Danıştay 8. Daire E.2023/2890 K.2025/5653

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 131. maddesi uyarınca 7.000.000,00-TL tutarındaki Emniyet Genel Müdürlüğü payının tahsili amacıyla düzenlenen ... tarihli ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; merkezi idare ve mahalli idarelere ilişkin her türlü vergi, resim, harç, ceza, tahkik ve takibe ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli yada gecikme zammı, faiz gibi fer'i kamu alacakları ve aynı idarelerin sözleşmeden, haksız fiil ve haksız kazançtan doğanlar dışında kalan ve kamu hizmetlerinin yürütülmesinden doğan diğer alacaklar hakkında 6183 sayılı Kanun'un uygulanacağı;

kamu hizmetinin, devlet ya da diğer kamu tüzel kişileri tarafından ya da bunların gözetim ve denetimleri altında, genel ve ortak gereksinimleri karşılamak, kamu yararı ya da çıkarını sağlamak için yapılan ve topluma sunulmuş bulunan sürekli ve düzenli faaliyetler olduğu ve denetiminin yine kamu idarelerince gerçekleştirildiği, ayrıca kamu hizmetlerinin kanunla kurulma zorunluluğu bulunduğu, bu kapsamda değerli kağıtlar ve plaka basımına yönelik hizmetlerin aktarılan niteliklerle birebir örtüştüğü ve kamu hizmeti niteliğinde bulunduğu;

bu itibarla, 2918 sayılı Kanun'un 131. maddesi kapsamında kanunen görevli olan Türkiye Şöförler ve Otomobilciler Federasyonunca satışı yapılan ve kamu hizmeti niteliğinde bulunan basılı kağıtlar ile plakalardan elde edilen gelirin bir kamu alacağı olduğu ve bu alacağa yönelik 6183 sayılı Kanun uyarınca ödeme emri düzenlenebileceği, davalı idarece bu kapsamda Emniyet Genel Müdürlüğünce tahakkuk ettirilen ve dava açılmayarak kesinleşen 7.000.000,00-TL tutarındaki katkı payının tahsili amacıyla düzenlenen ... tarihli ve ... sayılı ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Söz konusu basılı kağıt ve plakaların satış bedellerinin İçişleri Bakanlığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve davacı Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun birlikte imzaladığı Protokolle maliyetler dikkate alınmak suretiyle belirlendiği ve bu Protokolle belirlenen miktarlar üzerinden yapılan satış sonucu elde edilen net gelirin %60'nın Emniyet hizmetlerinde kullanılmak üzere bütçeye özel gelir olarak kaydedileceği hususu gözönüne alındığında,

dava konusu 2020 yılı basılı kağıt ve plaka satış geliri olan 13.998.975,44 TL'nin eksik yatırıldığı ileri sürülen 7.000.000-TL'sinin 6183 sayılı Kanun kapsamında bir amme alacağı olarak kabul edilmesine olanak bulunmadığı, anılan tutarın tahsilatına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, davacının istinaf isteminin kabulüne, ...

İdare Mahkemesince verilen ... gün ve E:..., K: ... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının söz konusu borcu kabul ettiği, bu alacağın 6183 sayılı Kanun uyarınca tahsil edilebileceği, kaldı ki borcun kesinleşmesi aşaması ile davalının herhangi bir ilgisi ve sorumluluğunun bulunmadığı, sadece tahsil görevinin yerine getirildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, ödeme emrine konu alacağın özel hukuk hükümleri çerçevesinde takip ve tahsilinin yapılması gerektiği, temyize konu kararda hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü'nce Ankara Mithatpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne gönderilen ... tarihli ... sayılı yazı ile.

Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu'nca 2020 yılı yılı basılı kağıt ve plaka satışından elde edilen net gelirin %60'ının 13.998.975,44-TL olarak hesaplandığı, bu tutarın 6.998.975,44-TL'sinin Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırıldığı, geriye kalan 7.000.000,00-TL tutarın Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında olmak üzere aylık 1.000.000,00-TL'lik taksitler halinde ödeneceğinin bildirildiği, Federasyonca 2021 yılı Şubat ayı sonuna kadar kalan ödemenin yapılmadığı, söz konusu tutarın takip ve tahsiline yönelik işlemlerin yürütülmesinin istenildiği,

bunun üzerine davalı idarece 7.000.000,00-TL tutarında ... tarihli ve ... sayılı ödeme emrinin düzenlendiği ve bu ödeme emrinin iptali istemiyle temyizen bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Kağıtların ve plakaların basım ve dağıtımı ile ilgili gelirden pay ayrılması" başlıklı 131'inci maddesinde ; "Trafik şube veya bürolarında ve Milli Eğitim Bakanlığınca açılma izni verilmiş motorlu taşıt sürücüleri kurslarında iş sahipleri ve kursiyerlerce verilmesi ve kullanılması lüzumlu basılı kağıtlarla plakaların cins ve nevileri İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilir.

Basılı kağıtlar ile plakalar Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunca bastırılır ve maliyetleri nazari itibara alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunca birlikte tespit edilecek bedel mukabilinde il merkezlerinde veya kuruluşu bulunan ilçelerde, adı geçen Federasyonca İçişleri Bakanlığının tespit edeceği esaslara göre verilir.

Basılı kağıtlar ve plakaların tespit edilen bedel üzerinden satışının federasyona sağladığı net gelirin %60'ı, her yıl Şubat ayı sonuna kadar İçişleri Bakanlığı Merkez Saymanlığı hesabına yatırılır. Yatırılan bu miktarlar, Emniyet Genel Müdürlüğü hizmetlerinde kullanılmak üzere, Maliye Bakanlığınca bir yandan bütçeye özel gelir, diğer yandan Emniyet Genel Müdürlüğü bütçesinde mevcut tertiplere ödenek ya da açılacak özel tertiplere özel ödenek kaydedilir.

Gelirin kalanı Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonuna aittir. Özel ödenek kaydedilen tutarlardan harcanmayan miktarlar ertesi yıl bütçesine devren gelir ve ödenek kaydedilir. Ad ve/veya soyad veya tescil edilmiş ticari unvan ihtiva eden plaka satışlarından elde edilen gelirler ile emniyet hizmetleri karşılığında tahsil edilmeleri Maliye Bakanlığınca uygun görülen diğer hizmet gelirleri hakkında da bu fıkra hükümleri uygulanır.

Basılı kağıtlardan, 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanunu kapsamına giren sürücü belgeleri Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü alınarak Emniyet Genel Müdürlüğünce bastırılır. Sürücü belgelerinin değerli kağıt bedeli Emniyet Genel Müdürlüğünce Maliye ve Gümrük Bakanlığına ödenir.

Sürücü belgelerinin bedeli dışında kalan hizmet ve malzemenin karşılığı olan ücretler İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunca birlikte tespit edilir. Sürücü belgelerinin verilmesi ve yenilenmesi hizmetlerinden elde edilen gelirin tamamı Türk Polis Teşkilatı Güçlendirme Vakfına aittir. Buna dair usul ve esas ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca belirlenir.

Basılı kâğıtlar ve tescil plakalarının yetkilendirilenler dışında basımını veya dağıtımını yapanlara 13.374,00 Türk Lirası idari para cezası verilir. Ayrıca bu kişiler Türk Ceza Kanununun 204 üncü maddesi hükmüne göre cezalandırılır.” hükümleri yer almaktadır.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; "Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur. Türk Ceza Kanununun para cezalarının tahsil şekli ve hapse tahvili hakkındaki hükümleri mahfuzdur." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davaya konu edilen alacağa ilişkin hükümler 2918 sayılı Kanun'un 131. maddesinde düzenlenmektedir.

Buna göre, basılı kağıtlar ile plakalar Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunca bastırılmakta, maliyetleri nazari itibara alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunca birlikte tespit edilecek bedel mukabilinde il merkezlerinde veya kuruluşu bulunan ilçelerde, adı geçen Federasyonca İçişleri Bakanlığının tespit edeceği esaslara göre verilmektedir.

Basılı kağıtlar ve plakaların tespit edilen bedel üzerinden satışının Federasyona sağladığı net gelirin %60'ı, her yıl Şubat ayı sonuna kadar İçişleri Bakanlığı Merkez Saymanlığı hesabına yatırılmakta ve Emniyet Genel Müdürlüğü hizmetlerinde kullanılmak üzere, Maliye Bakanlığınca bir yandan bütçeye özel gelir, diğer yandan Emniyet Genel Müdürlüğü bütçesinde mevcut tertiplere ödenek ya da açılacak özel tertiplere özel ödenek kaydedilmektedir.

Söz konusu hükmün 6183 sayılı Kanun ile birlikte değerlendirilmesinden, davaya konu alacağın alacaklısının Devlet olduğu fakat 6183 sayılı Kanun'un 1. maddesinde sayılan kamu alacakları kapsamında yer almadığı ve bu nedenle anılan Kanuna göre takip ve tahsilinin yapılamayacağı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, temyizen incelenen karar sonucu itibarıyla usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)-Dava; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 131. maddesi uyarınca 7.000.000,00-TL tutarındaki Emniyet Genel Müdürlüğü payının tahsili amacıyla düzenlenen ... tarihli ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle açılmıştır. Kamu hizmeti, devlet ya da diğer kamu tüzel kişileri tarafından ya da bunların gözetim ve denetimleri altında, genel ve ortak gereksinimleri karşılamak, kamu yararı ya da çıkarını sağlamak için yapılan ve topluma sunulmuş bulunan sürekli ve düzenli etkinliklerdir. (AYM., 28/6/1995, E:1994/71, K:1995/23)

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 5. maddesinde, araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek İçişleri Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmış, 23. maddesinde; araç tescil belgesi ve tescil plakasının, araç üzerinde uygun durumda bulundurulması zorunlu olduğu, 131. maddesinde;

trafik şube veya bürolarında ve Milli Eğitim Bakanlığınca açılma izni verilmiş motorlu taşıt sürücüleri kurslarında iş sahipleri ve kursiyerlerce verilmesi ve kullanılması lüzumlu basılı kağıtlarla plakaların cins ve nevilerinin İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edileceği, basılı kağıtlar ile plakaların Türkiye Şöförler ve Otomobilciler Federasyonunca bastırılacağı, basılı kağıtlar ve tescil plakalarının yetkilendirilenler dışında basımını veya dağıtımını yapanlara para cezası verileceği kural altına alınmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, araçların tescil işlemlerini yapma belge veya plaka vermenin İçişleri Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayıldığı, belge ve plakaların trafiğe çıkan araçlar arasında bulunmasının yasal bir zorunluluk olduğu, basılı kağıtlar ve tescil plakalarının yetkilendirilen kurum/kuruluş dışında basımının veya dağıtımının yapılamayacağı görülmektedir.

Kağıt ve plaka basımı faaliyetlerinin, belge ve diğer materyalin güvenilirliği, standardizasyonu gibi gereklilikler dolayısıyla bir kamu hizmeti olduğu, söz konusu kamu hizmetinin yürütümünün bir tekel niteliği ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu'na verildiği, elde edilen gelirin kamu hizmetinden doğduğu, gelirden idarenin alacağa paya ilişkin hemen hemen tüm hususların 2918 sayılı Kanun ile kararlaştırılmış olduğu ve bu suretle idare gelirinin akitten doğan bir gelir olmadığı, söz konusu gelirin 6183 sayılı Kanun kapsamı içinde yer aldığı anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, dava konusu ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmamakta olup temyiz isteminin kabulü gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.