Danıştay 8. Daire E.2024/2663 K.2025/7530

Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına tescilli ... plakalı aracı için servis plaka hakkı verilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurusunun aracın uygun nitelikte olmaması sebebiyle reddine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının ...

İdare Mahkemesi nezdinde görülen davaya konu başvurusunun süresinde (02/09/2020) olduğu, 15/12/2000 tarihinden itibaren 30/03/2021 tarihine kadar öğrenci ve/veya personel servis taşımacılığı yaptığını 30/03/2021 tarihli ticaret odası faaliyet belgesi ile kanıtladığı, ... plakalı aracın ... tarihinde adına kayıtlı olduğu görüldüğünden, davacının başvurusunun kabulü gerekirken, "aracın uygun olmaması" sebebiyle reddi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı,

ayrıca uyuşmazlık konusu aracın model yılı itibarıyla (1992 yılı tescilli) öğrenci ve personel servis aracı olarak kullanılmasına hukuken imkân bulunmadığı savunulmakta ise de; mezkur Yönergede plaka sabit olmak üzere araç değişimini engelleyen bir düzenleme bulunmadığı ve bu belge kapsamında servis taşıt kartı verilmesine engel teşkil etmediği,

model yılının uygun olup olmadığının araç bazında tanzim edilmesi öngörülen güzergah kullanım izin belgesinin verilmesi aşamasında denetlenmesi gerektiği, güzergah kullanım izin belgesine sahip olmayan taşıtlarla öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti verilemeyeceği açık olup bu savunmaya itibar edilmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının aracının 1992 model olduğu, dolayısıyla UKOME kararında esas alınan model yılı sınırının üstünde olduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacı tarafından, adına tescilli ... plakalı aracı için servis plaka hakkı verilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurusunun aracın uygun nitelikte olmaması sebebiyle reddine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış; anılan Kanun'un 9. maddesinde, “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur.

İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.

Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir.

Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. (Ek fıkra:24/12/2020-7261/30 md.) Ulaşımdan kaynaklanan emisyonların azaltılması amacıyla bisikletli ulaşımın yaygınlaştırılmasına yönelik; bu Kanun kapsamında hazırlanacak ulaşım ana planlarında bisikletli ulaşıma yer verilmesi ya da bisikletli ulaşım ana planının hazırlanması esastır.

Bakanlıkça, talep hâlinde mahalli idarelere teknik destek verilebilir. Bu fıkraya ilişkin idari ve teknik usul ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” kuralına yer verilmiştir.

15/06/2006 gün ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve Yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1)UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir.

Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, (Danıştay Sekizinci Dairesinin 23/6/2025 tarihli ve E.:2023/5615.

K.:2025/6030 sayılı kararı ile iptal ibare:bilet ücret ve tarifelerini) , zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek,

izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare:RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla,… d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım,

toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkili olduğu hükümlerine yer verilmiştir.

Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarihli ... sayılı kararı ile kabul edilen İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesinin servis taşımacılığında kullanılacak taşıtlara ilişkin esasların düzenlendiği 6. maddesinde, öğrenci servis taşımacılığında kullanılacak araçların 0-12, personel servis taşımacılığında kullanılacak araçların ise 0-15 yaş aralığında olması koşulununun getirildiği, aynı yönergenin geçici 2. maddesinde ise.

"1- 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu' nun Resmi Gazete yayınlandığı 23/07/2004 ile 24/05/2015 tarihleri arasında öğrenci ve/veya personel servis taşımacılığı yaptığını TUHİM Güzergah Kullanım İzin Belgesi veya ilgili meslek odası (faaliyet belgesi meşgale alanında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu Taşımacılığı ibarelerinden biri yer alan) veya vergi mükellef kayıtları ile kanıtlayan ancak Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden Yenilenen Geçici/Süreli Güzergah İzin Belgesi almamış veya halihazırda taşımacılık faaliyetinde bulunmayan gerçek kişiler geçmiş dönem taşımacı olarak kabul edilecektir.

2- Geçmiş Dönem Taşımacıların yalnızca öz mal taşıtları için Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi kapsamında Servis Taşımacılığı Kartı uygulaması yapılacaktır. 3- Geçmiş Dönem Taşımacının sahip olduğu öz mal taşıt sayısına bağlı olmaksızın Servis Taşımacılığı Kartı'nda yalnızca 1 adet öz mal taşıt hakkı yer alacak ve yeni taşımacı kapsamında en fazla üç adet yeni taşımacılık hakkı (Servis Taşımacılığı Kartı) ilave edebilecektir.

4- Geçmiş Dönem Taşımacı kapsamında alınan Servis Taşımacılığı Kart'ları devredilemeyecektir. 5- Geçmiş Dönem Taşımacı sahip olduğu hakka ait Servis Taşımacılığı Kartını almak için işbu yönerge yürürlüğe girdikten sonra 1 (bir) sene içinde başvurmadığı takdirde ilgili hakka ait Servis Taşımacılığı Kartı hakkı iptal olur.(...)." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından adına tescilli ... plakalı aracı için servis plaka hakkı verilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurusunun aracın uygun nitelikte olmaması sebebiyle reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

... tarih ve ... sayılı UKOME kararıyla 25/05/2015 tarihinde adına kayıtlı servis aracı, 25/05/2015-25/06/2015 tarihleri arasında ilgili esnaf odasına kaydı (faaliyet alanı öğrenci/yolcu/servis/şehir içi yolcu taşımacılığı ibareleri bulunmak zorundadır) bulunan gerçek ve tüzel kişilere servis plaka hakkı verilmesi, bu kapsamdaki başvuruların 02/11/2020 tarihine kadar E-Toplu Ulaşım Ruhsat Sistemi üzerinden yapılmasının kararlaştırıldığı, davacının başvurusunun incelenmesi neticesinde servis plakası verilmesi talep edilen araca yönelik başvurusunun araç yaşının uygun olmaması nedeniyle UKOME kararıyla reddedildiği, araç özet bilgileri içeriğinden yapılan incelemede başvuruda esas alınan 2015 yılı itibarıyla ... plakalı aracın (1992 model olduğu için) 23 yaşında olduğu görülmektedir.

Bu durumda, yukarıda belirtildiği üzere, Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarihli ... sayılı kararı ile kabul edilen İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesinin servis taşımacılığında kullanılacak taşıtlara ilişkin esasların düzenlendiği 6. maddesi uyarınca personel servis taşımacılığında kullanılacak araçların yaş sınırının 0-15 yaş aralığı olarak belirlendiği, dolayısıyla başvuru esnasında davacının aracının 1992 model olduğu ve 23 yaşında olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, davalı idarece tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 6. bendinde; Bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararlarının kesin olduğu belirtilmiş, 46. maddesinde Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemesinin madde hükmünde sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay'da kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği, 48. maddesinin 6. ve 7. fıkralarında ise; temyizin kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşılması durumunda, temyiz isteminin reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

Uyuşmazlıkta, plaka verilmesi yolunda yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem genel niteliğe haiz düzenleyici işlem niteliğinde olmadığından, 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi kapsamına girmediği; yürütülmekte olan belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlem sıfatına haiz olmadığından dolayı 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi kapsamına da girmeyeceği anlaşılmakta olup; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesine göre temyiz yolu açık olmayan "kesin" kararlardan olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın kesin nitelikte olması sebebiyle temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.