Danıştay 8. Daire E.2023/3029 K.2025/207

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Karayolları Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği gereğince almaya hak kazandığı SRC3 belgesinin aktif hale getirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davalı idarece her ne kadar davacının "mesleğin icrası ile ilgili konularda kötü şöhret sahibi olmamak suretiyle mesleki saygınlığa sahip olmaları" şartını sağlamadığı gerekçesiyle belgenin iptal edildiği görülmekte ise de; söz konusu suç ile mesleğin icrası arasında bir bağlantı bulunmadığı, SRC3 belgesinin uluslararası eşya-kargo taşımacılığı yapmak için gerekli bir belge olduğu, söz konusu suçun kişiyi mesleğin icrası ile alakalı kötü şöhret sahibi yapacak bir suç olmadığı, tesis edilen işlemin bu noktada orantılı olmadığı,

sınırlı sayıda sayılan şartların bu şekilde genişletilemeyeceği bu durumda davacı hakkındaki cezanın Yönetmelik maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ...tarihli, E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacı hakkında çocuğun cinsel istismarı suçundan açılan kamu davası sonucunda ...

Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 10 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği, davalı idarece bu husus gerekçe gösterilerek belgenin iptal edildiği, bu durumda, davacının hapis cezasına konu çocuğun cinsel istismarı suçu her ne kadar Yönetmelikte sayılan belge almaya engel olacak suçlar arasında sayılmasa da, davacının suça konu eyleminin niteliğinin uluslararası taşımacılık faaliyetinin icrasına yönelik mesleğin saygınlığına uygun olmadığı sonucuna varılmakla,

davacının karayolu taşıma mevzuatında yer alan mesleki saygınlık kriterini sağlamadığından bahisle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hukuka aykırı olan temyiz istemine konu İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği svunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek, bakılmakta olan davada verilen kararın 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesi kapsamında temyiz yolu açık kararlardan olduğu anlaşıldığından, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı temyiz isteminin reddine dair kararı kaldırılarak gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Karayolları Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği gereğince almaya hak kazandığı SRC3 belgesinin aktif hale getirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

03/09/2004 tarih ve 25572 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde.

"Bu Yönetmeliğin amacı, 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı “Karayolu Taşıma Kanunu” ile (Değişik ibare:RG-15/1/2019-30656 Mükerrer) 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine dayanılarak çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde taşımacılık faaliyetleri için öngörülen mesleki yeterlilikle ilgili;

mesleki yeterlilik eğitimi ve sınavı, bu eğitimi verecek kurum ve kuruluşların nitelikleri ile bunlara verilecek yetki belgeleri, bu eğitimleri tamamlayanlara veya bu eğitimden muaf olanlara verilecek mesleki yeterlilik belgeleri ve bunlara ilişkin usul ve esasları belirlemektir." hükmüne. "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde.

"Bu Yönetmelik, Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişiler ile bunlar tarafından istihdam edilen/edilecek kişilerden Mesleki Yeterlilik Belgesi’ne sahip olma şartına tabi olanları ve bunlara eğitim verecek kurum ve kuruluşlar ile eğiticileri kapsar." hükmüne. "Hukuki Dayanak" başlıklı 3. maddesinde. "Bu yönetmelik.

10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı “Karayolu Taşıma Kanunu” ile (Değişik ibare:RG-15/1/2019-30656 Mükerrer) 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmüne, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde. "Bu Yönetmelikte geçen.

Mesleki yeterlilik eğitimi yetki belgesi: Bu Yönetmelik kapsamında mesleki yeterlilik eğitimi vermek üzere faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere Bakanlıkça verilecek yetki belgesini, Sürücü (SRC): Karayolunda motorlu bir aracı veya taşıtı sevk ve idare eden kişiyi, ifade eder." hükümlerine, "Mesleki Yeterlilik Belgesi Türleri" başlıklı 6. maddesinde.

"SRC3 uluslararası eşya-kargo taşımacılığı olarak düzenlenir ve verilir." hükmüne yer verilmiş; öte yandan, aynı Yönetmeliğin "Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yetki Belgesi Almanın ve Yenilemenin Şartları, Geçersiz Sayılma" başlıklı 15. maddesinde;

"Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yetki Belgesi alabilmek için;

a) Gerçek ve/veya tüzel kişilerin durumları itibarıyla;

1) Gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmaları,

2) Tüzel kişilerin Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarına göre kurulmuş olmaları,

3) Kanunla kurulmuş birlik ve odalar, üniversiteler, sektör kuruluşları hariç tüzel kişilerin Türk Ticaret Siciline tescil edilmiş olmaları,

b) Yetki belgesi talep eden;

Gerçek kişilerde sahip ve/veya temsil ve ilzama yetkili yöneticilerin,

Anonim şirket statüsündeki tüzel kişiliklerde, yönetim kurulu başkan ve üyeleri, genel müdür ve temsil ve ilzama yetkili yöneticilerin,

Diğer şirket statüsündeki tüzel kişiliklerde, tüm ortakların ve bu tüzel kişiliği temsil ve ilzama yetkili yöneticilerin,

Taşıma kooperatiflerinde, yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile kooperatifi temsil ve ilzama yetkili yöneticilerin,

Sektör kuruluşlarının başkan ve yönetim kurulu üyelerinin,

kaçakçılık, dolandırıcılık, dolanlı iflas, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı, kaçak insan taşımacılığı veya ticareti, hırsızlık, rüşvet, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ile 30/7/1999 tarihli ve 4422 sayılı Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanununa giren suçlardan hürriyeti bağlayıcı ceza ile hükümlü bulunmamak, ticari alanda ve mesleğin icrası ile ilgili konularda kötü şöhret sahibi olmamak suretiyle mesleki saygınlığa sahip olmaları,

c) Özel kanunlarla kurulmuş birlik ve odalar, üniversiteler ile sektör kuruluşları dışındaki, gerçek veya tüzel kişilerin, ilgili ticaret odaları veya ticaret ve sanayi odalarına kayıtlı olmaları, d) Bakanlıkça belirlenen belge ücretini ödemiş olmaları, e) Bakanlığın belirleyeceği müfredat programına uygun eğitim verebilecek eğitici kadrosuna ve/veya bu eğitimleri verebilecek eğiticiler ile yapılmış sözleşmelere sahip olmaları, f) 19 uncu maddede belirtilen şartları taşıyan bir eğitim merkezine veya bunun kullanım hakkına sahip olmaları, şarttır...." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden, davacının, 2017 yılında Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği kapsamında SRC3 türü Mesleki Yeterlilik Belgesi almak için sınava girdiği ve sınavda başarılı olarak belge almaya hak kazandığı, akabinde idarece ...Ağır Ceza Mahkemesinin kararıyla hakkında çocuğun cinsel istismarı suçundan hapis cezasıyla cezalandırıldığı ve bu durumun mesleğin icrası ile ilgili konularda kötü şöhret sahibi olmamak şartını sağlamadığı gerekçesiyle belgesinin iptal edildiği,

sonrasında davacı tarafından bu belgenin aktif hale getirilmesi istemiyle yaptığı 08/11/2021 tarihli başvurunun Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine bakıldığında, Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yetki Belgesi alabilmek için bazı suçlardan hüküm giymemenin yanında "ticari alanda ve mesleğin icrası ile ilgili konularda kötü şöhret sahibi olmamak" suretiyle mesleki saygınlığa sahip olmanın da gerektiği, bu şartlardan birinin sonradan kaybedilmesi halinde belgenin iptal edileceği açıkça düzenlenmiştir.

Olayda, davacı hakkında çocuğun cinsel istismarı suçundan açılan kamu davası sonucunda ...Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 10 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği, davalı idarece de bu gerekçe gösterilerek belgenin iptal edildiği görülmektedir.

Bakılan davada, davalı idarece her ne kadar davacının "mesleğin icrası ile ilgili konularda kötü şöhret sahibi olmamak suretiyle mesleki saygınlığa sahip olmaları" şartını sağlamadığı gerekçesiyle belgenin iptal edildiği görülmekte ise de; söz konusu suç ile mesleğin icrası arasında bir bağlantı bulunmadığı, SRC3 belgesinin uluslararası eşya-kargo taşımacılığı yapmak için gerekli bir belge olduğu, söz konusu suçun kişiyi mesleğin icrası ile alakalı kötü şöhret sahibi yapacak bir suç olmadığı, tesis edilen işlemin bu noktada orantılı olmadığı, sınırlı sayıda sayılan şartların bu şekilde genişletilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda dava dosyasındaki bilgi ve belgelerle yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte incelendiğinde, davacı hakkındaki cezanın anılan Yönetmelik maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, davacının Karayolları Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği gereğince almaya hak kazandığı SRC3 belgesinin aktif hale getirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan Dava Dairesince verilecek kararın, davacının SRC3 belgesinin doğrudan aktif hale getirilmesi sonucunu doğurmayacağı, davalı idarece davacının belgesinin aktif hale getirilmesine dair başvurusunun mevzuatta aranılan diğer kriterleri sağlayıp sağlamadığı açısından incelenip tekrar karar verileceği tabiidir.