Danıştay 9. Daire E.2023/5181 K.2025/3047

Dava konusu istem: ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş'ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen ... tarih ve ...sayılı ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla. 11 Ekim 2011 tarih ve 7918 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanan şirkete ait hazirun cetvelinde, borçlu şirketin bir kısım hissesinin ... Müşavirlik Taahhüt İnşaat Turizm İç ve Dış Tic. Ltd. Şti'ne ait olduğu, davacının borçlu şirkette hissesinin bulunmadığı ve yapılması planlanan genel kurul toplantısına ... İnşaat San. ve Tic.

A.Ş.'nin yönetim kurulu üyesi olan ... Müşavirlik Şirketi'ni temsilen katılacağının belirtildiğinin görüldüğü, şirket yönetiminin ve dolayısıyla ... Müşavirlik Şirketi'ni temsilen murahhas üye sıfatıyla davacının yönetim kurulu üyeliğinin 06/06/2012 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanan ve şirket olağan genel kurul toplantısında alınan kararla sona erdiği, dava konusu ödeme emri içeriği borç dönemlerinde davacının değil, temsilcisi olarak hareket ettiği ...

Müşavirlik Şirketi'nin borçlu ... İnşaat San. ve Tic.

A.Ş'nin temsile yetkili yönetim kurulu üyesi olduğu, davacının sadece bu şirketin temsilcisi olarak yönetim kurulunda bulunduğu, borçların şirketten tahsil edilememesi durumunda kanuni temsilci olarak davacıya değil davacının yönetim kurulunda temsil ettiği tüzel kişiliğe müracaat edilebileceği sonucuna ulaşıldığından, davacının kanuni temsilci sıfatıyla takip edilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, ödeme emrinin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Asıl borçlu ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş'den tahsil edilemeyeceği anlaşılan borçlar için kanuni temsilci olan davacı adına düzenlenen ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İnşaat San. ve Tic. A.Ş'ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, yukarıda yazılı olanların bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükellef veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı ifade edilmiştir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un olay tarihinde yürürlükte bulunan 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 7 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı, Kanun'un 58. maddesinde ise kendilerine ödeme emri tebliğ olunanların, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zaman aşımına uğradığı hakkında itirazda bulunabileceği hüküm altına alınmıştır.

Uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 317. maddesinde anonim şirketin idare meclisi tarafından idare ve temsil olunacağı belirtilmiş.

312. maddesinin birinci fıkrasında, anonim şirketlerin esas mukavelesiyle tayin veya umumi heyetçe intihap edilmiş en az üç kişiden ibaret bir idare meclisi bulunacağı, ikinci fıkrasında ise idare meclisinin pay sahibi aza ortaklardan teşekkül edeceği, ancak pay sahibi olmayan kimseler aza seçildikleri takdirde bunların pay sahibi sıfatını kazandıktan sonra işe başlayabilecekleri, pay sahibi olan hükmi bir şahsın idare meclisi azası olamayacağı, fakat hükmi şahsın temsilcisi olan hakiki şahısların idare meclisine aza seçilebilecekleri düzenlenmiş,

01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 359. maddesinde anonim şirketin, esas sözleşmeyle atanmış veya genel kurul tarafından seçilmiş bir veya daha fazla kişiden oluşan bir yönetim kurulu bulunduğu, bir tüzel kişi yönetim kuruluna üye seçildiği takdirde tüzel kişiyle birlikte tüzel kişi adına, tüzel kişi tarafından belirlenen sadece bir gerçek kişinin de tescil ve ilan olunacağı, ayrıca tescil ve ilanın yapılmış olduğunun şirket internet sitesinde hemen açıklanacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 312. maddesi ile bu maddeyle ilgili olarak 04/06/1956 tarihli Adliye Encümeni Mazbatası'nda "Bu maddenin 2'nci fıkrasının 2 ve 3'üncü cümleleri hükümleriyle takibolunan gaye, hükmi bir şahsın ortak olsa bile idare meclisine âza seçilemeyeceği ve fakat onun temsilcilerinden birisinin seçilebileceğidir ki, bunun en mühim amelî neticesi de idare meclisi âzası sıfatiyle ancak temsilcinin şahsen şirkete veya üçüncü şahıslara karşı mesul tutulacağıdır.

Bu cümleler maksadı daha kolay anlatacak bir şekle konulmuştur." ifadeler birlikte değerlendirildiğinde, anonim şirketin yönetim kurulu üyeliğine seçilecek kişinin gerçek kişi olma zorunluluğunun bulunduğu, tüzel kişinin temsilcisi olan gerçek kişinin anonim şirketin yönetim kuruluna üye olarak seçilmesi halinde yönetim kurulu üyeliğinden doğan sorumlulukların yönetim kurulu üyesi sıfatını haiz olan gerçek kişiye ait olacağı ancak 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun da yapılan düzenleme ile artık tüzel kişilerin anonim şirket yönetim kurulu üyesi olabilecekleri,

temsilcileri üzerinden temsil yetkilerini kullanabilecekleri, görevlendirilen temsilcinin iradesinin temsil ettiği tüzel kişinin iradesinden bağımsız olmadığı, yani yönetim kurulu üyeliğinden doğan sorumlulukların yönetim kurulu üyesi sıfatını haiz olan tüzel kişiye ait olacağı anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, 26 Ekim 2010 tarih ve 7677 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanan ve 21/10/2010 tarihinde tescil ve ilan edildiği belirtilen şirket olağanüstü genel kurul toplantısında davacının, genel kurul toplantısında ... Müşavirlik Taah. İnş. Turz. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti'ni temsilen yönetim kurulu üyeliğine seçildiği ve murahhas üye ... Müşavirlik Taah. İnş. Turz. İç ve Dış Ticaret Ltd.

Şti'ni temsilen yönetim kurulu başkanı ...ile birlikte atacağı müşterek imzayla şirketi üç yıl süreyle temsile yetkili kılındığı, temsilen murahhas üye sıfatıyla davacının yönetim kurulu üyeliğinin 06/06/2012 tarih ve 8084 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde 31/05/2012 tarihinde tescil ve ilan edilen şirket olağan genel kurul toplantısında alınan kararla sona erdiği anlaşılmıştır.

Temyize konu kararda, dava konusu ödeme emri içeriği borç dönemlerinde davacının değil, temsilcisi olarak hareket ettiği ... Müşavirlik Taah. İnş. Turz. İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti'nin, asıl borçlu ...

İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin temsile yetkili yönetim kurulu üyesi olduğu, davacının sadece bu şirketin temsilcisi olarak yönetim kurulunda bulunduğundan, asıl borçlu şirketten vergi borcunun tahsil edilememesi durumunda kanuni temsilci olarak davacının yönetim kurulunda temsil ettiği tüzel kişiliğe müracaat edilebileceği gerekçesiyle ödeme emrinin iptaline karar verilmiş ise de;

uyuşmazlığın, 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre değil, ilgili dönemde yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre çözümlenmesi gerekmektiği, bu durumda, tüzel kişinin temsilcisi olan gerçek kişinin anonim şirketin yönetim kuruluna üye olarak seçilmesi halinde yönetim kurulu üyeliğinden doğan sorumlulukların yönetim kurulu üyesi sıfatını haiz olan gerçek kişiye ait olacağından ve davacının da genel kurul toplantısında ...

Müşavirlik Taah. İnş. Turz. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti'ni temsilen yönetim kurulu üyeliğine seçildiği ve murahhas üye ... Müşavirlik Taah. İnş. Turz. İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti'ni temsilen yönetim kurulu başkanı... ile birlikte atacağı müşterek imzayla şirketi üç yıl süreyle temsile yetkili kılındığı anlaşıldığından Bölge idare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.

Öte yandan; yeniden verilecek kararda, borcun usulüne uygun kesinleşip kesinleşmediği, zamanaşımına uğrayıp uğramadığı ve asıl borçlu şirket tarafından defter ve belgelerin yasal süresi içerisinde ibraz edilmemesi nedeniyle doğan ödeme emrine konu vergi borcunun ilgili olduğu dönemde davacının kanuni temsilci sıfatıyla sorumluluğunun bulunup bulunmadığı gibi hususların da değerlendirilmesi gerekmektedir.