Danıştay 8. Daire E.2023/658 K.2025/1399

Dava konusu istem: ... plakalı özel halk otobüsünün maliki olan ve Bursa ili sınırları içerisinde taşımacılık yapan davacı tarafından, Bursa Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının (a) bendinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının ... plakalı özel halk otobüsünün maliki ve işletmecisi olduğu, 20.12.2018 tarihli başvuru ile maliki ve işletmecisi olduğu özel halk otobüsünü yönetmelikte öngörülen yaş tahdidine uygun hale getirmek istediğini belirterek, alacağı aracın hangi kapasitede olacağı yönünde tarafına yazılı bilgi verilmesi talebinde bulunduğu, anılan başvuru üzerine ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile,

(... sayılı karara atıfla) "dilekçe sahiplerine UKOME Kurulunun ... sayılı kararı kapsamında, kararda belirtilen usule uygun şekilde işlem yapabileceklerinin bildirilmesinin uygun olduğuna" karar verildiği, Bursa Özel Halk Otobüsçüleri Odasının ... tarih ve, ... sayılı yazısı ile ... tarih ... sayılı UKOME kararı kapsamında dönüşüme tabi otobüslere ilişkin listenin değerlendirilmesi talebi üzerine ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile uygulamaya yönelik esasların belirlendiği, davacının, faaliyetinin engellenmesi üzerine 10 yaş uygulamasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle Yönetmeliğin 12/a maddesindeki düzenlemenin iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasına kayden açılan davanın reddine karar verildiği, istinaf talebi üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesi'nin E:... sayılı kararı ile yerel mahkeme kararının davanın reddine ilişkin kısmının kaldırıldığı ve "araçların model yaşının on yaşından büyük olamaz" ibaresinin iptaline karar verildiği, idarece taraflarına açıkça kapasite bildirimi yapılmadığı, hangi aracın mikrobüse dönüşeceğine karar verme yetkisinin mevzuata aykırı olarak otobüsçüler odasına bırakıldığı, iddiası kapsamında.

10 yaş sınırını aşan özel halk otobüslerine ait validatörlerin ve ticari araçların çalışma yaşının ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı doğrultusunda değerlendirilmesi talebi kapsamında Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi ve TMMOB Makina Mühendisleri Bursa Şubesi ile birlikte teknik alt komisyon raporu hazırlandığı, söz konusu rapor UKOME Kurulunda görüşülerek, ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının alındığı, Mahkeme kararı gereğinin yerine getirildiği,

toplu taşıma araçlarının ulaşımdaki yeri ve önemi dikkate alındığında toplu taşıma araçlarından yararlananlar açısından belli bir konforun sağlanmasının ötesinde yararlansın-yaralanmasın herkesin can ve mal güvenliği için bir risk oluşturacak nitelikte olmaması gerektiği, bu araçların teknik özelliklerinin her zaman kontrol edilip gerekli önlemlerin alınması belediyelerin asli görevi olan ulaşım hizmetinin ayrılmaz bir parçası olduğu,

belediyelerin ulaşım hizmetine yansıyacak her türlü olumsuzluğu giderebilmesi bakımından toplu taşıma hizmetinde kullanılacak araçların teknik özelliklerini dikkate alarak bir yaş sınırlaması getirebilmesi mümkün ise de, bu sınırın neye göre belirlendiğini ortaya koyan somut bir tespite dayanılması yapılan düzenlemenin hukukiliğinin irdelenebilmesi açısından bir gereklilik olduğu, 10 yaş üstü araçların ulaşımda kullanılması ve ticari araçların çalışma yaşının değerlendirilmesi konusunda Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi ve TMMOB Makina Mühendisleri Bursa Şubesi ile birlikte teknik rapor hazırlandığı,

bu rapor doğrultusunda toplu taşımada kullanılan araçların ekonomik ömrü ... sayılı UKOME kararı kapsamında değerlendirilerek ticari araçların çalışma yaşının yeniden düzenlendiği, bu suretle yargı kararlarının gereği yerine getirildiğinden davacının bu kapsamdaki iddiasına itibar edilemediği, davacı tarafından, maliki ve işletmecisi olduğu özel halk otobüsünü yönetmelikte öngörülen yaş tahdidine uygun hale getirmek istediğini belirterek, alacağı aracın hangi kapasitede olacağı konusunda tarafına net bir bilgi verilmediğinin ileri sürüldüğü,

ancak ... tarihli başvuruya ... ve ... sayılı karara atıfla ... sayılı UKOME kararı ile cevap verildiği, ... sayılı karar ile dönüşüm sürecinin nasıl yürütüleceği hangi boyuttaki kaç adet otobüsün mikrobüse dönüştürüleceği hususlarında belirleme yapıldığı, ... sayılı UKOME kararı ile de otobüsün Karayolları Trafik Kanunu'ndaki tanımına göre yolcu kapasitesi ve aracın uzunluğu kriterlerinden hareketle mikrobüs tanımı yapıldığı görülmekle mikrobüs tipi tahditli araca dönüşüm esasları ortaya konulduğundan, davacının alacağı aracın kapasitesi konusunda idarece bilgilendirilmediği yönündeki iddiaları yerinde görülmediği,

... plaka sayılı, 2004 model yıllı, sürücü dahil 26 koltuk kapasiteli, ayakta 42 yolcu kapasiteli, tek katlı otobüs cinsi ve dava tarihi itibarıyla 16 yaşında olduğu anlaşılan aracın Bursa Büyükşehir Belediyesi Taksi Dolmuş Minibüs Servis Aracı ve Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği ile belirlenen yaş şartını sağlamaması, ... sayılı UKOME kararı ile belirlenen 90 gün içerisinde model yaşını ilgili mevzuata uygun hale getirmemesi karşısında çalışma ruhsatının iptaline ilişkin davaya konu kararda hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bursa Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi kararıyla, dava konusu işlemin tesis edildiği andaki mahkeme kararları ile ortaya konulan hukuki durum ile halen ortaya çıkan hukuki duruma göre ayrı ayrı inceleme yapıldığı, dava konusu işlem tarihi itibarıyla, dava konusu UKOME kararında, uyulması gereken yargı kararı olarak bahsi geçen ve model yaşı 10 yılı aşan araçların 30 gün içinde araçlarını değiştirmelerine, aksi takdirde ticari plakalarının iptal edileceğine ilişkin Bursa Büyükşehir Belediyesi UKOME'nin ... tarih ve ... sayılı kararını iptal eden ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; atıf yapılan ve ruhsat iptali işleminin dayanağı olan Bursa Büyükşehir Belediyesi Taksi-Dolmuş-Minibüs-Servis Araçları ve Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin 14/a maddesini iptal eden ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... ve K:... sayılı kararına; karşın, dayanak ... sayılı UKOME kararında; mahkeme kararının gerekçesinin aksine, 10 yaş üstü araçların ulaşımda kullanılmasının oluşturacağı sakıncaları gösteren bilimsel ve teknik bir rapordan bahsedilmediği, ulaşımda kullanılan araçların 10 yaş üzerinde veya altında olup olmadığına ilişkin belge ve bilgilerin işlem gerekçesinde yer almadığı,

kaç yaşındaki toplu taşıma araçlarının değişime tabi tutulacağına ilişkin düzenleme yapan UKOME Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararına atıf yapıldığı ancak ... sayılı UKOME kararının içeriğinden (kaç yaşından büyük olan araçların değişime tabi tutulacağından) hiç bahsedilmediği, araçların model yaşının kaç yaşından büyük olması sebebiyle yenilenmesi gerektiğine ilişkin açık bir ifadeye yer verilmediği ve ... tarih ve ... sayılı UKOME Kurulu Kararının ilgililere (davacıya) tebliğ edilerek dava konusu yapılmasına imkan verilmediği,

davacının maliki ve işletmecisi olduğu özel halk otobüsünü yönetmelikte öngörülen yaş tahdidine uygun hale getirmek istediğini belirterek, alacağı aracın hangi kapasitede olacağı yönünde tarafına yazılı bilgi verilmesi talebi üzerine tesis edilen ... tarih ve ... sayılı UKOME kararında, açık ve net olarak hangi araçların dönüşüme tabi tutulacağını yönelik bir açıklama bulunmadığı;

atıfta bulunan (model yaşı dolan araçların değişimi ile ilgisi anlaşılamayan) ... ve ... sayılı UKOME kararlarında da davacıların talebini açıklığa kavuşturacak şekilde kaç yaşını dolduran araçların dönüşüme tabi tutulacağına ilişkin bir belirlemenin yapılamadığının anlaşıldığı,

yine Bursa Büyükşehir Belediyesi Taksi-Dolmuş-Minibüs-Servis Araçları ve Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nde (mahkemece iptal edilen 14/a maddesinde) belirlenen yaş tahditlerine- atıf yapılmadığı nedenlerle, dava konusu kararın, ilgililerin (davacının) "hukuk güvenliğini" koruyacak şekilde "belirlilik" ilkesine ve bahsi geçen yargı kararlarının gerekçesine tam anlamıyla uygun tesis edilmediği;

halen ortaya çıkan hukuki durum itibaryla, gerek davacı tarafından ilk olarak açılan davada, gerekse aynı durumdaki diğer kişiler tarafından açılan davalarda, Bursa Büyükşehir Belediyesi Taksi-Dolmuş-Minibüs Servis Araçları ve Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin 14/a maddesinin özel toplu taşıma araçları için "araçların model yaşı on yaşından büyük olamaz" ibaresinin iptal edilmesini uygun bulan istinaf kararlarını onayan Danıştay Sekizinci Dairesi kararlarının gerekçesi dikkate alındığında.

Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde faaliyet gösterecek olan özel toplu taşıma araçlarının teknik özellikleri ile çalışma şekil ve şartları konusuda Bursa Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezince (UKOME) genel nitelikli bir karar alınmasının gerekmekte olduğu,

bu kapsamda Bursa Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde faaliyet gösterecek olan özel toplu taşıma araçlarının teknik özellikleri ile çalışma şekil ve şartları (yaş şartı dahil) konusunda düzenleme yapan ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının, Danıştay kararının gerekçesine uygun alınmış genel nitelikli bir karar olarak değerlendirilmesi mümkün ise de, dosya kapsamından, bu kararın ilgililere (davacıya) tebliğ edilerek (yaş şartına ilişkin) dava açma hakkı tanındığına dair bir bilgiye ulaşılamadığından,

ilgililerince dava konusu yapılabilmesini sağlayacak bir aleniyette tesis edilmeyen ve yargı denetiminden geçmeyen ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının bu haliyle dava konusu işleme dayanak oluşturamayacağı, dava konusu işleme dayanak oluşturan ... sayılı UKOME kararında, 10 yaş kriterini sağlamayan araçların gerekli değişimi yapabilmeleri için ilgililere 90 günlük süre verilmiş ise de, araç değişimi gibi yüksek maliyetli bir iş için öngörülen bu 90 günlük sürenin, işin icabına uygun makul bir süre olmadığı,

daha önce ticari tahditli 14+1 yolcu taşımaya elverişli minibüsü, 20+30 toplam 50 kişi taşımaya elverişli araçlara dönüştürülmesini iptal eden mahkeme kararı doğrultusunda alınan ... sayılı UKOME kararı ile yapılacak dönüşüm sonucunun beklenilmesinin, "iyi idare" anlayışına daha uygun düşeceği, davacının minibüs mü, otobüs mü olarak aracını yenilemesi gerektiğine ilişkin belirsizliği ortadan kaldıracağı, ilgililerin (davacının) "hukuk güvenliğini" koruyacak şekilde "belirlilik" ilkesine ve yargı kararlarının gerekçelerine uygun olmaması, araç değişimi için günün ekonomik koşullarına uygun daha makul bir süre tanınmaması,

minibüsten otobüse yapılan dönüşümlerin yargı kararı ile iptal edilmesi nedeniyle otobüs mü, minibüs mü olarak araçlarını yenilemeleri gerektiğine ilişkin belirsizlik çözümü kavuşturulmadan tesis edilen ve davacıya ait ... plakalı özel halk otobüsünün çalışma ruhsatını iptal eden Bursa Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kurulunun ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının dava konusu (a) bendinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı tarafın toplu taşıma işletmecisi olarak gerçekleştirmek zorunda olduğu yükümlülükleri yerine getirmeyerek kendine menfaat sağlayıcı eylemlerde bulunmaya çalıştığı, ... ve ... sayılı İl Trafik Komisyon kararlarının hali hazırda yürürlükte olduğu, ... ve takip eden kararlar kapsamında, davacı lehine bir karar alınmadığı sürece özel halk otobüsü olduğu, hayatın olağan koşullarında 2002 yılından 2020 yılına kadarki süreçte kapasitesinin ne olduğunu bilmemesin mümkün olmadığı,

bu sebeple ... sayılı Ukome Kurul kararının verildiği tarihte özel halk otobüslerinin tescil tarihinden geçerli olmak üzere 12 yaş şartının yürürlükte olduğu, 2004 model aracı ile taşımacılık yapması mümkün olmadığından çalışma ruhsatının iptal edilmesi gerektiği, iptale konu ... sayılı Ukome Kurul kararının hukuki olduğu ve davacının kendi lehine menfaat elde etmeye çalıştığı, dava konusu işlemin yönetmelik hükümleri ile usul ve yasalara uygun olarak tesis edildiği, ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.