Danıştay 8. Daire E.2024/2581 K.2025/8979

Dava konusu istem: Araştırma yapmak üzere 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 39. maddesi uyarınca görevlendirilen öğretim görevlisi davacı tarafından, görevlendirmesinin bitimi sonrasında 10 gün süreyle kesintisiz göreve gelmediğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 94. maddesi uyarınca müstafi sayılmasına ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine ve parasal haklarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda, davacının 15/09/2021 ile 20/01/2023 tarihleri arasında Amerika Birleşik Devletleri Georgia Eyaleti Atlanta şehrinde bulunan TReNDS araştırma enstitüsünde doktora sonrası araştırma yapmak üzere 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 39. maddesi uyarınca 3'er aylık dönemler şeklinde uzatılarak görevlendirildiği, nihayetinde 24/10/2022 - 20/01/2023 tarihleri arasında son kez görevlendirildiğinin davacıya bildirildiği, davacının işbu son görevlendirilme süresinin akabinde 23/01/2023 tarihinde Uludağ Üniversitesi'ndeki görevine başlaması gerekirken görevine başlamadığı,

belirtilen tarihten itibaren kesintisiz 10(on) gün süreyle görevine gelmediğinin tutanak ve kayıtlarla tespit edildiği, bu durumda, davacının mazeretsiz ve kesintisiz olarak 10 gün süreyle görevini terk ettiği sabit olduğundan, çekilme isteğinde bulunmuş sayılması gerektiğinin kabulü ile müstafi sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından görevlendirme süresinin uzatılması talebinin kabul edilmemesi üzerine 10 gün süreyle kesintisiz göreve gelmediğinden bahisle müstafi sayıldığı, süre uzatım talebinin reddine ilişkin açılan davada yapılan yargılama sonucunda...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edildiği, söz konusu kararın Dairece 26/02/2024 tarih ve E:2023/2184, K:2024/187 sayılı "istinaf başvurusunun reddine" kararıyla onanarak kesinleştiği, bu durumda, davacının müstafi sayılmasına neden olan süre uzatım talebinin reddine ilişkin işleme karşı açılan davada verilen iptal kararı neticesinde 10 gün süreyle kesintisiz göreve gelmediğinden bahsedilemeyeceğinden dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararın kaldırılmasına,

dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 657 sayılı Kanun'un 94. Maddesinin öğretim elemanları bakımından da uygulanabilir nitelikte olduğu, davacının göreve gelmediği her gün ayrı ayrı tutulan tutanaklarla sabit olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin mevzuat hükümlerine uygun olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Amerika Birleşik Devletleri Georgia eyaleti Atlanta şehrinde bulunan TReNDS araştırma enstitüsünde doktora sonrası araştırma yapmak üzere 2547 sayılı Kanun'un 39. maddesi uyarınca görevlendirilen öğretim görevlisi davacı tarafından, görevlendirmesinin sona ermesi ile 10 gün süreyle kesintisiz göreve gelmediğinden bahisle müstafi sayılması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

21/08/1982 tarih ve 17789 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumları Yönetici, Öğretim Elemanı ve Memurları Disiplin Yönetmeliği'nin 'Görevinden Çekilmiş Sayma' başlıklı 10. maddesinin (c) fıkrasının ilk halinde "İzinsiz veya kurumca kabul edilen mazereti olmaksızın görevi kesintisiz 10 gün terk etmek, kısmi statüde bulunanlar için ise kesintisiz 40 saat veya daha fazla göreve devamsızlık göstermek" fiili görevinden çekilmiş sayma cezasını gerektiren eylemlerden sayılmış olup, 29/01/2014 tarih ve 28897 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumları Yönetici,

Öğretim Elemanı ve Memurları Disiplin Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile anılan madde mülga edilmiş. Yönetmelik de 20/10/2017 tarih ve 30216 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumları Yönetici, Öğretim Elemanı ve Memurları Disiplin Yönetmeliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik ile kaldırılmıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 01.03.2014 tarih ve 6528 sayılı Kanun ile değişik 53/b maddesinde; ''Öğretim elemanları, memur ve diğer personele uygulanabilecek disiplin cezaları uyarma, kınama, yönetim görevinden ayırma, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarıdır. Hangi fiillere hangi disiplin cezasının uygulanacağı, bu bentte sayılan kişilerin disiplin işlemleri ve disiplin amirlerinin yetkileri, Devlet memurlarına uygulanan usul ve esaslar da göz önüne alınmak suretiyle Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir." kuralı yer almıştır.

Anayasa Mahkemesinin 07.04.2015 tarih ve 29319 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14.1.2015 tarih ve E:2014/100, K:2015/6 sayılı kararı sonrası, 2547 sayılı Kanun'un 53. maddesi, 09.12.2016 tarih ve 29913 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6764 sayılı Kanun ile değişikliğe uğramıştır. 2547 sayılı Kanun'un, 6764 sayılı Kanun ile değişik 53/b maddesinde; Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanlarına uygulanabilecek disiplin cezalarının uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezaları olduğu belirtilerek, maddede disiplin suç ve cezalarına, disiplin uygulamalarına ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.

2547 sayılı Kanun'un, 6764 sayılı Kanun ile değişik 53. maddesinin (b) fıkrasının (1), (2), (3), (4) ve (6) numaralı bentlerinde yer alan “657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak…” ibareleri, Anayasa Mahkemesinin 17.07.2019 tarih ve 30834 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 10.04.2019 tarih ve E:2017/33, K:2019/20 sayılı kararıyla iptal edilerek, kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir. 2547 sayılı Kanun'un 53. maddesinin (b) fıkrasının (1), (2), (3), (4) ve (6) numaralı bentleri, 17.04.2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7243 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişikliğe uğrayarak, “657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak…” ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu işlem 657 sayılı Kanun'un 94. maddesi uyarınca tesis edilmiş olduğundan bu hükmün davacı hakkında uygulanıp uygulanmayacağının da irdelenmesi gerekmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Memurluğun Sona Ermesi" başlıklı 4. Bölümünde yer verilen "Çekilme" başlıklı 94. maddesinde; Devlet memurunun bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabileceği; mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılacağı hüküm altına alınmıştır.

Yine, aynı Kanun'un "Disiplin" başlıklı 7. Bölümünde yer verilen "Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 125. maddesinde, özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek aylıktan kesme cezasını; özürsüz ve kesintisiz 3-9 gün göreve gelmemek de kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.

657 sayılı Kanun'da yer alan bu kuralların birlikte değerlendirilmesinden anlaşılacağı üzere; Devlet memurlarının 10 güne kadar olan devamsızlıkları disipline konu bir suç olarak değerlendirilirken, 10 gün ve aşan devamsızlık halinde ilgilinin memuriyetini kendi iradesiyle sonlandırmış olduğu kabul edilerek idari bir tasarrufta bulunulmaktadır.

Bu düzenlemenin amacı ise, 657 sayılı Kanun'a tabi memurların yürüttüğü kamu hizmetinin niteliğinden kaynaklanmaktadır. Devlet memurlarının devamsızlıklarının yürüttüğü hizmete doğrudan etkisinin bulunduğu tartışmasızdır.

2547 ve 2914 sayılı Kanunlara tabi öğretim elemanlarının Kanunda tanımlanmış olan görevleri ile 657 sayılı Kanun'a tabi memurların yürüttükleri kamu hizmetinin farklı niteliklerde olduğu açıktır.

Yasa koyucu tarafından, bu farklılık gözetilmek suretiyle, 2547 sayılı Kanun'da öğretim elemanları açısından göreve devamsızlık hali için bir idari tasarruf öngörülmediği anlaşılmakla birlikte; disiplin cezası şeklinde tesis edilecek bir işlem ile idari bir tasarruf niteliği taşıyan işlemin oluşturulma süreci ve ilgilisi açısından oluşturacağı hukuki sonuçların etkileri birbirinden farklıdır. Bu çerçevede, 2547 sayılı Kanun kapsamında disiplin cezası uygulanması gereken uyuşmazlığın, daha farklı sonuçları olan idari bir tasarrufa konu edilmesi hukuka uygun olmayacaktır.

17/04/2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7243 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 7. maddesi ile de 2547 sayılı Kanun'un 53. maddesinde yer alan disiplin hükümlerinde düzenlemeler yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, "özürsüz ve kesintisiz 3-9 gün göreve gelmemek" eylemi aylıktan veya ücretten kesme cezasını gerektiren fiiller arasında; "özürsüz veya izinsiz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek" eylemi ise fasılalı ya da fasılasız olmasına bakılmaksızın üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.

Bu açıklamalar ışığında, 2547 sayılı Kanun'a tabi öğretim görevlisi olarak görev yapan davacı hakkında durumun ilgili Kanun uyarınca yapılacak bir soruşturma ile tespit edilerek, bunun sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerekmekte iken, görevinden çekilmiş sayılması yönünde 657 sayılı Kanun'un 94. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki .... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.