Danıştay 8. Daire E.2023/2963 K.2025/8473

Dava konusu istem: Mardin ili, Dargeçit ilçesi, ... köyü mevkiinde bulunan ve maden sicilinin ... sayısına kayıtlı II-(a) grubu maden (kalker) işletme ruhsatına sahip olan davacı şirket tarafından, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin Maden Kanunu'nun 12/4 maddesi uyarınca 480.528,05 TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, Mardin ili, Dargeçit ilçesi sınırları içerisinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı II (a) grubu maden (kalker) işletme ruhsat sahasına ait ruhsatın ... tarihinde iptal edildiği, ruhsat iptalinden sonra 3213 sayılı Maden Kanunu uyarınca Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı Olurları doğrultusunda mahallinde yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 19/04/2018 tarihli tetkik raporunda, ruhsat sahası için en son 2014 yılı için üretim beyanında bulunulduğu,

2014 yılı imalat haritası ve sahada mevcut ocağın incelenmesi sonucunda, 2014 yılından sonra sahada üretim gerçekleştirildiği ve bu üretimlere ilişkin beyanda bulunulmadığı, sahada mevcut ocağın imalat ölçümü sonucunda, yıllar itibari ile yapılan beyanlar ile ocak imalatı arasında 153.651,31 ton fark (beyan eksikliği) bulunduğu yönünde tespitlere yer verildiğinin görüldüğü,

olayda, yıllar itibari ile yapılan beyanlar ile ocak imalatı arasında 153.651,31 ton fark beyan eksikliği bulunduğundan davacı şirket hakkında Maden Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında 2019 yılı ocakbaşı satış fiyatının güncelleme oranı (%23,73) doğrultusunda arttırılması sonucunda 2019 yılı ocak başı satış fiyatı 12,03 TL/ton alınmış olup, hesaplanan devlet hakkınının beş katı tutarı olarak bulunan 480.528,05 TL idari para cezası uygulandığı görülmekte ise de, dava konusu işlemde ve dayanağı 19/04/2018 tarihli tetkik raporunda,

davacı şirketin beyanda bulunmadığı üretimin hangi yıl ya da yıllara ilişkin olduğuna ve beyan edilmeyen tutarların yıllar itibarıyla hangi dönemlere ait olduğuna ilişkin herhangi bir tespite yer verilmediği gibi Mahkemelerinin E:... sayılı dava dosyasında yapılan 07/10/2020 tarihli ara kararına davalı idare tarafından ''Dava konusu beyan edilmeyen üretimin ne zaman yapıldığı ile ilgili tam bir tespit yapılması mümkün olmayıp, en son 2014 yılı için üretim beyanında bulunulmuş olması ve imalat ölçümünün 2018 yılı başında gerçekleştirilmiş olması nedeni ile beyan edilmeyen üretimin 2015,

2016 veya 2017 yıllarında üretim yapılmış olması muhtemeldir'' şeklinde varsayımsal olarak cevap verilmek suretiyle beyan edilmeyen üretimin hangi yıl ya da yıllara ilişkin olduğu hususunun ortaya konulamadığının görüldüğü, bu durumda;

dava dosyasında yer alan görüntüler, fotoğraflar ve maden sahasında yapılan inceleme neticesinde hazırlanan tetkik raporunun da değerlendirilmesi neticesinde anılan sahada beyan edilmeyen 153.651,31 ton kalker üretiminin olduğunun tespit edildiği anlaşılmakla birlikte, Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde, kabahatin,

failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılacağı açıkça ifade edilmesi ve idari para cezasının hesaplanmasında esas alınacak ocak başı satış fiyatının yeniden değerleme oranı üzerinden arttırılacağına ilişkin ilgili Kanun değişikliğinin de 28/02/2019 tarihinde yürürlüğe girdiği göz önünde bulundurulduğunda, davalı idarece işleme konu üretimin hangi yılda yapıldığının açık ve net olarak ortaya konulamaması nedeniyle, davacının lehine değerlendirilerek üretimin dolayısıyla da kabahatin 2015 yılında gerçekleştiğinin kabülü gerektiği,

bu kapsamda dava konusu idari para cezasının hesaplanmasında 2015 yılı ocak başı satış fiyatının esas alınması gerekirken, kabahatin işlendiği tarihte yürürlükte olmayan düzenleme esas alınarak "kimseye suç işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş cezadan daha ağır bir ceza verilemez" ilkesine aykırı olacak şekilde yeniden değerleme oranı üzerinden 2019 ocak başı fiyatı dikkate alınarak tesis edilen dava konusu işlemin anılan idari para cezasına ilişkin kısmında bu nedenle hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacıya ait ruhsatın 2017 yılında iptal edilmesinden sonra, teknik personellerince mahallinde yapılan inceleme neticesinde düzenlenen ve 19/04/2018 tarihinde Genel Müdürlüğe sunulan tetkik raporuyla, ruhsat sahası için en son 2014 yılı için üretim beyanında bulunulduğu, 2014 yılı imalat haritası ve sahada mevcut ocağın incelenmesi sonucunda, 2014 yılından sonra sahada üretim gerçekleştirildiği ve bu üretimlere ilişkin beyanda bulunulmadığı, sahada mevcut ocağın imalat ölçümü sonucunda, yıllar itibari ile yapılan beyanlar ile ocak imalatı arasında beyan eksikliğinin bulunduğu yönünde usulüne uygun tespitlere yer verildiği, buna göre 2019 yılında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve usule aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklama yapılmak suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı şirketin uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı II (a) grubu maden (kalker) işletme ruhsatın 13/07/2017 tarihinde iptal edildiği, ruhsat iptalinden sonra mahallinde yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 19/04/2018 tarihli tetkik raporunun düzenlendiği, anılan raporda davacının en son 2014 yılı için üretim beyanında bulunulduğu, bu tarihten sonra da maden üretiminin gerçekleştirildiği ve bu üretimlere ilişkin beyanda bulunulmadığı, üretildiği halde beyan edilmeyen miktarın 153.651,31 ton olduğunun tespit edildiği,

2018 yılında yapılan tespite göre 2019 yılı ocak başı satış fiyatı dikkate alınarak dava konusu para cezasının hesaplandığı, davalı idarece davacının beyan etmediği üretimin 2015, 2016 veya 2017 yıllarına ait olabileceğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.

Buna göre, her ne kadar davalı idarenin 2018 yılı tespiti uyarınca aynı tarihteki ocak başı satış fiyatı dikkate alınarak para cezasının hesaplanması gerekmekte ise de; uyuşmazlıkta, davacının maden ürettiği halde idareye beyan etmeme fiillerinin, davalı idarenin de belirttiği gibi 2018 yılı tespit tarihinden önceki yıllara ilişkin olduğundan, bu uyuşmazlığa özgü olarak idari para cezasının tesis edilmesinde tespit tarihinin değil, Mahkeme kararında da gerekçelendirildiği üzere üretim tarihinin esas alınması gerekmektedir.

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.