Danıştay 8. Daire E.2023/2639 K.2025/8711

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Mersin ili, Mut ilçesi, ... köyü sınırları içerisindeki alanda Orman Kanunu'nun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliği kapsamında verilen izinlerle ilgili fazladan alındığı ileri sürülen ağaç bedelinin (1.109.346,41-TL) faiziyle birlikte iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü Mersin Orman Bölge Müdürlüğü İzin İrtifak ve Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından 17/07/2019 tarihinde sona eren iznin süresi dolmadan, ruhsat süre uzatımı ve ruhsatın yürürlükte olduğuna dair belge ile başvuru yapılmadığı ve bu sebeple ... tarih ve ... sayılı olur ile iznin iptal edildiği görüldüğünden, dava konusu ağaçlandırma bedeline konu iznin artık yeni bir izin olarak değerlendirilmesi gerektiği, mevzuatta da daha önce izni iptal edilip yeniden izne konu olan yerlerden ağaçlandırma bedelinin istenmeyeceği yönünde bir düzenlemenin de bulunmadığı açık olup yasal dayanaktan yoksun olan davacı talebinin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, söz konusu alan için gerekli tüm ödemelerin 26/01/2016 tarihinde yapıldığı, aynı ruhsata konu aynı sahada hiçbir genişleme olmaksızın hatta daha az bir alan için izin talebinde bulunulduğu, söz konusu alan için geçmişte 161.439,18-TL ağaçlandırma bedeli ödenmiş olmasına rağmen mükerrer ağaçlandırma bedeli alındığı, yeni izin başvurusunun olumlu sonuçlanabilmesi için mecburen ikinci defa ağaçlandırma bedeli ödemesi yapılmak zorunda kalındığı, aynı ruhsat alanı için verilen izne tabi alanda ancak bir kez ağaçlandırma bedeli talep edilebileceği, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mersin ili, Mut ilçesi, ... köyü sınırları içerisindeki İR:... ruhsat nolu maden sahasında Bakanlık Makamının ... tarih ve ... sayılı oluru ile 35167.29m2 Maden İşletme, 65715,62m2 Maden Altyapı tesisi; ... tarihli ve ... sayılı oluru ile 11.587,21m2 maden işletme, 5734,43m2 Maden Tesis, 92295,26m2 Maden Altyapı Tesisi; ... tarih ve ... sayılı oluru ile de 43590,60m2 ve 64731,29m2 Maden Altyapı Tesisi olmak üzere toplam 330.577,76m2'lik ormanlık sahada madencilik faaliyeti için 17/07/2019 tarihine kadar izin verildiği,

davacı şirket tarafından izin süresi bitiş tarihi olan 17/07/2019 tarihine kadar ruhsat süre uzatımı ve ruhsatın yürürlükte olduğuna dair belge ile başvuru yapılmadığı gerekçesiyle ... tarih ve ... sayılı olur ile iznin iptal edildiği, daha sonra davacı şirket tarafından yenilenmiş ruhsat ile 17/06/2020 tarihinde yapılmış olan başvuru, yeni bir izin olarak değerlendirilerek ve davaya konu ağaçlandırma bedeli tahsil edilerek ... tarih ve ... sayılı işlem ile 17/07/2029 tarihine kadar geçerli "Maden işletme, tesis ve alt yapı tesis izni" verildiği,

davacı tarafından 13/01/2021 tarihli izne konu ağaçlandırma işletme, ağaçlandırma alt yapı ve bu ödeme kalemlerin %18 KDV vergileri olmak üzere tahsil edilen toplam 1.109.346,41-TL bedelin hukuka aykırı olarak tahsil edildiği ileri sürülerek anılan bu bedelin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tazmini istemiyle bakılan dava açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6831 sayılı Orman Kanunu'nun (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle) 16. maddesinde, "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.... Madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanları rehabilite edilir... Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir..." hükmüne yer verilmiştir.

18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan (mülga) Orman Kanunu'nun 16. maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin "tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Ağaçlandırma bedelinin; izin verilen alan üzerinden bir defaya mahsus alınan bedeli ifade ettiği". "Alınacak bedeller" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Maden arama, işletme, tesis ve altyapı tesis ön izinlerinde ön izin bedeli, kesin izinlerde ise; a) Ağaçlandırma bedeli, b) Arazi izin bedeli, alınır.".

"Kesin izin süre uzatimı" başlıklı 10. maddesinde,'' (1) izin sahibinin yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu Yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar bölge müdürlüğüne müracaatı halinde mevcut iznin bitim tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümlerine göre süre uzatımı yapılabilir.

Süre uzatımının Bakanlıkça uygun bulunması halinde teminat ve arazi izin bedeli güncellenir, onaylı taahhüt senedi alınır.

(2) izin süresi ile birlikte ruhsat süresinin de sona ermesi ve izin sahibinin ilgili kanun hükümlerine göre yenilenmiş ruhsat alamaması halinde; izin sahibinin, izin süresi son günü mesai bitimine kadar Maden işleri Genel Müdürlüğünden alınmış ruhsat hukukunun yürürlükte olduğuna veya işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam etiğine dair belge ile birlikte bölge müdürlüğüne müracaat etmesi, bir yıllık arazi izin bedelini ödemesi ve mevcut taahhüt senedi hükümlerini kabul ettiğine dair onaylı ek taahhüt senedi vermesi halinde bir yıl süreyle izin aynı șartlarla devam eder.

(3) Bu maddenin ikinci fıkrasında tanınan süre içinde yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ve bir yllik arazi izin bedelini ödediğine dair belge ile birlikte süre uzatım için müracaat edilmesi halinde izin bir yıl daha devam eder, ancak bu fikradaki süre içinde sahada çalışmaya müsaade edilmez."; "iptal işlemleri" başlıklı 11. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat veya hammadde üretim izin belgesine dayalı olarak verilen maden arama, işletme, tesis ve altyapı tesis izinleri; a) Hak sahibinin vazgeçmesi, b) Ruhsatın iptali, c) ÇED belgesinin iptal edilmesi,

ç) Mevcut taahhüt senedi hükümlerini kabul ettiğine dair onaylı ek taahhüt senedi, bir yıllık arazi izin bedelini ödediğine dair evrak ve yenilenmiş ruhsat ya da ruhsat hukukunun yürürlükte olduğuna veya işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam ettiğine dair belge ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar ilgili bölge müdürlüğüne iznin yenilenmesi talebinde bulunulmaması, d) Bu Yönetmeliğin 10'uncu maddesinin ikinci fkrasında tanınan süre içinde yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte süre uzatımı için müracaat edilmemesi,

e) Bu Yönetmeliğin 10'uncu maddesinin üçüncü fıkrasında tanınan süre içinde verilen iznin yenilenmemesi veya bu süre içinde sahada çalışma yapıldığının tespit edilmesi, f) Orman idaresine ödenmesi gereken arazi izin bedelinin veya ek Devlet hakkının idarelerden kaynaklanan nedenler hariç olmak üzere ödeme tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ödenmemesi, g) Orman idaresine ödenmesi gereken arazi izin bedelinin veya ek Devlet hakkının ödeme tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ödenmemesinin izin süresince üç kez tekerrür etmesi, ğ) Verilen izinlerin amacı dışında kullanılması, halinde Bakanlıkça iptal edilir.

(2) Ancak bu Yönetmeliğin yayımından önce bedel borcu bulunanlara bir defaya mahsus olmak üzere iki yıl süre tanınabilir."; "izni iptal edilen alanların yeniden izne konu edilmesi" başlıklı 25. maddesinde ise, "Önceden izin verilmiş olup da herhangi bir sebeple izni iptal edilen alanlar bu Yönetmelik hükümlerine göre yeniden izne konu edilebilir." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket uhdesinde bulunan İR:... ruhsat nolu maden sahasında, Maden İşletme, Maden Tesis ve Maden Altyapı Tesisi için 17/07/2019 tarihine kadar izin verildiği, yukarıda yer verilen düzenlemeler gereği, davacı şirket tarafından en geç izin süresi bitiş tarihi olan 17/07/2019 tarihinde ruhsat süre uzatımı ve ruhsatın yürürlükte olduğuna dair belge ile başvuru yapılması gerekiyorken 11/06/2020 tarihli başvuru ile izninin uzatılması (temdit) için başvuruda bulunulduğu,

davalı idarece ise temdit başvurusu sonrasında durum tespit edilerek 23/07/2020 tarihli işlemle izin süresi bitiş tarihi olan 17/07/2019 tarihine kadar temdit başvurusu yapılmamış olduğundan iznin iptaline karar verildiği, izin süresinin bitiş tarihi olan 17/07/2019 tarihi ile iznin iptal edildiği 23/07/2020 tarihine kadar geçen süreçte davalı idarenin hareketsiz kaldığı ve davacı şirketin temdit başvurusunun davalı idarece iznin iptal edildiği tarihten önce olduğu anlaşılmaktadır.

Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin yukarıda yer verilen "iptal işlemleri" başlıklı 11. maddesi gereğince, davalı idarece gerekli belgeler ile izin süresinin son günü bitimine kadar temdit talebinde bulunulmaması sebebiyle sürenin geçirilmesi üzerine iznin iptal edilmesi gerekirken, davacı şirketin sürenin dolmasından yaklaşık 11 ay sonra yapmış olduğu temdit başvurusu üzerine iptal işleminin tesis edildiği, geçen süreçte hareketsiz kalan idarenin görevini ihmal ettiği, ağaçlandırma bedelinin mevzuat gereği izin verilen alan üzerinden bir defaya mahsus alınan bir bedel olduğu,

davacı tarafından aynı ruhsata konu aynı sahada hiçbir genişleme olmaksızın hatta daha az bir alan için yapılan 11/06/2020 tarihli temdit başvurusunun davalı idarenin 23/07/2020 tarihli iznin iptaline ilişkin işleminden önce olduğu da anlaşıldığından bu başvurunun yeni bir başvuru olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, aynı sahada aynı izin için yapılan temdit başvurusu sonrasında ikinci kez ağaçlandırma bedeli alınmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Davacı şirket tarafından ikinci kez ödenen ağalandırma bedelinin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.