Danıştay 8. Daire E.2023/5701 K.2023/4652

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dilekçesi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Dava; Köyceğiz Gölü ve Dalyan Kanalları İdare Kurulu'nun … tarihli ve …Karar No'lu kararının 3. maddesi ile Köyceğiz Gölü ve Dalyan Kanallarında Çalışacak Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin 10. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır. … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla davanın görüm ve çözümünün birden fazla idare mahkemesinin yetkisine girmesi nedeniyle ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'ın görevine girdiği gerekçesiyle bakılan dava dosyasının Danıştay'a gönderildiği anlaşılmaktadır..

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş "genel görevli" mahkemeler olduğu. 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki davaları çözümleyeceği.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24/1-c maddesinde, "Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere" karşı açılacak idarî davaların ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'ca karara bağlanacağı. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a maddesinde, dilekçelerin görev ve yetki yönünden inceleneceği.

15/1-a maddesinde ise, 14. maddenin 3/a bendine göre adlî yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine, idarî yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemede açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'ın bakacağı belirtilmiştir. 2577 sayılı Kanunun; 34.maddesinin 2.fıkrasında ise köy, belediye ve özel idareleri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasına ilişkin davalarla sınır uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme, mülki idari birimin, köy, belediye veya mahallenin bulunduğu yahut yeni bağlandığı yer idare mahkemesi olduğu hükme bağlanmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında.

"Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Kanunun "Ulaşım Hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde.

“Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur.

İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.." hükmüne yer verilmiştir.

Köyceğiz Gölü ve Dalyan Kanallarında Çalışacak Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde "Bu Yönetmeliğin amacı, KöyceğizGölü ve Dalyan Kanallarında, bölgenin ekolojik değerlerini korumak,çevre kirlenmelerini ve bozulmalarını önlemek gayesiyle bu sularda seyredecek her türlü aracın teknik özelliklerinin belirlenmesi,

araç trafiğinin düzenlenmesi ve denetlenmesine ait usul ve esasları belirlemektir.", "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde "Bu Yönetmelik, Köyceğiz Gölü ve Köyceğiz Gölünü Akdeniz'e bağlayan Dalyan Kanalları ve bu kanallara bağlantılı tümgöl ve göletlerde kullanılan ve bu sulara denizden giriş ve çıkış yapan her türlü taşıma ve balıkçı teknelerinin kullanma, nitelik, teknik donanım esasları ve trafiği ile ilgili kuralları ve bu kuralları uygulayacak İdare Kurulu ve Muayene Komisyonlarının görev, yetki ve sorumluluklarına ait hükümleri kapsar.

", "Muayene Belgesinin Alınması" başlıklı 10. maddesinde ise "Tekne sahibi veya tekne sürücüsü muayene belgesini almak için; a) Teknenin bağlama iskelesinin bulunduğu yerin Belediye Başkanlığına, b) Teknenin bağlama iskelesinin bulunduğu yerde belediye teşkilatı yoksa, bu iskele mahallinin bağlı olduğu mülki amirlik yerleşiminin belediye başkanlığına tekne muayene belgesinin ait olacağı yılın başlamasından önce bir dilekçe ile müracaat eder. Yıllık muayene bedelleri teknelerin başvurdukları Belediye Başkanlıklarınca tahsil edilir. " düzenlemesine yer verilmiştir.

Köyceğiz Gölü ve Dalyan Kanalları İdare Kurulu'nun … tarihli ve …Karar No'lu kararının 3. maddesinde ise "..…tarih ve …karar nolu Köyceğiz Gölü ve Dalyan Kanalları İdare Kurulu Toplantısının 7. maddesinin iptaline, Köyceğiz Gölü ve Dalyan Kanallarında Çalışacak Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin 7. ve 10. maddeleri kapsamında Tekne Muayene Komisyonunun Ortaca Belediye Başkanlığı temsilcisi başkanlığında, Ulaştırma Bakanlığı ve kurum temsilcisinin katılımıyla teşekkülüne ve tekne muayenelerinin Tekne Muayene Komisyonunca yapılmasına,

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında ticari plakalı teknelere ait plaka devir işlemleri ile sintine atık alımlarının Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yapılmasına, Dalyan Kanalında Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından planlanan bağlama amaçlı iskele yapılıncaya kadar mevcut iskelelerde bağlama yapan teknelerin kontrol ve denetiminin Ortaca Belediye Başkanlığınca yapılmasına" karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; bakılan davanın deniz taşımacılığıyla ilgili faaliyetlerin denetim ve kontrol yetkisinin Büyükşehir Belediyelerine ait olduğu iddiasıyla açıldığı hususu dikkate alınarak yukarıda yer verilen Yönetmeliğin 2. maddesinde yer alan "Bu Yönetmelik, Köyceğiz Gölü ve Köyceğiz Gölünü Akdeniz'e bağlayan Dalyan Kanalları ve bu kanallara bağlantılı tümgöl ve göletlerde kullanılan ve bu sulara denizden giriş ve çıkış yapan her türlü taşıma ve balıkçı teknelerinin kullanma, nitelik, teknik donanım esasları ve trafiği ile ilgili kuralları ve bu kuralları uygulayacak İdare Kurulu ve Muayene Komisyonlarının görev,

yetki ve sorumluluklarına ait hükümleri kapsar." hükmü ve İl İdare Kurulu Kararının 3. maddesinin birlikte değerlendirilmesi neticesinde. 2577 sayılı Kanunun 34/2. maddesi uyarınca dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Muğla İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.