Danıştay 8. Daire E.2023/6923 K.2023/7849

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Melen Baraj Gölü Özel Hükümleri'nin "Genel Hükümler" başlıklı 4. maddesinin 14, 15, 27, 28, 31, 32, 33, 34, 45, 46, 48, 50 ve 54. fıkraları, "Göl Koruma Alanı" başlıklı 7. maddesinin 14. fıkrası, "Yakın Mesafe Koruma Alanı" başlıklı 8. maddesinin 12. fıkrası ve "Uzak Mesafe Koruma Alanı" başlıklı 9. maddesinin 11. fıkrası, Ek-2 Havza Koruma Planı İş Programı içinde "Kentsel Atıksuların Yönetimi" ana başlığı ve "AAT Revizyon İnşaatların Tamamlanması" alt başlığı altında; merkezi kanalizasyon alt yapısının tamamlanması/yenilenmesi,

"Atık Yönetimi" ana başlığı ve "Evsel Katı Atık Uygulamaları" alt başlığı altında; düzenli depolama tesisi sızıntı suyu arıtma tesisi inşaası/işletmesi, düzensiz sahaların kapatılması ve rehabilitasyonu, "Yayılı Kaynak Kirliliği Yönetimi" ana başlığı ve "Yüzey Akışı ile Gelen Kirleticilerin Yönetimi" alt başlığı altında; sediment tutucu yapıların oluşturulması, "Tarımsal Faaliyet Kaynaklı Kirlilik Yönetimi" alt başlığı altında; organik tarımın teşvik edilmesi, iyi tarım uygulamalarının teşvik edilmesi,

göl koruma alanı ve yakın mesafe koruma alanı, uzak mesafe koruma alanı-1 ve uzak mesafe koruma alanı-2, tarımsal kaynaklı yatırım-destek-teşvik programlarının geliştirilmesi, zirai mücadele ilaçları kullanımının azaltılması çalışması, envanter, eğitim ve bilinçlendirme çalışması, izleme ve denetim, "Hayvancılık Faaliyetleri Kaynaklı Kirlilik Yönetimi" alt başlığı altında; hayvansal kaynaklı yatırım-destek-teşvik programlarının geliştirilmesi, envanter, eğitim ve bilinçlendirme çalışması, izleme ve denetim, "Karayolları Çalışmaları" alt başlığı altında;

tehlikeli maddelerin karayolları vasıtasıyla taşınması sırasında, kaza ihtimaline karşı acil durum eylem planlarının hazırlanması, "Ağaçlandırma, Erozyon Kontrolü Çalışmaları ve Taşkın Kontrolü" ana başlığı altında; erozyon kontrolü çalışmalarının yapılması, göl koruma alanı ve yakın mesafe koruma alanı, uzak mesafe koruma alanı-1 ve uzak mesafe koruma alanı-2 düzenlemelerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacı idarece, Melen Baraj Gölü Özel Hükümleri'nin "Genel Hükümler" başlıklı 4. maddesinin 14, 15, 27, 28 ve 54. fıkraları, "Göl Koruma Alanı" başlıklı 7. maddesinin 14. fıkrası, "Yakın Mesafe Koruma Alanı" başlıklı 8. maddesinin 12. fıkrası ve "Uzak Mesafe Koruma Alanı" başlıklı 9. maddesinin 11. fıkrası yönünden, 2560 sayılı Kanun kapsamında kalan atıksu kollektörleri, atıksu arıtma tesisi,

deşarj hatları ve tünel inşaatı dışında kalan işlerin idarelerinin görev ve yetki alanında olmadığı ve 2560 sayılı Kanun ile verilen işlerin başka belediye ve köylerin yetki ve görev alanında kalması dolayısıyla bu işlerin idareleri tarafından yapılabilmesi için, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi gerektiği ileri sürülmekte ise de, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'unda İstanbul İlinin yararlandığı su kaynaklarının korunmasına ilişkin hizmetlerin, büyükşehir belediye sınırları dışında da olsa davacı idare tarafından yürütüleceğinin kural altına alındığından,

dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı; ayrıca, davacı idarece iptalini istediği diğer düzenlemelerin görevleri ile ilgili olmadığı ileri sürülmekte ise de, anılan düzenlemelerin hiç birinde davacının tek başına sorumlu olmadığı, ilgili hizmetlerle ilgili idarelerle birlikte sorumluğu olduğu, ilgili hizmetlerin Melen Baraj Gölü Havzası içerisinde bulunduğundan davacı idarenin sorumluluğunun bulunmadığından bahsedilemeyeceği anlaşıldığından, ilgili diğer dava konusu düzenlemelerde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir. Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesinin kesin olarak verdiği kararın temyiz edilmesi üzerine, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:…, T:… sayılı kararı ile temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı idare tarafından, dava konusunun genel düzenleyici işlem olduğundan istinaf kararının temyizen incelenmesi gerektiği, idarelerinin büyükşehir belediye sınırları dışında ancak su kaynaklarının korunmasıyla ilgili olarak görevlendirildiği, kanunla yetkilendirilmediği halde idari tasarrufla idarelerinin görevlendirildiği, Cumhurbaşkanı kararı bulunmaksızın diğer idarelerin görevindeki su ve kanalizasyon işlerini idarelerinin devralmasının söz konusu olamayacağı hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesinin temyiz isteminin reddi kararının kaldırılması ve davacının ilk temyiz dilekçesi davalı ve davalı yanında müdahile tebliğ edilmediğinden, Bölge İdare Mahkemesince dosyanın tekemmülünün sağlanarak Danıştay Başkanlığına gönderilmesine karar verilmesi gerektiğinden, usulden istinaf kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul İli'ne içme ve kullanma suyu temin edilen Melen Barajı'nın ve barajı besleyen su kaynaklarının su kalitesi ve miktarının korunması için "Melen Barajı Havzası Özel Hükümleri" nin davalı Tarım ve Orman Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı Makam Olur'u ile onaylanmış, … tarih ve … sayılı Makam Olur'u ile de revize edilmiş, sonrasında "Melen Barajı Havzası Özel Hükümleri" nin 24/09/2020 tarihinde Bolu İlinde … Gazetesi'nde, Düzce İlinde …'nin …Gazetesi'nde ve Sakarya İlinde … Gazetesi'nde yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

"Melen Barajı Havzası Özel Hükümleri" nin "Genel Hükümler" başlıklı 4. maddesinin 14, 15, 27, 28, 31, 32, 33, 34, 45, 46, 48, 50 ve 54. fıkraları, "Göl Koruma Alanı" başlıklı 7. maddesinin 14. fıkrası, "Yakın Mesafe Koruma Alanı" başlıklı 8. maddesinin 12. fıkrası ve "Uzak Mesafe Koruma Alanı" başlıklı 9. maddesinin 11. fıkrası, Ek-2 Havza Koruma Planı İş Programı içinde "Kentsel Atıksuların Yönetimi" ana başlığı ve "AAT Revizyon İnşaatların Tamamlanması" alt başlığı altında; merkezi kanalizasyon alt yapısının tamamlanması/yenilenmesi, "Atık Yönetimi" ana başlığı ve "Evsel Katı Atık Uygulamaları" alt başlığı altında;

düzenli depolama tesisi sızıntı suyu arıtma tesisi inşaası/işletmesi, düzensiz sahaların kapatılması ve rehabilitasyonu, "Yayılı Kaynak Kirliliği Yönetimi" ana başlığı ve "Yüzey Akışı ile Gelen Kirleticilerin Yönetimi" alt başlığı altında; sediment tutucu yapıların oluşturulması, "Tarımsal Faaliyet Kaynaklı Kirlilik Yönetimi" alt başlığı altında; organik tarımın teşvik edilmesi, iyi tarım uygulamalarının teşvik edilmesi, göl koruma alanı ve yakın mesafe koruma alanı, uzak mesafe koruma alanı-1 ve uzak mesafe koruma alanı-2, tarımsal kaynaklı yatırım-destek-teşvik programlarının geliştirilmesi,

zirai mücadele ilaçları kullanımının azaltılması çalışması, envanter, eğitim ve bilinçlendirme çalışması, izleme ve denetim, "Hayvancılık Faaliyetleri Kaynaklı Kirlilik Yönetimi" alt başlığı altında; hayvansal kaynaklı yatırım-destek-teşvik programlarının geliştirilmesi, envanter, eğitim ve bilinçlendirme çalışması, izleme ve denetim, "Karayolları Çalışmaları" alt başlığı altında; tehlikeli maddelerin karayolları vasıtasıyla taşınması sırasında, kaza ihtimaline karşı acil durum eylem planlarının hazırlanması, "Ağaçlandırma, Erozyon Kontrolü Çalışmaları ve Taşkın Kontrolü" ana başlığı altında; erozyon kontrolü çalışmalarının yapılması,

göl koruma alanı ve yakın mesafe koruma alanı, uzak mesafe koruma alanı-1 ve uzak mesafe koruma alanı-2 düzenlemelerinin iptali istemi ile bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde "(Değişik: 18/6/2014-6545/20 md.) Danıştay Dava Dairelerinin nihai kararları ile Bölge İdare Mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir: a) Düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları, ..." hükmüne yer verilmiştir

Anılan Kanunun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinde ise "(Değişik: 18/6/2014-6545/22 md.) ...2. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay ...c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı tarafından, Melen Baraj Gölü Özel Hükümleri'nin yukarıda belirtilen maddelerinin iptali istemiyle açılan davada, uyuşmazlık konusu Melen Baraj Gölü Özel Hükümleri'nin düzenleyici işlem niteliğinde bulunduğu anlaşıldığından, temyize konu kararın kesin değil 2577 sayılı Kanunun 46. maddesi uyarınca temyize tabi kararlar arasında yer aldığı sonucuna ulaşıldığından, istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararın "kesin" olduğu gerekçesiyle temyiz isteminin reddine ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığından kaldırılmasına karar verilmiştir.

Diğer taraftan, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının temyiz edilmesine ilişkin davacı idarenin 28/09/2023 havale tarihli temyiz dilekçesinin, Ankara Bölge İdare Mahkemesince davalı Tarım ve Orman Bakanlığı ile davalı yanında müdahil Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'ne tebliğ edilmediği ve dosyanın tekemmülünün sağlanmadığı görüldüğünden, dosyanın usulüne uygun bir şekilde tekemmül ettirildikten sonra davacının temyiz istemi hakkında karar verilmek üzere Dairemize gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.