Danıştay 8. Daire E.2023/6042 K.2024/3527

Dava konusu istem: Davacı tarafından, öğrencilik kaydının silinmesine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının geçici kayıt yaptırmış olduğu 22/04/2022 tarihinde aynı zamanda kesin kayıt için getirmesi gerekli belgeleri 12/09/2022 tarihine kadar getireceğine ilişkin taahhütname imzaladığı, davacının kesin kayıt için gerekli belgeleri temin edip davalı idareye vermesi gereken 12/09/2022 tarihinden önce gerekli belgelerin ibraz edilmediği gerekçesiyle 08/06/2022 tarihli işlemle kaydının silindiği, eksik belgeleri tamamlamak için halen zamanı bulunan davacının hak tanınılan süre içerisinde kaydının silinmesine yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı,

davacının taahhüt ettiği belgeleri davalı idareye sunamaması halinde idarece yeniden bir işlem tesis edilebileceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş ve özel öğrenci olarak eğitimlerine devamlarına ilişkin olarak Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 28/03/2022 tarihli toplantısında alınan kararda; "I) Yatay Geçiş Yükseköğretim Kurulu, bilindiği gibi yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında eğitim almak isteyen Türkiye Cumhuriyeti uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarının eşdeğer diploma programına yatay geçiş işlemlerinin şartlarını her yıl ÖSYS/YKS Kılavuzlarında belirleyip duyurmaktadır.

Ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş yapabilmek için yurt dışında kayıtlı olunan yükseköğretim kurumunun Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınması ve bir diploma programına kayıtlı olmak şartıyla onun hazırlık sınıfı, ara sınıfları ve son sınıfında bulunan öğrenciler ÖSYS/YKS Kılavuzundaki şartlar çerçevesinde yatay geçiş yapabilir.

Ukrayna’da faaliyet gösteren 809 yükseköğretim kurumu Kurulumuzca tanınmakta olup isimleri Başkanlığımız internet sayfasında yayımlanmıştır.

Üniversitelerimiz, Ukrayna’daki tanınan yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarına 2021-2022 eğitim ve öğretim yılı güz dönemi ve önceki eğitim ve öğretim dönemlerinde kayıt yaptırmış ve kendilerine yatay geçiş başvurusunda bulunmuş olan öğrencilerin kabulünde (Ukrayna’daki yükseköğretim kurumunun diploma programına) kayıt yaptırdıkları döneme ait ÖSYS/YKS kılavuzunda ilan edilen şartları sağlayıp sağlamadıklarını dikkate alarak değerlendirme yapacaklardır.

Bu kapsamda Ukrayna’daki yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarına kayıtlı olan öğrencilerin yatay geçiş başvurularının değerlendirilebilmesinde;

1) Kayıt yılındaki ÖSYS/YKS’ye girmiş olmaları ve

a- ÖSYS/YKS’de başarı sıralaması şartı aranan programlar için başarı sırası şartını,

b- ÖSYS/YKS’de başarı sırası aranmayan alanlarda, Türkiye’de ilgili yıldaki eşdeğer diploma programlarının en düşük taban puanına sahip olma şartını,

c- Özel yetenek programlarında ise üniversitelerin ilgili yılın ÖSYS/YKS’de özel yetenek programları için ilan edilen en düşük merkezi sınav puanına sahip olma şartını (üniversitelerin, istedikleri takdirde özel yetenek sınavı yapma hakkı saklıdır),

ç- Ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarından aldıkları önlisans eğitimlerini yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarının lisans programlarına saydırarak kayıt yaptıranların da yukarıdaki şartları, sağlamaları gerekir.

2) Ukrayna’dan ülkemize gelen öğrenciler, Ukrayna’daki bir programa başvurup o program için gerekli hazırlık sınıfında okuyanlar da dahil olmak üzere, ilgili yükseköğretim programına kayıt oldukları yıldaki YGS/TYT puanları ile meslek yüksekokullarının o yıldaki programının taban puanını karşılamak şartıyla önlisans programlarına da yatay geçiş başvurusunda bulunabileceklerdir.

3) Ukrayna’daki diploma programına uluslararası sınav (SAT1, ACT, Abitur, Fransız Bakaloryası, GCE A Level Sertifikası, Uluslararası Bakalorya (International Baccalaureat IB, Avusturya Matura Diploması (Matura Reifezeugnis), İtalya Maturita Diploması (Diploma di Maturita) sonucu ile kayıt yaptırmış olan Türk ve yabancı öğrencilerin, Türkiye’de yatay geçiş başvurusunda bulunacağı program için başvurduğu ünivertenin ilgili yılda kabul ettiği uluslararası sınav asgari puan şartını sağlamış olmaları gerekir.

4) Ukrayna’daki programa kayıt yapılan yıldaki ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde aranan sıralama şartını karşılayan üniversitelerin öğrencileri de yatay geçiş başvurusu yapabileceklerdir. Ukrayna’da tanınan bir yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırmış olan öğrenciler, kayıt yaptırdıkları yılın ÖSYM web sayfasında yer alan ÖSYS/YKS kılavuzları ile ilan edilen uluslararası sıralama kuruluşları (örneğin 2016 için ilk 1000, takip eden yıllar için ilk 500, 2021 için ilk 400) şartını inceleyebilirler.

Başarı sıralaması aranan diploma programları dışındaki alanlarda ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde ilk binde yer alma şartı aranacaktır.

5) Öğrencilerin yatay geçiş başvurularında kullanılmak üzere ülkemizdeki her bir diploma programının kontenjanı yükseköğretim kurumlarımız tarafından ayrıca belirlenecektir. Belirlenecek kontenjanlar, ortaöğretimini ülkemizde tamamlayan öğrenciler için bir diploma programında sınıf ayırımı gözetilmeksizin toplamda 40’ı, ortaöğretiminin tamamını yurt dışında okuyanlar ile yabancı uyruklu öğrenciler için ise 20’yi geçemez.

6) Öğrencilerin yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesinde, kayıtları sırasında esas alınan ulusal ve uluslararası sınavlardaki puan üstünlüğü dikkate alınacaktır.

7) Yükseköğretim kurumları, yatay geçiş yoluyla yerleşme hakkı kazanan öğrencilerin Ukrayna’daki yükseköğretim kurumlarından almış oldukları ders ve kredileri her bir program bazında intibak komisyonları marifetiyle değerlendirme yaparak ilgili sınıflara yerleştirme yapacaktır. Meslek icrasına ilişkin diploma programlarında (tıp, diş hekimliği, eczacılık, veterinerlik, hemşirelik ve klinik uygulaması olan diğer sağlık programları, mühendislik, mimarlık, öğretmenlik ve hukuk) öğrencinin intibakının yapılacağı sınıf ve alt sınıflara ilişkin teorik/uygulamalı ders kazanımları ve yeterlilikleri, yükseköğretim kurumları tarafından ayrıca ölçme ve değerlendirme yoluyla tespit edilecek ve öğrenci intibak komisyonları marifetiyle uygun sınıflara yerleştirilecektir.

8) Öğrencilerin Ukrayna’da öğrenim gördüğü diploma programının ülkemizde eşdeğerinin bulunmaması halinde, ilgili programın ders kazanımları ve içerikleri üniversitenin mer’i mevzuatı çerçevesinde değerlendirilerek öğrenciler talepleri doğrultusunda, intibak komisyonları marifetiyle en yakın diploma programına yerleştirilebilecektir.

9) 2021-2022 eğitim ve öğretim yılı güz dönemi ve öncesinde Ukrayna’daki tanınan bir yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırmış olan ve yukarıdaki şartları sağlayan öğrencilerin, 11-15 Nisan 2022 Cuma günü mesai bitimine kadar yatay geçiş için gerekli belgelerle beraber ilgili yükseköğretim kurumlarına başvuru yapmaları gerekmektedir.

Yükseköğretim kurumları yatay geçiş başvurularını değerlendirerek duyurusunu yaptıkları kontenjanın yarısı kadar yedek adayla birlikte 20.04.2022 tarihi mesai saati bitimine kadar internet sayfalarında ilan edeceklerdir. 21-22 Nisan 2022 tarihi mesai saati bitimine kadar asil adayların kayıtları yapılacaktır. Boş kontenjan kalması durumunda, yedek aday listesi yükseköğretim kurumlarının internet sayfalarında 23 Nisan 2022 günü ilan edilerek yedek aday kayıtları, 25 Nisan 2022 Pazartesi günü mesai saati bitimine yapılacaktır. Her ne sebeple olursa olsun ilan edilen tarihlerde ilgili programlara kayıt yaptırmayan adaylar bu haklarından vaz geçmiş sayılacaktır.

10) Vakıf yükseköğretim kurumları, kendilerine yatay geçiş yapan öğrencilerden 2021-2022 eğitim ve öğretim yılı için belirlemiş oldukları öğretim ücretini alabileceklerdir.

11) Devlet yükseköğretim kurumları, kendilerine yatay geçiş yapan öğrencilerden katkı payı/öğrenim ücretlerini, “2021-2022 Eğitim ve Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair” Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca alacaklardır.

12 ) Yükseköğretim kurumları, olası suiistimalleri önlemek bakımından, öğrencilerin yatay geçiş başvurularında ibraz etmesi gereken ancak olağanüstü şartlar nedeniyle ibraz edilemeyen ve kişinin öğrenciliğini kanıtlayan belgeleri (öğrenci belgesi, transkript belgesi, pasaport, emniyetten alınan giriş-çıkış kayıtları vs.) denetim süreçlerinde hazır bulundurulmak üzere en kısa sürede temin ve muhafaza etmekle yükümlüdür.

II) Özel Öğrencilik

..." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı ile, idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağını her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır.

Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın tüm hatalı işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmekte olup dava açma süresi içinde, hukuka aykırı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olan idarenin, dava açma süresi geçtikten sonra ancak, yok hükmündeki idari işlemleri ile ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı veya hilesi nedeniyle veya açıkça hataya düşerek tesis ettiği idari işlemlerini, süre kaydı aranmaksızın geri alması mümkün bulunmaktadır.

Bu tür işlemlerin ilgililer lehine hak doğurması mümkün bulunmadığı gibi bu nitelikleri itibariyle istikrar oluşturmaları da mümkün değildir. Zira kazanılmış hak, objektif bir hukuk kuralının kişilere uygulanmasıyla objektif ve genel hukuki durumun kişisel bir işlemle özel hukuki duruma dönüşmesidir. Bu nedenle davalı idare tarafından usulüne aykırı yapılmış olan işlemin açık hataya dayalı olarak her zaman geri alınabilmesi mümkündür.,

Dava dosyasında; Ukrayna Kharkiv Ulusal V.N. Karazin Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde öğrenim gören davacının Yükseköğretim Kurulu BaşkanlığI'nın 28/03/2022 tarihli kararı uyarınca davalı Üniversite'ye yatay geçiş başvurusunda bulunduğu, 22/04/2022 tarihinde geçici kaydının yapıldığı, davacı tarafından belge asıllarını 12/09/2022 tarihine kadar sunulacağının taahhüt edildiği; dava konusu işlemle de, ilgili belgeleri sunmadığından bahisle ilişiğinin kesilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, Dairemizin 19/03/2024 tarihli Ara Kararı ile taraflardan, ilgili belgelerin 12/09/2022 tarihine kadar teslim edilip edilmediği hususunun sorulması üzerine, davacının Ara Karar gereğini yerine getirmediği, davalı idare tarafından gönderilen ara karar cevabında; davacının gerekli belgeleri 12/09/2022 tarihine kadar sunmadığı gibi, Dışişleri Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde alınan Ukrayna Kharkiv Ulusal V.N. Karazin Üniversitesi'nin ... tarih ve ... sayılı yazısında, davacının Üniversitelerinde eğitim gören öğrenciler arasında bulunmadığının belirtildiği anlaşımaktadır

Bu durumda; davacının Ukrayna Kharkiv Ulusal V.N. Karazin Üniversitesi'nde öğrenci olmadığı ve yatay geçiş hakkının bulunmadığı görülmekle birlikte, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.