Danıştay 8. Daire E.2024/3990 K.2025/6938

Dava konusu istem: Davacı Nilüfer Belediyesi tarafından, 2560 sayılı Kanun'un 25'inci maddesi uyarınca yağmursuyu uzaklaştırılmasına ilişkin tesislerin yapılması nedeniyle 2015-2021 yılları arasındaki döneme tekabül eden toplam 44.901.860,98-TL tutarındaki yağmur suyu bedeli borcunun ödeme planının gönderilmesinin istenilmesine dair davalı idarece gönderilen ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işleme karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine anılan tutardan davacı belediyenin katı atık bedeli alacağı olan 1.461,74-TL'nin mahsup edilmesi ve bakiye 44.900.399,24-TL yağmur suyu uzaklaştırılması imalatlarına ilişkin borcun ödeme planının gönderilmesinin istenilmesine ilişkin Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu... tarih ve ... sayılı işlem ile ... tarih ve ... sayılı işlemin davacının itirazının reddine ilişkin kısmı yönünden; kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması,

yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projenin, buna ilişkin harcamaların ilgili belediyece karşılanmak kaydıyla Su ve Kanalizasyon İdaresi tarafından yapılacağının 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinde düzenlendiği,

5393 sayılı Belediye Kanunu'nda ise, yağmur suyunun uzaklaştırılması için gereken tesisleri kurma ve kurdurma görevlerinin belediyelere ait olduğu ve her türlü alt yapı giderinin belediye giderleri arasında olduğunun açıkça belirtildiği,

2560 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1981 tarihinde belediyelerin görev ve yetkilerini düzenleyen 5393 sayılı Kanun yürürlükte olmamakla birlikte, 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinin, halihazırda uygulanan yerel yönetim sistematiği gözetilerek yorumlanması ve mezkur madde hükmünde yer verilen "ilgili belediyeler" ifadesinden, söz konusu hizmeti yerine getirmekle görevli ve bu hizmetten yararlanacak olan mahalli yerleşimi ifade eden belediyelerin anlaşılması gerektiği, dolayısıyla, 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1.fıkrasının (e) bendi ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinin birlikte uygulanarak,

anılan hizmetin büyükşehirlerde Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce yapılarak, bu hizmetle ilgili görevli olan ilgili belediyece harcamanın karşılanacağı yönündeki değerlendirmenin, söz konusu kanunların lafzına ve amacına daha uygun olacağı, bu durumda, 2560 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (b) bendi uyarınca, büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan davalı idarece, anılan yağmur suyu hatlarından kaynaklanan harcamaların, 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca davacı belediyeden istenilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmediği,

nitekim, benzer bir uyuşmazlıkta verilen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/12/2020 tarih ve E:2020/1824, K:2020/3625 sayılı kararının da bu yönde olduğu; yine dava konusu 20/06/2022 tarih ve 100054 sayılı işlemin, yağmur suyu borcundan katı atık bedeli alacağının mahsubuna ilişkin kısmı yönünden ise; dava konusu işlemde mahsup etmeye yönelik yasal bir dayanak gösterilmediği, buna ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin dosyaya sunulmadığının görüldüğü,

bu durumda, davacı idarenin yağmur suyu borcundan katı atık bedeli alacağının mahsup edilmesine ilişkin davalı idare tarafından yasal bir dayanak gösterilememesi karşısında, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uyarlık görülmediği gerekçeleriyle; dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemin, yağmur suyu borcundan katı atık bedeli alacağının mahsubuna ilişkin kısmının iptaline, bu işlemin davacı idarenin itirazının reddine ilişkin kısmı ile ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin...gün ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının mahkeme kararının 'davanın reddine' ilişkin kısmına yönelik istinaf istemi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca incelendiğinde, davanın reddine ilişkin karara, davacı tarafından yapılan istinaf isteminin yerinde görülmediği; davalının mahkeme kararının 'dava konusu işlemin iptaline' ilişkin kısmına yönelik istinaf istemi yönünden, karşılıklı borç ve alacak durumunda tutarı belirli ve ihtilafsız olan alacakların mahsubunun yapılmasına engel bir düzenlemenin bulunmadığı,

dava konusu olayda, karşılıklı alacak ve borç ilişkisinin bulunduğu hususunda ihtilaf bulunmadığı, davacının yağmur suyu uzaklaştırma borcunun, Dairelerinin işbu kararında (dava konusu işlemin, davacı idareden yağmur suyu bedeli istenilmesine ilişkin kısmı yönünden açılan davanın reddine yönelik istinaf isteminin reddi kısmı) da kabul edildiği ve söz konusu bu borcuna karşılık davalı idareden olan katı atık bedeli alacağının mahsup edilmesinin önünde mevzuat yönünden herhangi bir kısıtlama bulunmadığı dikkate alındığında, dava konusu işlemin, yağmur suyu borcundan katı atık bedeli alacağının mahsubuna ilişkin kısmında hukuka aykırılık,

aksi yöndeki mahkeme kararında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçeleriyle, davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun ise kabulüne, ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın "yağmur suyu borcundan katı atık bedeli alacağının mahsubuna ilişkin kısmının iptaline" dair kısmının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 2015 - 2021 yılları arası yağmur sularının uzaklaştırılması tesislerinin yapımına ilişkin giderlerin Bursa Büyükşehir Belediyesince karşılanması gerektiği, belediyelerinin bu borçlardan sorumluluğunun bulunmadığı, kesinleştirilmeyen ihtilaflı olan bir alacaktan belediyelerine ait alacağın mahsup edilemeyeceği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile istinaf kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacı Nilüfer Belediyesi tarafından, 2560 sayılı Kanun'un 25'inci maddesi uyarınca yağmursuyu uzaklaştırılmasına ilişkin tesislerin yapılması nedeniyle 2015-2021 yılları arasındaki döneme tekabül eden toplam 44.901.860,98-TL tutarındaki yağmur suyu bedeli borcunun ödeme planının gönderilmesinin istenilmesine dair davalı idarece gönderilen ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işleme karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine anılan tutardan davacı belediyenin katı atık bedeli alacağı olan 1.461,74-TL'nin mahsup edilmesi ve bakiye 44.900.399,24-TL yağmur suyu uzaklaştırılması imalatlarına ilişkin borcun ödeme planının gönderilmesinin istenilmesine ilişkin Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin, (r) bendinde; su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak, ve işletmenin büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında olduğu belirtildikten sonra 24/d maddesinde; her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderlerinin büyükşehir belediyesinin giderleri arasında olduğu hükme bağlanmış olup, bu Kanun'da büyükşehir belediyesinin yağmur suyu tahliye görevinden söz edilmemiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyelerin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak, belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış; 60 (c) maddesinde de; her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderlerinin belediyenin giderleri arasında olduğu hükmü yer almıştır.

Öte yandan. 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğünün Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; büyükşehir belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak üzere, büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlüğünün kurulduğu belirtilmiş.

2. maddesinin (a) bendinde içme, kullanma, endüstri suyu ihtiyaçlarının sağlanması ve dağıtımı için her türlü tesisi kurmak, işletmek, onarımını yapmak, (b) bendinde; kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması için her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, bakım ve onarımını yapmak; (d) bendinde;

su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak görev ve yetkileri arasında düzenlenmiş. 25. maddesinde ise; yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesinin gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirileceği hükme bağlanmış.

Ek-5 maddesinde de; bu Kanun'un diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Büyükşehir belediyelerinin yetki ve görevlerini düzenleyen 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesinin (r) bendinde su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek, büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri arasında belirlenmişken; bu hizmetlerin yürütülmesi için çıkartılan ve özel nitelikte bir Kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 2 (d) maddesi uyarınca, büyükşehir belediyesine ait bu görev ve yetkinin kullanımının su ve kanalizasyon idaresince kullanılacağı.

5216 sayılı Kanun'da yağmur suyu uzaklaştırılması ile ilgili bir görev ve yetki büyükşehir belediyelerine verilmemişken.

2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca bu yetki ve görevin doğrudan su ve kanalizasyon idaresine verildiği; bununla birlikte 2560 sayılı Kanun'dan sonra yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda yağmur suyunun uzaklaştırılması için gereken tesisleri kurma ve kurdurma görevlerinin belediyelere ait olduğu ve her türlü alt yapı giderinin belediye giderleri arasında olduğu belirtilmekle beraber;

bu görevin yüklendiği diğer idarenin kuruluş ve görev yasası mahiyetindeki özel nitelikli Kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinde de bu hizmetin su ve kanalizasyon idaresi tarafından yapılacağı ancak gerekli harcamaların ilgili belediyece karşılanacağı belirtildiğinden, bu hizmetin de, büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idaresince yapılacağı, bedelin ise bu konuda 5393 sayılı Kanun ile görevli kılınan ilgili belediyece karşılanacağı sonucuna varılmaktadır.

Bu haliyle; 2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan davalı idarece, yapılan tesislere ilişkin maliyet ve harcamaların, 5393 sayılı Kanun ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca sorumlu olan ilgili belediyeden istenebileceği hususunda şüphe bulunmamaktadır.

Sayıştay denetim raporlarında da davalı tarafından bu bedelin davacı ilçe belediyesinden istenebileceği ilkesel olarak belirtilmiş olup, davalı idarenin davacı belediyeden istediği uyuşmazlık konusu miktarın kaynağı 2015 - 2021 yılları arasında yapıldığı belirtilen imalatlar ve bu imalatların ücretlerine ilişkin harcamaların gerçekleştirilmesi öncesi ve sonrasında davacı ilçe belediyesine bilgilendirme yapılmadığı da dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu borca konu imalatlar ve bu imalatlara dair harcamaların yapılıp yapılmadığı,

yapıldıysa miktarlarının doğru hesaplanıp hesaplanmadığının, borcun ne kadarlık kısmından ilçe belediyesinin sorumlu olduğunun tespiti için önce adli yargıda açılacak bir davada alacağın varlığının, miktarının ve ne kadarlık kısmından ilçe belediyesinin sorumlu olduğunun Mahkemece hüküm altına alınması ve sonrasında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca alacağın takip ve tahsili işlemlerinin yapılması gerekirken, bu usule başvurulmaksızın doğrudan dava konusu işlemlerin tesis edilmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden, temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.