Danıştay 8. Daire E.2024/3270 K.2025/7831

Dava konusu istem: Altınbaş Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesinde öğretim üyesi olarak hizmet sözleşmesi ile istihdam edilen davacı tarafından, yaş haddi 31/08/2020 tarihi itibariyle sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin 30/06/2020 tarihli işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının 01/09/2020 tarihinden işleyecek en yüksek mevduat faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mütevelli heyetinin, Vakıf Yükseköğretim Kurumunun en yüksek karar organı olduğu, vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticileri olan rektör ve müdürlere uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebileceği, vakıf yükseköğetim kurumunda görevlendirilecek öğretim elemanları ile sözleşme yapmak, yaptığı sözleşmenin feshine ya da yenilenmemesine ve süresi sona eren sözleşmelerin uzatılıp uzatılmamasına dair rektörün teklifine bağlı olarak dahi olsa mütevelli heyeti tarafından, mütevelli heyet başkanına bu yetkilerin devredebileceğine ilişkin herhangi bir düzenleme olmadığı,

somut olayda, 2547 sayılı Kanunun Ek 5. maddesi uyarınca mütevelli heyeti tarafından rektöre yapılmış bir yetki devrinin de bulunmadığı dikkate alındığında, rektörün teklifi ve mütevelli heyet başkanının da onayı ile tesis edilen dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, sözleşmenin yenilenmemesi işleminin esasına ilişkin bir değerlendirme yapılmadığından ve belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin sona ermiş olması nedeniyle ortada bir sözleşme ilişkisi bulunmadığından,

bu aşamada, ilgili bakımından, kesin ve net olarak belirli olmayan parasal ve özlük hak kayıpları hakkında; sözleşmenin yenilendiği varsayımı ile doğrudan bir kabul kararı verilmesi mümkün olmadığından, bu kısım hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem nedeniyle, Anayasanın 125. maddesi gereğince davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle kararın, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi talebinin reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 07/09/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece hesaplanarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının yaş haddini doldurduktan sonra 1 er yıllık sürelerle atandığı, 70 yaşını doldurması, çalıştığı bölümde 5 öğrenci olması ve yeni dönemde kayıt almayacak olması, kendi dışında bölümde 4 akademik personelin daha olması nedeni ile kamu yararı ve sınırlı mali kaynakların etkin kullanımı için davacının sözleşmesinin yenilenmediği, davacının istihdamına ihtiyaç bulunmaması nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği ve hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, Altınbaş Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesinde öğretim üyesi olarak hizmet sözleşmesi ile istihdam edilen davacı tarafından, yaş haddi geldiğinden bahisle 31/08/2020 tarihi itibariyle sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin 30/06/2020 tarihli işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının 01/09/2020 tarihinden işleyecek en yüksek mevduat faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu 31/08/2020 tarihinde süresi dolacak olan sözleşmesinin yenilenmeyerek görevine son verilmesine ilişkin işlemin iptali istemi yönünden:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Dava konusu işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden:

İdari yargılama hukukunun temel ilkeleri ve yerleşik yargı içtihatları gereği; idari yargı mercilerince verilen iptal kararları, geriye yürür ve idari işlemi tesis edildiği andan itibaren hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldırır. İptal edilen işlem hiç yapılmamış sayıldığı için ilgilinin, işlem nedeniyle uğradığı parasal ve özlük hak kayıplarının karşılanması gerekmektedir.

Buna karşın, belirli süreli iş sözleşmelerinin yenilenmemesine ilişkin işlemlerin, yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle idari yargı mercilerince iptal edilmesi durumunda, yetkili idari makam ya da organ tarafından, sözleşmenin yenilenmesi veya yenilenmemesi yönünde bir karar alınması gerekmektedir.

Bu aşamada, iptal kararının hukuksal sonucu olarak yetki yönünden hukuka aykırı bulunan sözleşmenin yenilenmemesi işlemi ortadan kalkmış olmakla birlikte, idare ile ilgili arasındaki belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermiş olması nedeniyle ortada bir sözleşme ilişkisi de bulunmamaktadır.

Bu aşamada, ilgili bakımından, kesin ve net olarak belirli olmayan parasal ve özlük hak kayıpları hakkında; sözleşmenin yenilendiği varsayımı ile doğrudan bir kabul kararı verilmesi mümkün olmadığından, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, aksi yönde değerlendirme ile verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Dava, Altınbaş Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesinde öğretim üyesi olarak hizmet sözleşmesi ile istihdam edilen davacı tarafından, yaş haddi geldiğinden bahisle 31/08/2020 tarihi itibariyle sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin 30/06/2020 tarihli işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının 01/09/2020 tarihinden işleyecek en yüksek mevduat faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İdareye; sözleşmeli personel çalıştırıp çalıştırmama veya sözleşmesi sona eren bir personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir.

Kimi hukuk yazınında ve yargı kararlarında; idarenin sözleşme yenilememe yönünde tesis ettiği işlemler ile devam eden bir sözleşmenin feshine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, sözleşme yenilememe işlemlerinde de idarenin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması gerektiği ifade edilmektedir.

Oysa, devam eden bir sözleşmenin feshi işleminde idarenin, feshin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla sözleşmenin niçin feshedildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir sözleşmenin yenilenmemesi konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani sözleşmenin niçin yenilenmediğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi sözleşme yenilemeye zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma,

her nasılsa bir defa sözleşme imzalayan bir kişinin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece sözleşmesinin yargı kararıyla mütemadiyen yenilenmesini sağlama sonucunu doğuracaktır.

Öte yandan sözleşme ilişkisinin başlangıcında ilgililer tarafından sözleşmenin süreli olduğu ve sürenin bitiminde kendiliğinden ortadan kalkacağı bilinmekte olup, sözleşmesinin devamı konusunda haklı bir beklenti oluştuğundan da söz edilemez ise de; sözleşmenin istikrarlı şekilde yenilendiği durumlarda davalı idarenin sözleşme süresinin bitiminden önce karşı tarafa sözleşmenin yenilenmeyeceğini bildirmesi haklı beklenti ilkesinin tabii sonucu olarak görülebilir.

İşlemin yetkili unsuru bakımından değerlendirilmesine gelince; davacının önceki sözleşmesi sona ermiş olduğundan ortada bir sözleşme yoktur. Bu nedenle usulde paralellik ilkesi gereği sözleşme yapılırken izlenmesi gereken usulün takibi de gerekmemektedir. İdarenin genel yazışma yetkisine sahip bir görevlisi tarafından bildirim yapılması hatta hiçbir bildirimde bulunulmaması da mümkündür.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde, davacının süresi bitmiş olan sözleşmesinin yenilenmeyeceğine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görmediğimizden aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Dava konusu işlemin hukuka uygun olması nedeniyle parasal ve özlük hak kayıplarının bulunmadığı da açıktır.