Danıştay 8. Daire E.2024/3219 K.2025/9825

06/04/2024 tarih ve 32512 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin 17/1-e maddesinde yapılan değişikliğin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası Genel Kurul üyesi olduğu, “Oda organlarına aday olmak için Genel Kurul delegesi olma zorunluluğu yoktur.” şeklindeki değişikliğin hukuka aykırı olduğu, bu değişiklik ile odanın iş ve işlemleri ve yürüttüğü birçok organizasyon açısından oda genel kurul üyesi olmayan kişilerin oda organlarına aday olabilme yolunun açıldığı, Çevre Mühendisleri Odasında önceden beri çalışıp, belli kıdeme sahip olan, halihazırda hala üye olan oda üyeleri için bu değişikliğin haksızlığa yol açtığı, eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği, bu durumun odanın iç işleyişinde karmaşaya neden olacağı;

kaldı ki, Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin “Oda Genel Kurulu” başlıklı 16. maddesinin g bendinde, “Oda Yönetim, Denetleme ve Onur Kurullarının asil üyeleri ile Birlik Yönetim, Denetleme ve Yüksek Onur Kurullarının Oda mensubu asil üyeleri Genel Kurulun doğal delegeleridir.” kuralına;

ğ bendinde, “Genel Kurulun diğer delegeleri Şube genel kurullarında, Şubelerin dışında kalan iller için ise Oda Yönetim Kurulunun belirleyeceği illerden oluşan bölgelerde ve her bölge için yine Oda Yönetim Kurulunun belirleyeceği bir ilde, görevlendirdiği Oda temsilcisinin nezaretinde ve Şube Genel Kurulu esaslarına uygun olarak yapılacak seçimlerle saptanır.

Delege sayıları, her şube ya da seçim bölgesinde, bağlı üyeler toplamının yüzde beş (%5) i oranında eşit sayıda asil ve yedek delege şeklinde belirlenir.

Sayının hesabında kesirler bir üst tam sayıya tamamlanır.” kuralına yer verildiği, bu hükümlerden de anlaşılacağı üzere genel kurulun delege sistemiyle çalıştığı, delegelerin belli usullerle seçildiği, Çevre Mühendisleri Odasının genel kurul gibi merkezi bir organının yok sayılarak diğer organlara kayıtların kolaylaştırılmasının odanın iş ve işlemlerinde karmaşaya yol açacağı, hukuka aykırı düzenlemenin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Açılan iptal davasının taraflarınca kabul edilmesinin kararlaştırıldığı, davacının davasının kabulüne karar verilmesini talep ettikleri belirtilmiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; 06/04/2024 tarih ve 32512 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin 17/1-e maddesinde yapılan değişikliğin iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31'inci maddesinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; feragat ve kabul işlemlerinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 308'inci maddesinde, davayı kabulün, davacının talep sonucuna, davalının kısmen veya tamamen muvafakat etmesi olduğu belirtilmiştir.

İdari yargılamada, 6100 sayılı Kanunda düzenlenen "kabul" müessesesinin uygulanabilmesi için, davalı idarece, yetkili organlar eliyle davacının taleplerinin kabul edildiğine ilişkin dava konusu işlemi iptal etme, geri alma ve talep doğrultusunda değişiklik yapma gibi bir işlemin tesis edilmiş olması gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davalı Çevre Mühendisleri Odası Başkanlığı tarafından 13/09/2024 tarihinde dosyaya sunulan dilekçe ile davacının davasının kabul edilmesini istediklerini beyan ettikleri, Danıştay Sekizinci Dairesi heyetince 19/09/2024 tarihinde davalı TMMOB Çevre Mühendisleri Odası Başkanlığı'ndan;

dava konusu 06.04.2024 tarih ve 32512 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile değişik Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin 17/1-e maddesi ile ilgili yeni bir işlem tesis edilip edilmediğinin bildirilmesine, dava konusu düzenleyici işlemle ilgili yeni bir işlem tesis edildiyse bu işlemin onaylı örneklerinin dosyaya sunulmasının istenilmesine dair verilen E:2024/3219 ara kararına cevaben davalı idare tarafından herhangi bir işlem yapılmadığı bildirildiğinden işin esası incelendi.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin 17/1-e maddesinde iptali istenilen "Oda organlarına aday olmak için Genel Kurul delegesi olma zorunluluğu yoktur.” değişikliği getirilmiş olup, bu değişikliğin odanın iş ve işlemleri ve yürüttüğü birçok organizasyon açısından oda genel kurul üyesi olmayan kişilerin oda organlarına aday olabilmesi sağlanmış olacaktır. Bu durum ise Çevre Mühendisleri Odasında önceden beri çalışıp, belli kıdeme sahip olan, halihazırda hala üye olan oda üyeleri için haksızlığa yol açtığı ve eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği gibi odanın iç işleyişinde de karmaşaya neden olacağı açıktır.

Öte yandan.

Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin “Oda Genel Kurulu” başlıklı 16. maddesinin g bendinde, “Oda Yönetim, Denetleme ve Onur Kurullarının asil üyeleri ile Birlik Yönetim, Denetleme ve Yüksek Onur Kurullarının Oda mensubu asil üyeleri Genel Kurulun doğal delegeleridir.” kuralına; ğ bendinde, “Genel Kurulun diğer delegeleri Şube genel kurullarında, Şubelerin dışında kalan iller için ise Oda Yönetim Kurulunun belirleyeceği illerden oluşan bölgelerde ve her bölge için yine Oda Yönetim Kurulunun belirleyeceği bir ilde, görevlendirdiği Oda temsilcisinin nezaretinde ve Şube Genel Kurulu esaslarına uygun olarak yapılacak seçimlerle saptanır.

Delege sayıları, her şube ya da seçim bölgesinde, bağlı üyeler toplamının yüzde beş (%5) i oranında eşit sayıda asil ve yedek delege şeklinde belirlenir.

Sayının hesabında kesirler bir üst tam sayıya tamamlanır.” hükümlerinden de anlaşılacağı üzere genel kurulun delege sistemiyle çalıştığı, delegelerin belli usullerle seçildiği, Çevre Mühendisleri Odasının genel kurul gibi merkezi bir organının yok sayılarak, diğer organlara kayıtların kolaylaştırılmasının odanın iş ve işlemlerinde karmaşaya yol açacağı şüphesizdir.

Bu durumda; davalı idarenin de kabul ettiği üzere davaya konu değişikliğin hukuka ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemenin iptalinin gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Çevre Mühendisleri Odası Genel Kurul üyesi olan davacı tarafından, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 13. ve 39. maddelerine dayanılarak hazırlanan Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin, 06/04/2024 tarih ve 32512 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile değiştirilen 17/1-e maddesinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; feragat ve kabul işlemlerinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 308. maddesinde, davayı kabul, davacının talep sonucuna, davalının kısmen veya tamamen muvafakat etmesi olarak açıklanmıştır.

İdari yargılamada, 6100 sayılı Kanunda düzenlenen "kabul" müessesesinin uygulanabilmesi için, davalı idarece, yetkili organlar eliyle davacının taleplerinin kabul edildiğine ilişkin dava konusu işlemi iptal etme, geri alma ve talep doğrultusunda değişiklik yapma gibi bir işlemin tesis edilmiş olması gerekmektedir.

Davalı Çevre Mühendisleri Odası tarafından, 13/09/2024 tarihinde dosyaya sunulan savunma dilekçesi ile davacının davasının kabul edilmesini istediklerini beyan ettikleri, Dairemizin 19/09/2024 tarihli ara kararı ile davalıdan, dava konusu Yönetmelik hükmü ile ilgili yeni bir işlem tesis edilip edilmediğinin bildirilmesine, dava konusu düzenleyici işlemle ilgili yeni bir işlem tesis edildiyse bu işlemin onaylı örneklerinin dosyaya sunulmasının istenilmesine karar verildiği, ara kararına cevaben davalı idare tarafından herhangi bir işlem yapılmadığı bildirildiğinden işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

6235 sayılı Türk Mühendis Ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 4. maddesinde, "Birlik Umumi Heyeti; iki yılda bir Odaların, meslekte en az on yıl kıdemli olan üyeleri arasından toplam üye sayısının %2'si oranında ve üç kişiden az, yüz kişiden çok olmamak üzere seçecekleri delegelerden oluşur.".

5. maddesinde, "Birlik İdare Heyeti; her Oda bir üye ile temsil edilmek üzere, mevcut Oda adedine göre o Odanın genel kuruldaki delegeleri arasından Birlik Umumi Heyetince seçilecek üyelerden oluşur.". 22. maddesinde, "Oda Umumi Heyetinin vazifeleri: b) İdare heyeti, haysiyet divanı aza ve yedekleri ile murakıplarını seçmek; c) Birlik Umumi Heyetine gidecek asıl ve yedek delegeleri seçmek".

23. maddesinde, "Oda idare heyeti, oda umumi heyetince seçilen beş veya yedi azadan teşekkül eder." kurallarına yer verilmiştir.

Türk Mühendis Ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği'nin "Birlik Genel Kurulu" başlıklı 5. maddesinde, "Birlik Genel Kurulunda aşağıdaki esaslara uyulur; a) Birlik Genel Kurulu, Odaların meslekte en az on yıl kıdemli olan üyeleri arasından, toplam üye sayısının %2'si oranında ve üç kişiden az, yüz kişiden çok olmamak üzere oda genel kurullarınca seçilen ve en geç Mart ayı sonuna kadar Birliğe bildirilen delegelerden ve Birlik Yönetim Kurulu, Denetleme Kurulu ve Yüksek Onur Kurulunun asıl üyelerinden oluşur.".

"Genel Kurula Delegeler Dışında Katılım" başlıklı 13. maddesinde, "Odalar ve Şubelerin Yönetim, Onur ve Denetleme Kurullarıyla, Bölge ve İl Temsilciliklerinde görevli olup da, Birlik Genel Kurulu delegeleri arasında yer almayan üyeler, Genel Kurula ve görüşmelere katılırlar; ancak oy kullanamazlar.".

"Birlik Yönetim Kurulunun Oluşumu" başlıklı 18. maddesinde, "Birlik Yönetim Kurulu, Birlik Genel Kurulunca, her Oda bir üye ile temsil edilmek üzere Oda sayısına göre, Oda Genel Kurullarınca belirlenen üçer aday arasından seçilecek üyelerden oluşur. Oda Genel Kurullarınca belirlenen adayların Birlik Genel Kurulu delegeleri arasında bulunması zorunludur.".

"Birlik Ana Yönetmeliğinin Üstünlüğü" başlıklı 118. maddesinde, "Birlik Ana Yönetmeliği, sıra ve düzen bakımından Oda ana yönetmeliklerinin üstündedir. Oda ana yönetmeliklerinde bulunmayan konularda ya da Birlik Ana Yönetmeliğindeki hükümlerle Oda ana yönetmeliklerindeki hükümlerin çelişmesi halinde, Birlik Ana Yönetmeliği hükümleri uygulanır. Birlik ve Oda yönetmelikleri için de aynı sıra ve düzen geçerlidir." kuralları yer almaktadır.

Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin “Oda Genel Kurulu” başlıklı 16. maddesinin g bendinde, “Oda Yönetim, Denetleme ve Onur Kurullarının asil üyeleri ile Birlik Yönetim, Denetleme ve Yüksek Onur Kurullarının Oda mensubu asil üyeleri Genel Kurulun doğal delegeleridir.” kuralı düzenlenmiştir.

Hukuki Değerlendirme:

Dava konusu Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin, 06/04/2024 tarih ve 32512 sayılı Değişiklik Yönetmeliği ile değiştirilen 17/1-e maddesi, “Oda Genel Kurulunda bulunmak görüşmelere katılmak ve oy kullanmak için Oda Yönetim Kurulu tarafından hazırlanıp görevli hakim tarafından kesinleştirilmiş delege listelerinin imzalanması yoluyla alınmış genel kurul giriş kartının gösterilmesi zorunludur. Oda organlarına aday olmak için Genel Kurul delegesi olma zorunluluğu yoktur. Sadece oy verme sırasında, Oda kimlik kartı yerine resmî kuruluşlarca verilmiş kimlik kartları da kullanılabilir.” şeklindedir. Bu değişiklikle birlikte Oda organlarına aday olmak için Genel Kurul delegesi olma şartı kaldırılmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 6235 sayılı Kanun ile Türk Mühendis Ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliğinde, her ne kadar Oda organlarına seçilebilmek için genel kurul delegesi olma zorunluluğu açıkça düzenlenmemiş olsa da Birlik organı olan birlik yönetim kuruluna seçilebilmek için oda genel kurulu delegesi olma zorunluğunun düzenlendiğinin görüldüğü, dolayısıyla Kanun koyucunun iradesinin genel kurul delegelerinin organlara aday olabileceği yönünde olduğu, genel kurulun delege sistemiyle çalıştığı ve delegelerin belli usullerle seçildiği görülmektedir.

Bu itibarla, genel kurulun odanın karar alma mercii olduğu ve üyeleri arasından yönetim organlarının üyelerinin seçilmesinin esas olduğu anlaşıldığından henüz genel kurul üyesi olmayan kişilerin belli yönetim kadrolarına aday olmasını sağlayan düzenleme mevzuata aykırı olduğu gibi odanın iş ve işlemlerini de sekteye uğratacağı sonucuna varıldığından dava konusu değişiklik hukuka ve kamu yararına aykırı bulunmuştur.