Danıştay 8. Daire E.2024/3936 K.2025/7130

Dava konusu istem: Davacı Toroslar Belediyesi tarafından; yağmur suyu uzaklaştırma bedeli olarak Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresine ödendiğinden bahisle, 6.989.929,73 TL yağmur suyu bertaraf bedelinin 30 gün içerisinde belediyelerine ödenmesi gerektiğine dair Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinde, "Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:...g) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek..." hükmüne yer verildiği, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararında da.

“Her koşulda 15 metreden daha dar imar yollarının yapım, bakım, onarım vb. hizmetler (temizlik hariç) ilçe belediyesinin, 15 metre ve daha geniş imar yollarının yapım, bakım, onarım vb. hizmetler (temizlik hariç) ise Mersin Büyükşehir Belediyesinin görev sorumluluğundadır.” şeklinde karar alındığının görüldüğü, öte yandan, Mahkemelerinin 16/01/2023 tarihli ara kararı ile "Davalı idareden;

davaya konu 2017-2019 yılları arasındaki yağmur suyu bertaraf ücretlerinin her yıl için ayrı ayrı olmak ve yalnızca davacı Toroslar Belediyesini ilgilendiren kısımlarına yer verilmek suretiyle hangi kalemlerden oluştuğunun izah edilmesini, söz konusu kalemlerin tablosunun oluşturularak dayanağı olan bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine, davaya konu hizmetlerin yürütüldüğü adresler, diğer bir deyişle hizmetin götürüldüğü alanlar (cadde ve sokaklar) ve mülki/idari sınırlar bağlamında, sorumluluğun davacı Toroslar Belediye Başkanlığı'nda olup olmadığının her bir hizmet ve bölge için ayrı ayrı izah edilmesinin istenilmesine,

davacı idareden; davaya konu hizmetlerin yürütüldüğü adresler, diğer bir deyişle hizmetin götürüldüğü alanlar (cadde ve sokaklar) ve mülki/idari sınırlar bağlamında, sorumluluğun davalı Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nda olduğu alanların bulunup bulunmadığının sorulmasına," karar verildiği, söz konusu ara kararı uyarınca dosyaya sunulan bilgi belgelerden; davalı idarece davacı belediyeden talep edilen yağmur suyu uzaklaştırma tesisleri harcamalarına ilişkin bedel içerisinde.

5216 sayılı Kanun gereğince büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumluluk alanına giren yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolların da dahil olduğu yerlere ilişkin maliyetlerin bulunduğu gibi, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla ilçe belediyelerinin sorumluluk alanı dışında bırakılarak, büyükşehir belediyesinin sorumluluk alanına dahil edilen 15 metre ve daha geniş yollarda oluşan yağmur suyu uzaklaştırma işinden kaynaklanan maliyetlere de yer verildiğinin görüldüğü,

bu durumda, 2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan Meski Genel Müdürlüğünce yapılan tesislere ilişkin maliyet ve harcamalar için davalı belediyece MESKİ'ye ödenen bedel, 5393 sayılı Kanun ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca sorumlu olan ilgili belediyeden istenirken, Büyükşehir Belediye Başkanlığının sorumlu olduğu bölgelere yapılan işlere ait kısımların ayrıştırılması ve sadece ilgili belediyenin sorumlu olduğu bölgelerde yapılan işlere ait kısımlarının belirlenmesi gerekirken,

böyle bir inceleme/araştırma yapılmadan ve ayrıma gidilmeksizin yağmur suyu uzaklaştırma bedeli olarak MESKİ'ye ödenen 6.989.929,73-TL yağmur suyu bertaraf bedelinin 30 gün içerisinde ödenmesi gerektiğine dair tesis edilen dava konusu işlemde, bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararında; uyuşmazlığın, davacı idare sorumluluğunda bulunan alanlarda yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili olarak MESKİ'ye ödenen 6.989.929,73 TL yağmur suyu bertaraf bedelinin davalı Mersin Büyükşehir Belediyesine ödenip ödenmemesine ilişkin olduğu,

davacı idarenin yükümlü olduğu 6.989.929,73 TL yağmur suyu uzaklaştırma bedelinin Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce ödendiği ve mevzuat hükümleri gereği yağmur suyu uzaklaştırma bedelinin ilçe belediyesince ayrı bir tüzel kişiliği bulunan Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğüne ödenmesi gerektiği, bu konuda davalı idarenin yetki ve sorumluluğunun olmadığı, dolayısıyla yağmur suyu uzaklaştırma bedelinin tahsilini isteme konusunda da bir hak ve yetkisinin bulunmadığının anlaşıldığı, bu durumda, yağmur suyu uzaklaştırma bedelini isteme konusunda Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün yetkili olduğu,

davalı idarenin bu konuda bir hak ve yetkisinin olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığa konu yağmur suyu uzaklaştırma bedelinin Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce ihalesi yapılarak işlerinin tamamlanması sonrası tahakkuk ettiği göz önünde bulundurulduğunda, davalı Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığınca MESKİ'ye ödenen 6.989.929,73 TL yağmur suyu bertaraf bedelinin 30 gün içerisinde ödenmesi gerektiği yönünde tesis edilen işlemde yetki yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığından,

istinaf başvurusuna konu mahkeme kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinde düzenlenen kararın kaldırılması sebeplerinin bulunmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Sayıştay denetim raporları sonucu, yağmur suyu uzaklaştırma harcamalarına ilişkin borcun davacı ilçe belediyesi adına Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğüne ödendiği, bu nedenle dava konusu işlemin tesis edildiği, dava konusu işlemin hukuka ve usule uygun olduğu, temyize konu edilen istinaf kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı belediye tarafından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyize konu edilen Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacı Toroslar Belediyesi tarafından; yağmur suyu uzaklaştırma bedeli olarak Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresine ödendiğinden bahisle, 6.989.929,73 TL yağmur suyu bertaraf bedelinin 30 gün içerisinde belediyelerine ödenmesi gerektiğine dair Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin, (r) bendinde; su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak, ve işletmenin büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında olduğu belirtildikten sonra 24/d maddesinde; her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderlerinin büyükşehir belediyesinin giderleri arasında olduğu hükme bağlanmış olup, bu Kanun'da büyükşehir belediyesinin yağmur suyu tahliye görevinden söz edilmemiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyelerin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak, belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış; 60 (c) maddesinde de; her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderlerinin belediyenin giderleri arasında olduğu hükmü yer almıştır.

Öte yandan. 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğünün Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; büyükşehir belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak üzere, büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlüğünün kurulduğu belirtilmiş.

2. maddesinin (a) bendinde içme, kullanma, endüstri suyu ihtiyaçlarının sağlanması ve dağıtımı için her türlü tesisi kurmak, işletmek, onarımını yapmak, (b) bendinde; kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması için her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, bakım ve onarımını yapmak; (d) bendinde;

su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak görev ve yetkileri arasında düzenlenmiş. 25. maddesinde ise; yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesinin gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirileceği hükme bağlanmış.

Ek-5 maddesinde de; bu Kanun'un diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Büyükşehir belediyelerinin yetki ve görevlerini düzenleyen 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesinin (r) bendinde su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek, büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri arasında belirlenmişken; bu hizmetlerin yürütülmesi için çıkartılan ve özel nitelikte bir Kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 2 (d) maddesi uyarınca, büyükşehir belediyesine ait bu görev ve yetkinin kullanımının su ve kanalizasyon idaresince kullanılacağı.

5216 sayılı Kanun'da yağmur suyu uzaklaştırılması ile ilgili bir görev ve yetki büyükşehir belediyelerine verilmemişken.

2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca bu yetki ve görevin doğrudan su ve kanalizasyon idaresine verildiği; bununla birlikte 2560 sayılı Kanun'dan sonra yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda yağmur suyunun uzaklaştırılması için gereken tesisleri kurma ve kurdurma görevlerinin belediyelere ait olduğu ve her türlü alt yapı giderinin belediye giderleri arasında olduğu belirtilmekle beraber;

bu görevin yüklendiği diğer idarenin kuruluş ve görev yasası mahiyetindeki özel nitelikli Kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinde de bu hizmetin su ve kanalizasyon idaresi tarafından yapılacağı ancak gerekli harcamaların ilgili belediyece karşılanacağı belirtildiğinden, bu hizmetin de, büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idaresince yapılacağı, bedelin ise bu konuda 5393 sayılı Kanun ile görevli kılınan ilgili belediyece karşılanacağı sonucuna varılmaktadır.

Bu haliyle; 2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan Su ve Kanalizasyon İdaresince, yapılan tesislere ilişkin maliyet ve harcamaların, 5393 sayılı Kanun ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca sorumlu olan ilgili belediyeden istenebileceği hususunda şüphe bulunmamaktadır.

Sayıştay denetim raporlarında da Su ve Kanalizasyon İdareleri tarafından yağmur suyu uzaklaştırma imalatlarının yapımına bakımına dair harcamaların ilçe belediyelerinden istenebileceği ilkesel olarak belirtilmiş olup, davalı büyükşehir belediyesinin MESKİ'ye ödediği ve vekaletsiz işgörme hükümleri çerçevesinde davacı belediyeden istediği uyuşmazlık konusu miktarın kaynağı olarak belirtilen imalatlar ve bu imalatlara ilişkin harcamaların gerçekleştirilmesi öncesi ve sonrasında davacı ilçe belediyesine bilgilendirme yapılmadığı da dikkate alındığında,

uyuşmazlık konusu borca konu imalatlar ve bu imalatlara dair harcamaların yapılıp yapılmadığı, yapıldıysa miktarlarının doğru hesaplanıp hesaplanmadığının, borcun ne kadarlık kısmından ilçe belediyesinin sorumlu olduğunun tespiti için önce adli yargıda açılacak bir davada alacağın varlığının, miktarının ve ne kadarlık kısmından ilçe belediyesinin sorumlu olduğunun Mahkemece hüküm altına alınması ve sonrasında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca alacağın takip ve tahsili işlemlerinin yapılması gerekirken, bu usule başvurulmaksızın doğrudan dava konusu işlemin tesis edilmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin gerekçeli olarak reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, yukarıda belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği anlaşılmıştır.