Danıştay 8. Daire E.2024/3623 K.2024/4025

Düşüncesi

... Belediye Meclisi tarafından, Belediyenin 2023 yılı çalışma dönemine ilişkin faaliyet raporu hakkında verilen yetersizlik kararının esasının incelenmesi gerektiği düşünülmektedir. Şöyle ki, 2023 yılında Belediye Başkanlığı görevini yürüten ...'ın 31/03/2024 tarihinde yapılan yeni Mahalli İdareler Genel Seçimlerinde yeniden seçilemediği için hali hazırda bu sıfatı taşımadığı görülse de bu durumun, belediye başkanlığı yaptığı döneme ilişkin verilen yetersizlik kararının incelenmesine engel olmayacağı, en fazla yetersizlik kararı incelemesi sonucuna göre belediye başkanlığından düşürülmesi aşamasında mevcut duruma göre işlemin bu kısmının ayrı değerlendirilmesi sonucuna yol açacağından, yetersizliğe ilişkin Meclis kararının esasının incelenerek karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosya incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Acıpayam Belediye Meclisi'nin ... tarih, ... sayılı kararı ile 2023 yılında belediye çalışmalarını kapsayan faaliyet raporunun tüm maddeleri üzerinde yapılan genel görüşme ve oylamada oyçokluğu ile 5393 sayılı Kanun'un 18. maddesi (a) fıkrasına istinaden yetersizlik kararı verilmesi üzerine bu karar, ... Belediye Başkanlığı'nın ...tarih,... sayılı yazısı ile Acıpayam Kaymakamlığına gönderilmiş, ...

Kaymakamlığı tarafından ise ...tarih, ... sayı ile Denizli Valiliği'ne gönderilmesi üzerine, Denizli Valiliği tarafından 27/06/2024 havale tarihli, "5393 sayılı Belediye Kanununun 26. maddesinin uygulanması hakkında" konulu yazısı ve "... Belediye Meclisinin ... tarihli ve ... sayılı Kararında.

2023 yılına ait faaliyet raporunun yetersiz görülmesine / ret edilmesine ilişkin herhangi bir yasal gerekçe gösterilmediği, bununla birlikte belediye başkanının görevini gereği gibi yerine getirmediği veya kötüye kullandığı yahut kamu yararı gözetmediğine ilişkin ciddi bilgi ve belgelere dayalı kanıt gösterilmediği, somut ve objektif veriler ile ret gerekçelerinin desteklenmediği,

ayrıca 2024 Mahalli İdareler Seçimleri sonucunda 2023 yılı faaliyet raporunu hazırlayan belediye başkanının seçimi kaybettiği, bu nedenle mezkur Kanunun 26. maddesi kapsamında, seçimi kaybeden bir belediye başkanının düşürülmesinin söz konusu olamayacağı" görüşü ile Danıştay Başkanlığı'na gönderilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı, belediyenin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir." hükmü,

"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun belediyeleri kapsar." hükmü,

"Meclisin Görev ve Yetkileri" başlıklı 18. maddesinde;" Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır: a)Stratejik plân ile yatırım ve çalışma programlarını, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini görüşmek ve kabul etmek..." hükmü,

"Meclis Kararlarının Kesinleşmesi" başlıklı 23. maddesinde; "Belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını, gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere beş gün içinde meclise iade edebilir.

Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir.

Belediye başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine on gün içinde idarî yargıya başvurabilir.

Kararlar kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülkî idare amirine gönderilir. Mülkî idare amirine gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez.

(İptal beşinci fıkra: Anayasa Mahkemesinin 4/2/2010 tarihli ve E.: 2008/27, K.: 2010/9 sayılı Kararı ile.)

Kesinleşen meclis kararlarının özetleri yedi gün içinde uygun araçlarla halka duyurulur." hükmü,

"Meclisin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları" başlıklı 26. maddesinde; "Belediye meclisi, bilgi edinme ve denetim yetkisini faaliyet raporunu değerlendirme, denetim komisyonu, soru, genel görüşme ve gensoru yoluyla kullanır.

Meclis üyeleri, meclis başkanlığına önerge vererek belediye işleriyle ilgili konularda sözlü veya yazılı soru sorabilir. Soru, belediye başkanı veya görevlendireceği kişi tarafından sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılır.

Meclis üyelerinin en az üçte biri, meclis başkanlığına istekte bulunarak, belediyenin işleriyle ilgili bir konuda genel görüşme açılmasını isteyebilir. Bu istek meclis tarafından kabul edildiği takdirde gündeme alınır.

Belediye başkanınca meclise sunulan bir önceki yıla ait faaliyet raporundaki açıklamalar, meclis üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yeterli görülmezse, yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak, meclis başkan vekili tarafından mahallin mülkî idare amirine gönderilir.

Vali, dosyayı gerekçeli görüşüyle birlikte Danıştaya gönderir.

Yetersizlik kararı, Danıştayca uygun görüldüğü takdirde belediye başkanı, başkanlıktan düşer.

Meclis üye tam sayısının en az üçte biri oranındaki üyenin imzasıyla belediye başkanı hakkında gensoru önergesi verilebilir. Gensoru önergesi, meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun oyu ile gündeme alınır ve üç tam gün geçmedikçe görüşülemez.

Gensoru önergesinin karara bağlanmasında dördüncü fıkraya göre işlem yapılır." hükmü,

"Denetimin Kapsamı ve Türleri" başlıklı 55. maddesinde; "Belediyelerde iç ve dış denetim yapılır. Denetim, iş ve işlemlerin hukuka uygunluk, malî ve performans denetimini kapsar. İç ve dış denetim 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine göre yapılır.

Ayrıca, belediyenin malî işlemler dışında kalan diğer idarî işlemleri, hukuka uygunluk ve idarenin bütünlüğü açısından İçişleri Bakanlığı tarafından da denetlenir.

Belediyelere bağlı kuruluş ve işletmeler de yukarıdaki esaslara göre denetlenir.

Denetime ilişkin sonuçlar kamuoyuna açıklanır ve meclisin bilgisine sunulur." hükmü,

"Faaliyet Raporu" başlıklı 56. maddesinde; "Belediye başkanı, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 41 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen biçimde; stratejik plân ve performans programına göre yürütülen faaliyetleri, belirlenmiş performans ölçütlerine göre hedef ve gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerini ve belediye borçlarının durumunu açıklayan faaliyet raporunu hazırlar. Faaliyet raporunda, bağlı kuruluş ve işletmeler ile belediye ortaklıklarına ilişkin söz konusu bilgi ve değerlendirmelere de yer verilir.

Faaliyet raporu nisan ayı toplantısında belediye başkanı tarafından meclise sunulur. Raporun bir örneği Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir ve kamuoyuna da açıklanır." hükümlerine yer verilmiştir.

İSTEMİN İNCELENMESİ

Dosyanın incelenmesinden, Denizli Valiliği tarafından yapılan ve 27/06/2024 tarihinde Danıştay Başkanlığı kayıtlarına giren başvuruda, ... Belediye Meclisince 2023 yılı belediye faaliyetlerinin Belediye Kanunu'nun 18. maddesi gereği görüşülmesi üzerine verilen yetersizlik kararının ilgili Kanun düzenlemesi gereği Valiliğe gönderilmesi neticesinde Denizli Valiliği'nin görüşü ile Belediye Kanunu'nun 26. maddesi gereğince kararın Danıştay tarafından değerlendirilmesi isteminde bulunulduğu anlaşılmaktadır.

31/03/2019 tarihli Mahalli İdareler Genel Seçimleri sonucunda Denizli ili, ... Belediye başkanı seçilen ...'ın, 31/03/2024 tarihli Mahalli İdareler Genel Seçimlerinde tekrardan belediye başkanı seçilememesi nedeniyle hali hazırda belediye başkanı olmayan ... hakkında 5393 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca karar verilmesi mümkün olmadığından, istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmesi gerekmektedir.