Danıştay 8. Daire E.2024/1835 K.2025/8621

... 2- ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araçla, ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin... tarihli... sayılı işlem ile diğer davacı araç sürücüsü ...'a 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ...sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu araç ile turizm taşımacılığı faaliyeti yapılabileceğine dair İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce verilmiş 28/12/2022 tarihli ve 03/01/2023 tarihine kadar geçerliliği bulunan "Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi"nin mevcut olduğu, bu durumda tescil belgesinde kullanım amacı ticari olarak kaydedilen araç için işlem tarihinden sonra makul sürede Turizm Güzergah Kullanım İzin Belgesinin alındığı görüldüğünden uyuşmazlık konusu taşımacılığın 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi kapsamına girmediği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; tesis edilen dava konusu işlemlerin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin kabul edilmesine ve Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araçla, ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin... tarihli ... sayılı işlem ile diğer davacı araç sürücüsü ...'a 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, toplu taşıma hizmetleri konusunda belediyelere tanınan yetkiler arasında güzergahları belirlemek de sayılmış olup, bu yetkinin kullanımının ruhsat/izin belgesi verilmesi ve bu belgenin denetimlerde ibraz edilmesi ile mümkün olacağı açıktır.

Büyükşehirlerde gerek trafik güvenliği, gerek yolcu emniyeti ve gerekse belli bir güzergah için yasal koşulları yerine getirmek suretiyle izin almış kişilerin haklarının korunması bakımından idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları ruhsat/izin gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir.

Denetim tarihinden sonra temin edilen belgeler, tesis edilen dava konusu işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecek ve davacının hukuka aykırı davranışlarını ortadan kaldırmayacaktır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden; olaya ilişkin 27/12/2022 tarihli tutanakta, araç içerisinde bulunan yolcunun İstanbul Havaalanına götürüldüğü, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte (27/12/2022) davacı tarafından fiilen yapılan turizm taşımacılığına izin veren "turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin" aktif olmadığı beyan edilmiş, dava dilekçesi ekinde sunulan belgede ise, bahse konu izin belgesi için 03/01/2022 tarihinde ödeme yapıldığı, taşımacılığa ilişkin olarak imzalanan sözleşmenin sona erme tarihinin ise 31/12/2022 olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece davacı şirkete ait turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin olay (27/12/2022) tarihinden bir gün sonra (28/12/2022 tarihinde) makul sürede alındığından bahisle davacıya 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a uyarınca ceza verilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, Dairemizin içtihatlarına göre söz konusu belgelerin edinilmesi için makul sürenin işlem tarihi ile aynı gün olduğu, dava konusu işlem tesis edildiğinde geçerli izin belgesinin bulunmamasının tek istisnasının ise araç sahipleri tarafından işlem tarihinden önce izin için ilgili belediyeye yapılan başvuru neticesinde söz konusu belgenin verilebilmesi için tüm süreçlerin tamamlanarak belgenin idarece onaylanabilir hale getirilmesi olduğu Dairemizce kabul görmüştür.

Bu durumda, dava dilekçesi ekinde bulunan belgede bahse konu izin belgesi için 03/01/2022 tarihinde ödeme yapılarak belgenin onaylanabilir hale getirildiği, yolcu taşımacılığına ilişkin olarak imzalanan sözleşmenin sona erme tarihinin ise denetim tarihini de içine alacak şekilde 31/12/2022 olarak belirlendiği, bu minvalde davacılara kusur izafe edilemeyeceği, isnad edilen fiilin 2918 sayılı Kanun'un Ek.2/3-a maddesi kapsamına girmediği, tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk görülmediğinden temyize konu kararın bu gerekçe ile onanması gerektiği kanaatine varılmıştır.