Danıştay 8. Daire E.2023/3531 K.2025/8665

Dava konusu istem: Sivas ili, Divriği ilçesi hudutları dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... nolu IV (C) grubu işletme ruhsatlı sahada, işletme izni bulunmadan 616 ton (36,38 tenör) krom üretim faaliyetinde bulunulduğundan bahisle, davacı şirket hakkında 3213 sayılı Kanun'un 12/7 maddesinin ikinci kez ihlali nedeniyle toplam satış tutarının on katı olarak hesaplanan 4.898.432,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; dava konusu işlemde tekerrüre esas alınan ve davacı şirkete 49.083.614,55 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi Mahkemenin kararı ile iptal edildiğinden, tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle davacı şirket hakkında, 3213 sayılı Kanun'un 12/7 maddesi uyarınca ocak başı satış tutarının on katı olarak hesaplanan 4.898.432,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, Sivas ili, Divriği ilçesi hudutları dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... nolu IV (C) grubu işletme ruhsatlı sahada, işletme izni bulunmadan 616 ton (36,38 tenör) krom üretim faaliyetinde bulunulduğundan bahisle, davacı şirket hakkında 3213 sayılı Kanun'un 12/7 maddesinin ikinci kez ihlali nedeniyle toplam satış tutarının on katı olarak hesaplanan 4.898.432,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 168. maddesinde "Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir. Hangi tabii servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açık iznine bağlıdır. Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir." düzenlemesi yer almaktadır.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun (14/02/2019 tarih ve 7164 sayılı Kanun ile değişik) "Üretim ve sevkiyat" başlıklı 12. maddesinin 7. fıkrasında "Ruhsatlı, ancak işletme izni olmadan aynı grupta üretim yapıldığının tespiti hâlinde, faaliyetler durdurularak üretilen madene el konulur.

Bu fiili işleyen kişilere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır. El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde il özel idaresi hesabına aktarılır.

Bu fıkranın ihlalinin tekrarı hâlinde madenin ocak başı satış bedelinin on katı tutarında idari para cezası uygulanır" hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden.

Sivas ili, Divriği ilçesi hudutları dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... nolu IV (C) grubu işletme ruhsat sahasına ilişkin olarak, 12/03/2010 yürürlük tarihli maden ruhsatı verildiği, bu kapsamda yapılan üretimlere ilişkin olarak anılan sahanın 2019 yılında davalı idare yetkililerince mahallinde tetkik edilerek 27/08/2019 tarihli raporun düzenlendiği, söz konusu raporda, "Harita Mühendisi ile ölçümü yapılan 5 ocağın işletme izin alanı dışında olduğu,

ocaklar etrafında krom döküntüleri bulunması ve ocakların büyüklükleri dikkate alınarak heyetimizde ocaklarda krom üretimi yapıldığı kanaati oluştuğu, ancak ocaklarda yapılan incelemede sağlam yapıda cevher görülmediğinden çalışmalar sonucunda ocaklardan üretilen tüvenan krom cevheri miktarları hesaplanamadığı" tespitlerine yer verildiği,

bu doğrultuda Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile davacı şirkete, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 7. fıkrası uyarınca S:... sayılı ruhsat sahasının içerisinde işletme izni bulunmadan 8.408,40 ton (36 - 38 tenör) krom üretim faaliyetinde bulunulması nedeniyle 49.083.614,55 TL idari para cezası uygulandığı, Sivas Valiliği'ne ... tarih ve ... sayılı faaliyet durdurma yazısının gönderildiği, bu yazıya istinaden Sivas İl Özel İdaresi tarafından sahada denetim gerçekleştirildiği,

Sivas İl Özel İdaresinin ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden sahada üretim çalışması yapıldığının tespit edildiği, işletme izni ve üretim hakkı olmamasına rağmen söz konusu ruhsat sahasında 616 ton (36,38 tenör) krom üretim faaliyetinde bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle davacı şirkete Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı işlemi ile 3213 sayılı Kanunun 12/7 maddesinin ikinci kez ihlali nedeniyle toplam satış tutarının on katı olarak hesaplanan 4.898.432,00-TL idari para cezasının uygulanması üzerine de anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar temyize konu kararda, dava konusu işlemde tekerrüre esas alınan, "davacı şirkete 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 7. fıkrası uyarınca S:... sayılı ruhsat sahasının içerisinde işletme izni bulunmadan 8.408,40 ton (36-38 tenör) krom üretim faaliyetinde bulunulması nedeniyle 49.083.614,55-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin" Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, Mahkemenin ... tarih E. ..., K. ... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği belirtilmiş ise de ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının Dairemizin 11/11/2025 tarihli, E:2023/2869, K:2025/8474 sayılı kararıyla, dava konusu para cezasına esas alınan işletme ve üretim izni bulunmaksızın üretilen krom miktarının ve hesaplanan para cezası miktarının mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle tespit edilmesi sonrasında, uyuşmazlık hakkında dosyadaki mevcut belgeler ile birlikte taraflardan istenilebilecek belgelerin birlikte değerlendirilmesi suretiyle uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği görülmüştür.

Bu durumda, Dairemizin 11/11/2025 tarihli, E:2023/2869, K:2025/8474 sayılı bozma kararı uyarınca yeniden yapılacak yargılama sonucunda verilecek karara göre dava konusu işlem hakkında da bu dosya kapsamında yeniden karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.