Danıştay 8. Daire E.2023/5249 K.2025/8212

Dava konusu istem: Davacıya ait ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle dava konusu işlem tesis edilmiş ise de, uyuşmazlığa konu ... plakalı aracın 29/03/2022 tarihine kadar geçerli turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin olduğu,

araç için olay tarihinden önce süresi dolan turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin yenilenmesi amacıyla yeniden İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvuruda bulunulduğu ve söz konusu başvurunun olay gününden hemen sonra 07/04/2022 tarihinde sonuçlanarak aynı gün 01/04/2023 tarihine kadar geçerli turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin düzenlendiği,

uyuşmazlığa konu araçla taşımacılık yapılabilmesi için gerekli başvuruların yapıldığı ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca olay gününden bir gün sonra onay süreci tamamlanarak izin belgesinin düzenlendiği dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu taşımacılık 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi kapsamına girmediğinden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, istinaf dilekçelerinde belirttikleri hususları tekrarla tesis edilen işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ

2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinin 5. fıkrası.

"İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir." hükmünü haiz olup, dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Dairemizce yapılan 13/06/2025 tarihli ara kararına verilen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının ...tarih ve ... sayılı cevabi yazısı ve ekindeki belgelerden uyuşmazlığa konu ... plakalı aracın ...

Turizm İnşaat Reklam ve Organizasyon San. Tic. Ltd.

Şti.'nin taşınmasına yönelik olarak 31/12/2021 ve 29/03/2022 tarihlerine kadar geçerli turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin olduğu, araç için olay tarihinden önce süresi dolan turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin yenilenmesi amacıyla yeniden İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvuruda bulunulduğu ve söz konusu başvurunun olay gününden hemen sonra 07/04/2022 tarihinde sonuçlanarak aynı gün 01/04/2023 tarihine kadar geçerli turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi aldığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan; davalı idare tarafından, ara kararına verilen cevabi yazıda ara kararda yer verilen "İstanbul ilinde turizm yolcu taşıma araçlarının çalışma usul ve esaslarının ne şekilde belirlendiğinin sorulmasına, bu konuda İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı veya UKOME tarafından düzenlenen Yönerge, Yönetmelik vs. hukuki düzenlemelerin ve buna ilişkin tüm bilgi ve belgelerin okunaklı ve onaylı bir örneğinin istenilmesine" ilişkin kısma cevap verilmeden,

... plakalı aracın tahdit ya da tahsis kapsamında olmadığı belirtilmişse de dava konusu işlem tarihinden önceki iki dönem için (31/12/2021 ve 29/03/2022 tarihlerine kadar geçerli) turizm yolcu taşımacılığı belgesi düzenlenmiş plakanın artık tahsis kapsamında olduğunun kabulünün gerektiği, davacının olay tarihi olan 06/04/2022 tarihinde geçerli bir turizm yolcu taşımacılığı belgesi olmadığından ve bir önceki belgesinin süresinin 29/03/2022 tarihi itibariyle dolmuş olduğu görüldüğünden,

davacı hakkında kanun koyucu tarafından bu tür durumlar için ayrı olarak düzenlenen 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinin 5. fıkrası uyarınca ceza verilmesi gerekirken hiç çalışma ruhsatı olmayanların cezalandırılması amacıyla düzenlenen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemin belirtilen gerekçeyle iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; 06/04/2022 tarihinde görevli ekiplerce yapılan denetimlerde davacıya ait ... plakalı araçla ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edilmesi üzerine durumun tutanak altına alınması üzerine söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin... günlü ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.

Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün

süreyle trafikten men edilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; "büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek"; (p) bendinde; "büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek.

(Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; her ne kadar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ile hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararı ile "... davacı şirket tarafından uyuşmazlığa konu araçla taşımacılık yapılabilmesi için gerekli başvuruların yapıldığı ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca olay gününden bir gün sonra onay süreci tamamlanarak izin belgesinin düzenlendiği dikkate alındığında,

uyuşmazlık konusu taşımacılık 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-(a) maddesi kapsamına girmediği..." belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de davacı tarafın işlem tarihi itibarıyla denetim sonucu tespit edilen ticari yolcu taşımacılığının gerçekleşebilmesi için gerekli izin/ruhsat gibi belgelere sahip olmadığı gibi davacının işlem tarihinden önce yetkili belediyeye başvurduğuna dair belgenin de dosyaya sunulmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlem tesis edildiğinde geçerli izin belgesi bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki İstanbul 2. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)-... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:...sayılı kararı; usul ve hukuka uygun olduğundan, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum