onaya sunulmasının istenildiği, bahse konu dilekçeler, 3 adet CİMER başvurusu ve İl Sağlık Müdürlüğü ile yapılan yazışmalar neticesinde.

Türk Eczacıları Birliği 10. Bölge Antalya Eczacı Odası Manavgat Temsilciliğinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile Manavgat ilçesi merkez bölgesinde bulunan eczanelerin 01 Ekim 2020 tarihinden itibaren Cumartesi çalışma saatleri açılış 08:30 kapanış 13.00 olacak şekilde belirlenmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu'nun 20/n maddesinde, "Bölgelerindeki yerleşim yerlerinin özelliklerine göre eczaneler için tatil olacak günleri ve saatleri tespit etmek ve ihtiyacı karşılayacak miktarda nöbetçi kalacak eczane veya eczanelere ait nöbet listelerini hazırlamak ve mahallin en büyük sağlık amirinin onayına sunmak" mahalli eczacı odası idare heyetinin görevleri arasında sayılmıştır.

6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanunun 36. maddesinde, tabiplerin tertip ettikleri reçeteleri hazırlamak ve muhteviyatlarını müracaat sahiplerine temin etmek üzere birden fazla eczanenin bulunduğu yerlerdeki eczanelerin gece ve pazar nöbetlerinin, mahallin en yüksek sağlık amirinin tensibiyle halkın ihtiyacını temin edecek surette tanzim olunacağı, gerek nöbet ve gerekse tatil zamanları için verilecek emirlere eczacıların tabi olmasının mecburi olduğu hükmüne yer verilmiştir.

12.04.2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin "Eczanelerin çalışma düzeni" başlıklı 34. maddesinde, "Alışveriş merkezlerindekiler de dahil olmak üzere eczaneler bağlı olduğu bölgedeki eczane çalışma gün ve açılış kapanış saatlerine uymak zorundadır. Birden fazla eczane bulunan yerlerde, belirlenen çalışma saatleri dışında ve resmi tatil günlerinde yalnız nöbetçi eczaneler açık kalır.

Nöbetçi eczane dışındaki eczaneler nöbet saatlerinde faaliyet gösteremezler." kuralına.

"Nöbetçi eczanelerin çalışma düzeni" başlıklı 35. maddesinin 1. fıkrasında, "Eczacı odası veya temsilcisi tarafından eczanelerin bulundukları yerlerin özellikleri ve mevcut eczane kapasitesi göz önüne alınarak eczane çalışma saatleri, nöbet tutulup tutulmayacağı, nöbet tutulacak ise nöbet tutulacak günler ve çalışma saatleri ile kaç adet eczanenin nöbetçi kalacağı belirlenir ve bir nöbet listesi hazırlanır.

Bu listeler, hizmette aksaklık yaratmayacak şekilde zamanında ilçe ve il sağlık müdürlüğüne gönderilir. İlçe ve il sağlık müdürlüğünün kabul ve onayı ile uygulamaya konulur." kuralına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde, idari davaların, idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biriyle hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı.

"Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, b) İdari merci tecavüzü, c)Ehliyet, d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği.

6. fıkrasında, bu hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15 nci madde hükmünün uygulanacağı. "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde ise, ehliyetli olmayan şahıs tarafından açılan davanın reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden. Manavgat İlçesindeki eczanelerin 1. Bölge Manavgat Turizm ve 2. Bölge Manavgat Merkez eczaneleri olmak üzere ikiye ayrıldığı, 1. Bölge Manavgat Turizm Bölgesinde yer alan eczanelerde cumartesi günleri her zaman tam gün çalışıldığı, hatta yaz sezonunda bu eczanelerin saat 23:00'a kadar açık kaldıkları, 2. Bölge Manavgat Merkez eczanelerinde ise cumartesi günleri saat 13:00'a kadar çalışıldığı, sonrasında nöbet sistemi olduğu,

bir alışveriş merkezi içinde bulunan ve alışveriş merkezinin açılış kapanış saatleri sebebiyle nöbet sistemine dahil olamayan davacının eczanesi 1. Bölge Manavgat Turizm eczaneleri içinde kabul ediliyorken, 2. Bölge Manavgat Merkezde ...

Hastanesinin açılmasıyla birlikte 2. Bölge Manavgat Merkez eczaneleri içine alındığı, dolayısıyla davacının eczanesi cumartesi günleri tam gün çalışabiliyorken yarım gün çalışabilecek duruma geldiği, bunun üzerine davacının eczanesinin bölgesinin değişmesi işlemine karşı davacı tarafından iptal davası açıldığı, açılan davada ... İdare Mahkemesince verilen 25.11.2021 tarihli davanın reddi yolundaki kararın istinaf incelemesinde ...

İdari Dava Dairesi'nin ... tarih E:... , K:... sayılı kararı ile kaldırılarak işlemin iptaline karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kesinleşen iptal kararı ile birlikte davacının eczanesi 1. Bölge Manavgat Turizm eczaneleri arasına yeniden girmiş olup dava konusu işlem davacı yönünden herhangi bir hukuki sonuç doğurmayacaktır.

İdari dava türlerinden iptal davalarının tanımı kapsamındaki subjektif ehliyet koşulu konusunda mevzuatta açık bir belirleme olmamakla birlikte, iptal davalarının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki niteliği göz önüne alındığında; idare hukuku alanında kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin, ancak meşru, kişisel ve güncel menfaatlerinin varlığından söz edilmesi durumunda kişi yada kuruluşlarca yargı denetimine tabi tutulmasının istenebilmesi yeteneği olarak kabul edilmektedir.

Bu anlamda, yargı mercilerince önlerine gelen davalarda objektif dava açma ehliyetinin varlığının tespiti yanında davaya konu idari işlem ile davayı açan arasında iptale konu işlem yönünden kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilişkisinin varlığının da tespiti gerekmektedir. Her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır.

İşbu davada uyuşmazlık, davalı Oda Manavgat Temsilciği tarafından alınan ... tarih ve ... sayılı karar kapsamında Manavgat Merkez bölgesinde (2. Bölge) bulunan eczanelerin Cumartesi günleri saat 13:00'de kapatılmasına ve nöbetçi eczane sistemine geçilmesine ilişkin işlemden kaynaklanmakta olup, davacının eczanesi kesinleşen ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih E:... , K:... sayılı iptal kararı ile 1. Bölge Manavgat Turizm eczaneleri arasına yeniden girdiğinden 2. Bölge Manavgat Merkez eczanelerine ilişkin alınan dava konusu işlem nedeniyle davacının idare hukuku anlamında menfaatinin zarar görmediği ve davacı yönünden hukuki bir sonuç doğurmayacağı anlaşıldığından davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.