Danıştay 8. Daire E.2023/3085 K.2025/9253

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Isparta ili, Sütçüler ilçesi, ... Köyü sınırlarında bulunan ve davacı şirkete ait İR:... numaralı II/B (Mermer) maden sahası ile ilgili olarak ruhsat sahasında önceden verilen izinlere ilave olarak 17.266,80m² açık işletme alanı ve 7.623,77m² yüzölçümlü altyapı alanı olmak üzere toplamda 24.890,57m² alan için yaptığı izin başvurusunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E.... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararında.

Orman Kanunu'nun 16'ncı maddesine göre verilecek maden arama, maden işletme, maden tesis ve altyapı tesis izinlerinin ve bu konudaki iptal işlemlerinin davalı idarenin yetkisi dahilinde bulunduğu açık olmakla birlikte, uyuşmazlıkta, mahallinde ve dosya üzerinde yapılan heyet incelemesi neticesinde temdit talebinin uygun bulunduğu, Maden Açık İşletme ve Altyapı Tesisleri İçin İzin Raporunda orman dışında yapılması mümkün olmayan faaliyetlerin gerçekleşmesinde kamu yararı görüldüğünden 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16'ncı maddesine göre izin verilmesinde sakınca olmadığına yönelik tespitlere yer verildiği,

tüm bu hususlar nazar-ı itibara alındığında herhangi bir somut bir sebep ve gerekçe gösterilmeksizin, anılan tespitlerin aksine alanın orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğünden izin verilmesinde kamu yararı görülmediğinden bahisle tesis edilen dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı; öte yandan dava konusu işlemin gerekçesinde "...

Her ne kadar bitişiğinde izinli maden sahası bulunsa da talep alanının verimli Devlet Ormanına isabet etmesi ve bu yönde ilerlemesi, çok sayıda ağaç kesilecek olması sonucu sosyal probleme sebep olacağı ..." ifadesine yer verilmişse de.

Mahkemenin 16/06/2022 tarihli ara kararı ile işlemin gerekçesine dair somut bilgi ve belgelerin istenildiği, ara kararına istinaden 27/06/2022 tarihli araştırma raporunun gönderildiği, söz konusu raporun dava konusu işlem tarihinden sonra düzenlendiği görülmekle beraber raporda yer alan teknik heyetin, davacı şirkete izin verilmesi yönündeki ...

Orman İşletme Müdürlüğü Kadastro ve Mülkiyet Şefliğinin... tarih, ... sayılı heyet raporundaki kişilerle aynı oldukları, bu minval üzere aynı kişilerce düzenlenen çelişkili raporun dikkate alınmaması suretiyle davalı idarece sunulan araştırma raporuna itibar edilmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, talep sahası civarında geçmiş yıllarda her ne kadar çalışma yapılmış olsa da izin verilmesinde kamu yararı görülmediği, bölge müdürlüklerince düzenlenmiş olan izin raporu ve değerlendirme formlarının izin alanının durumu hakkında bilgi vermek amacıyla düzenlendiği nihai kararın Genel Müdürlük ile Tarım ve Orman Bakanlığınca değerlendirilerek verildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacı şirket tarafından, Isparta ili, Sütçüler ilçesi, ... Köyü sınırlarında bulunan ve davacı şirkete ait İR:... numaralı II/B (Mermer) maden sahası ile ilgili olarak ruhsat sahasında önceden verilen izinlere ilave olarak 17.266,80m² açık işletme alanı ve 7.623,77m² yüzölçümlü altyapı alanı olmak üzere toplamda 24.890,57m² alan için yaptığı izin başvurusunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E.... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Madencilik faaliyetlerinde izinler” başlıklı 7/4. maddesinde; ".... (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verilir." hükmüne yer verilmiştir.

6831 sayılı Orman Kanunu’nun dava konusu işlem tarihindeki haliyle 16. maddesinde. "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.

Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. (...)(Ek fıkra: 26/5/2004-5177/34 md.) Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir." hükümleri yer almaktadır.

2577 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle yollamada bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişi İncelemesi" başlıklı beşinci bölümünde yer alan 266. maddesinde, mahkemenin çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verileceği, hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamayacağı.

273. maddesinde, mahkemenin bilirkişinin görevlendirilmesine ilişkin kararında inceleme konusunun bütün sınırlarıyla açıkça belirlenmesine ve bilirkişinin cevaplaması gereken sorulara ilişkin hususlara yer vermek zorunda olduğu. 279. maddesinde bilirkişi raporunun gerekçeli olması gerektiği, bilirkişinin hukuki değerlendirmelerde bulunamayacağı.

281. maddesinde mahkemenin gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar inceleme de yaptırabileceği. 282. maddesinde ise hâkimin bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirket tarafından, Isparta ili, Sütçüler ilçesi, ... Köyü sınırlarındaki uhdesinde bulundurduğu İR:... nolu ruhsat dahilinde 03/12/2022 tarihine kadar alınan orman izinlerine ilave olarak, 20/12/2021 tarihli başvuru dilekçesi ile anılı ruhsat alanında Orman Kanunu'nun 16'ncı maddesine göre ek 17.266,80m² açık işletme alanı ve 7.623,77m² yüzölçümlü altyapı alanı olmak üzere toplamda 24.890,57m² alan için izin talebinde bulunulduğu,

anılan talep üzerine düzenlenen davacı şirkete ait olan İR:... nolu ruhsata dayalı Orman Kanununun 16'ncı maddesi izinleri için düzenlene İzin Raporu ve eklerinin incelenmesi sonucunda, Orman Genel Müdürlüğü Isparta Orman Bölge Müdürlüğü Sütçüler Orman İşletme Müdürlüğü Kadastro ve Mülkiyet Şefliğinin 16/02/2022 tarih,

... sayılı yazısında "...maden sahasında 17.266,80m² açık işletme alanı ve 7.623,77m² yüzölçümlü altyapı alanı olmak üzere toplamda 24.890,57m² ormanlık alanda izin verilmesinde Orman Kanununun 16'ncı maddesi kapsamında izin verilmesinde sakınca olmadığına..." yönelik kararın heyetçe onaylandığı ve bu durumunda işletme müdürünce Orman Genel Müdürlüğü Isparta Orman Bölge Müdürlüğü ...

Orman İşletme Müdürlüğünün...tarih, ... sayılı yazısıyla onaylanarak (işletme müdür onayı, heyet raporu ve izin raporu) ekli Isparta Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih, ... sayılı yazısıyla anılı orman izni verilmesine yönelik başvurunun "...Orman Kanununun 16'ncı maddesi kapsamında izin verilmesinde sakınca bulunmadığına" oluru ile bölge müdürünce onaylandığı görülmesine rağmen davalı idarece dava konusu işlem ile "her ne kadar bitişiğinde izinli maden sahası bulunsa da talep alanının verimli Devlet Ormanına isabet etmesi ve bu yönde ilerlemesi,

çok sayıda ağaç kesilecek olması sonucu sosyal probleme sebep olacağı, orman-halk ilişkilerini ve ormancılık faaliyetlerini olumsuz etkileyeceği göz önüne alındığında kamu yararı görülmediği..." gerekçesiyle talebin reddedildiği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, İdarece izin talep edilen sahanın, talep alanının verimli Devlet Ormanına isabet etmesi ve bu yönde ilerlemesi, çok sayıda ağaç kesilecek olması sonucu sosyal probleme sebep olacağı, orman-halk ilişkilerini ve ormancılık faaliyetlerini olumsuz etkileyeceği gerekçesiyle işlem tesis edildiği görüldüğünden, madencilik faaliyeti için verilecek iznin çevreye vereceği zararlar açısından, Mahkemece Çevre, Orman ve Maden Mühendislerinden oluşacak bilirkişi heyetiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle konunun açıklığa kavuşturulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, eksik incelemeye dayalı olarak dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.