Danıştay 8. Daire E.2023/2453 K.2025/9063

Dava konusu istem: İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi sınırları dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı işletme ruhsatı ile ilgili olarak 2018,2019 ve 2020 yıllarına ait işletme ruhsat bedellerinin yatırılmadığının ve 17/08/2020 tarihine kadar süre uzatım talebinde bulunulmadığının saptandığından bahisle işletme ruhsatının 17/08/2020 tarihi itibarıyla iptal edilmesine, sahada bulunan ocaklarda çevre ile uyum planı çerçevesinde gerekli güvenlik önlemlerinin ve çevresel önlemlerin alınması için davacı şirkete 1 (bir) yıl süre verilmesine, yatırılmayan 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait ruhsat bedellerinin %70'ine tekabül eden tutarın yatırılması gerektiğine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E:... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işlemin ruhsatın iptal edilmesine ilişkin kısmı yönünden, 21/04/2020 tarihinde ilan edilen önlemler kapsamında ruhsat sahibine verilen sürelerin mücbir sebep ilan edilen tarih aralığında bulunması halinde, belirtilen eksikliklerin tamamlanması için verilen sürelerin 30/09/2020 tarihine kadar uzatılacağı kararının alındığı ve 01/04/2020-30/06/2020 (bu tarihler dahil) tarihleri arasında mücbir sebep hali ilan edilmiş olduğu,

her ne kadar davacıya verilen sürenin son günü bu tarihlere denk gelmese dahi, daha sonrasına isabet ettiğinden, evleviyetle davacıya verilen sürenin de 30/09/2020 tarihine kadar uzadığının kabulü gerektiği, dolayısıyla bu tarih beklenmeden 17/08/2020 (Mahkemece sehven 17/08/2019 yazılmıştır.) tarihinde tesis edilen davacıya ait ruhsat iptaline yönelik dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı;

işlemin çevre ile uyum planı çerçevesinde gerekli güvenlik önlemlerinin ve çevresel önlemlerin alınması için davacı şirkete 1 (bir) yıl süre verilmesine ilişkin kısmı yönünden, davacının ruhsatının iptali ile birlikte dava konusu bu işlem tesis edilmişse de bu kısmın dayanağı olan dava konusu ruhsat iptali kısmı hukuka uygun bulunmadığından sonucu niteliğindeki dava konusu bu kısımda da hukuka uygunluk bulunmadığı; işlemin

yatırılmayan 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait ruhsat bedellerinin yatırılmasına ilişkin kısmı yönünden, ruhsatı iptal edilen yerlere ilişkin mevzuatta yer alan hükümler gereği, davacının ruhsatı iptal edildiğinden, işlemde geçen ruhsat belgesinin, saha için alınmış ve kullanılmamış olan sevk fişlerinin 2 (iki) ay içerisinde Genel Müdürlüklerine iade edilmesi,

sahada gerekli güvenlik önlemlerinin ve çevresel önlemlerin alınması dışında herhangi bir faaliyette bulunulmamasına yönelik bu kısım tesis edilmişse de bu kısmın dayanağı olan dava konusu ruhsat iptali kısmı hukuka uygun bulunmadığından sonucu niteliğindeki işlemin bu kısmında da hukuka uygunluk bulunmadığı,

öte yandan yine işlemin bu kısmında geçen yatırılmayan 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait ruhsat bedellerinin %70'ine tekabül eden tutar olan 2018 yılı için 30.116,00-TL, 2019 yılı için 37.262,00-TL ve 2020 yılı için 31.045,00-TL'nin (Mahkemece sehven 31.262,00-TL yazılmıştır.) bağlı bulunulan Vergi Dairesine yatırılması gerektiğine ilişkin kısımda ise mevzuat hükümlerine istinaden davacının söz konusu ruhsat bedellerini vadesi geçmiş olmasından ötürü ruhsat iptaline bağlı olmaksızın her koşulda ödemesi gerektiği sonucuna varıldığından işlemin bu kısmının hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, kısmen dava konusu işlemin iptaline,

kısmen davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ruhsat sahibine verilen sürelerin mücbir sebep hali ilan edilen tarihler arasında olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi sınırları dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı işletme ruhsatı ile ilgili olarak yapılan inceleme sonrasında, 2018,2019 ve 2020 yıllarına ait işletme ruhsat bedellerinin yatırılmadığının ve 17/08/2020 tarihine kadar süre uzatım talebinde bulunulmadığının saptandığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13/1. ve 24/2. maddeleri gereğince işletme ruhsatının 17/08/2020 tarihi itibarıyla iptal edilmesine,

3213 sayılı Kanunun 32. maddesi ile Maden Yönetmeliğinin 85. ve 86. maddelerinde yer alan hükümler gereği, Sicil:... sayılı sahada bulunan ocaklarda çevre ile uyum planı çerçevesinde gerekli güvenlik önlemlerinin ve çevresel önlemlerin alınması için davacı şirkete yazının teblm planı çerçevesinde gerekli güvenlik önlemlerinin ve çevresel önlemlerin alınması için davacı şirkete yazının tebliğinden itibaren 1 (bir) yıl süre verilmesine,

verilen bu sürede çevre ile uyum planı çerçevesinde gerekli güvenlik önlemlerinin ve çevresel önlemlerin alınmaması durumunda tedbir alınana kadar sorumluluğun davacı şirketin olması şartıyla, bu durumun Valiliğe bildirilerek işlemde belirtilen hükümler kapsamında işlem tesis edileceğine, Sicil:... sayılı ruhsat iptal edildiğinden ruhsat belgesinin, saha için alınmış ve kullanılmamış olan sevk fişlerinin 2 (iki) ay içerisinde Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne iade edilmesine, sahada gerekli güvenlik önlemlerinin ve çevresel önlemlerin alınması dışında her hangi bir faaliyette bulunulmamasına,

yatırılmayan 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait ruhsat bedellerinin %70'ine tekabül eden tutar olan 2018 yılı için 30.116,00.-TL, 2019 yılı için 37.262,00.-TL ve 2020 yılı için 31.045,00.-TL'nin bağlı bulunulan Vergi Dairesine yatırılması gerektiğine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün... tarih ve E:... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinde "Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır.

I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir.

İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. (...)" hükmüne, (dava konusu işlem tarihindeki haliyle) 24. maddesinin 2. fıkrasında da; "(Değişik ikinci fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) Ruhsatların süre uzatım taleplerinde; ruhsat süresinin bitiş tarihinden en geç altı ay öncesine kadar 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli yatırılarak,

yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca Mücbir Sebep Gereği Alınan Tedbirler başlıklı 21/04/2020 tarihinde ilan edilen önlemler arasında,

"3213 sayılı Maden Kanununun 29'uncu maddesinin dördüncü fıkrası gereğince Nisan ayı sonuna kadar verilmesi gereken 2019 yılı işletme faaliyeti ile ilgili teknik belgeler, mücbir sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren üç ay uzatılarak 30/09/2020 tarihine kadar verilebilecektir.

Mücbir sebep ilan edilen tarih aralığında, ön inceleme raporu, maden arama projesi, arama faaliyet raporu veya işletme projesi verme zorunluluğu bulunan ruhsat/ müracaat sahalarının tamamı için, söz konusu rapor/ projelerin verilme süresi ve talebe ilişkin diğer yükümlülükler 30/09/2020 tarihine kadar uzatılmıştır.

Kanunun 24'üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan altı ay süre ile ilgili hüküm gereği, mücbir sebep ilan edilen tarih aralığında işletme projesi verilmesi zorunluluğu olan tüm işletme ruhsatları için, işletme projesinin ve Kanunun 24'üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki diğer yükümlülüklerin altı ay öncesinden verilmesine ilişkin hüküm uygulanmayacaktır.

Maden Kanununun ilgili maddeleri kapsamında ruhsat sahibine verilen sürelerin mücbir sebep ilan edilen tarih aralığında bulunması halinde; belirtilen eksikliklerin tamamlanması için verilen süreler 30/09/2020 tarihine kadar uzatılacaktır." şeklinde ilke belirtilmiştir.

Uyuşmazlıkta, davacı şirkete, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen ... tarih ve... sayılı yazıyla, ruhsat uzatım taleplerine ilişkin işletme ruhsatlı saha ile ilgili olarak 2018, 2019 ve 2020 yılına ait işletme ruhsat bedellerinin tamamının bir ay içerisinde yatırılması, yatırılmaması halinde takip eden 5 aylık sürenin sonuna kadar iki kat olarak yatırılması, ayrıca Maden Kanunu'nun 24/2 maddesine göre süre uzatımı için gerekli evrakların 17/08/2020 tarihine kadar tesliminin gerektiği, aksi halde ruhsatın iptal edileceğinin bildirildiği, bu yazının davacıya 10/02/2020 tarihinde KEP üzerinden gönderildiği ve 15/02/2020 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Olayda, 21/04/2020 tarihinde ilan edilen önlemler kapsamında ruhsat sahiplerine verilen sürelerin mücbir sebep ilan edilen tarih aralığında bulunması halinde belirtilen eksikliklerin tamamlanması için verilen sürelerin 30/09/2020 tarihine kadar uzatılacağı kararının alındığı ve 01/04/2020-30/06/2020 (bu tarihler dahil) tarihleri arasında mücbir sebep hali ilan edilmiş olduğu görülmektedir. Başka bir ifadeyle, ruhsat sahiplerinin yerine getirecekleri yükümlülüklerin son gününün, mücbir sebep hali ilan edilen 01/04/2020-30/06/2020 tarihleri arasına denk gelmesi halinde, söz konusu sürelerin uzatılacağı karara bağlanmıştır.

Maden Kanunu'nun Ek 19. maddesinde, mücbir sebep halinin ilanı konusunda Bakanlığa yetki verilmiş; anılan yetki uyarınca mücbir sebep hali uygulanacak olan tarih aralığı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından takdir edilmiştir. Bu haliyle, söz konusu tarihlerin uygulama farklılığına neden olacak şekilde değiştirilmesine imkan bulunmamaktadır.

Bu durumda, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından davacı şirkete gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazıyla, işletme ruhsat bedellerinin ödenmesi ve ruhsat için süre uzatım talebinde bulunulması için davacıya tanınan sürelerin son günü, mücbir sebep ilan edilen tarih aralığına denk gelmediğinden (söz konusu tarihlerden sonrasına denk geldiğinden) davacının mücbir sebep kapsamında uzatılan tarihlerden yararlanma imkanı bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, davacı tarafından, süresi içinde işletme ruhsat bedelleri yatırılmadığından ve süre uzatım talebinde bulunulmadığından, mevzuata uygun şekilde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.