Danıştay 8. Daire E.2024/4008 K.2025/7783

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Isparta ili, Aksu ilçesi, ... Köyü sınırlarında bulunan İR:... numaralı II-b grubu (mermer) maden sahasıyla ilgili toplam 81.027,57 m² alan için yapılan ilave izin başvurusunun reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davada... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:...sayılı iptal kararının gereğinin yerine getirilerek yargı kararının uygulanması istemiyle yapılan 17/03/2023 tarihli başvurusunun "verimli devlet ormanına ve ağaçlandırma sahalarına isabet eden kısımların talepten çıkarılmadığından" bahisle reddine dair Orman Genel Müdürlüğü Isparta Bölge Müdürlüğü'nün ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin ilave açık işletme alanı izin talebinin reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda verilen...

İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, usule yönelik yahut uyuşmazlığı esastan çözüme kavuşturmayan bir iptal kararı niteliğinde olmadığı, doğrudan davacının ilave izin talebinin reddi işleminin hukuka aykırılığını işin esası bakımından ortaya koyan bir iptal kararı olduğu,

dolayısıyla idarenin iptal kararının gereğini yerine getirdiğinden bahsedilebilmesi için davacının ilave izin talebiyle ilgili yargı kararı doğrultusunda olumlu işlem tesis etmekten başka tercihte bulunamayacağı anlaşılmakta olup yargı kararının uygulanması talepli başvuru üzerine verimli devlet ormanına isabet eden kısımların talepten çıkarılmadığı gerekçesiyle yargı kararının gereğini etkisiz kılacak şekilde tesis edilen dava konusu işlemin, yargı kararını etkisizleştirmeye yönelik olduğu,

bu durumda, Anayasa'nın 138. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi gereğince mahkeme kararlarının gereğini yerine getirmesi temel bir ödevi olan ve kararları geciktirme ya da uygulamama gibi bir tercih hakkı olmayan idarenin, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak ve yargı kararlarını etkisizleştirmeye yönelik tesis ettiği sonucuna varılan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, yargı kararının uygulanmaması gibi bir durumun bulunmadığı, mahkeme kararı üzerine yapılan değerlendirme neticesinde verimli devlet ormanına ve ağaçlandırma sahalarına isabet eden kısımların talepten çıkarılmadığı görüldüğünden davacının başvurusunun reddedildiği, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, yargı kararının yerine getirlmediği, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Isparta ili, Aksu ilçesi, ...

Köyü sınırlarında bulunan ve davacı şirkete ait İR:... numaralı II-b grubu (mermer) maden sahası ile ilgili olarak ruhsat sahasında önceden verilen izinlere ilave olarak 49.973,30m² açık işletme alanı ve 31.054,27m² yüzölçümlü altyapı alanı olmak üzere toplamda 81.027,57m² alan için ilave izin talep edildiği, söz konusu sahanın verimli devlet ormanına isabet ettiği ve orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğünden bahisle talebin Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işlemiyle reddedildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, davacı tarafından anılan mahkeme kararının uygulanması istemiyle yapılan 17/03/2023 tarihli başvurunun ... tarih ve ... sayılı işlemle "verimli Devlet ormanına ve ağaçlandırma sahalarına isabet eden kısımların talepten çıkarılmadığı" gerekçesiyle reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 38. maddesinin son fıkrasında "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiç bir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." kuralına yer verilmiştir. 2755 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararların sonuçları" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından, 81.027,57m² alan için ilave izin talep edildiği, söz konusu sahanın verimli devlet ormanına isabet ettiği ve orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğünden bahisle talebin Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işlemiyle reddedildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan karara karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin... tarih ve E..., K:... sayılı kararıyla "davacının talebinin reddine gerekçe olarak gösterilen durumların olayda varolup olmadığının, davacı tarafından izin talebine konu edilen alanın, verimli orman vasfında olup olmadığı, tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlara isabet edip etmediğinin tespitine yönelik olarak yapılacak bir keşif ve bilirkişi incelemesi ile ortaya konularak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle kaldırılarak dosyanın Mahkemesine gönderildiği,

kaldırma kararı üzerine yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda...İdare Mahkemesinin... tarihli ve E:...

K:...sayılı kararıyla "dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunda ortaya konulan bilimsel ve teknik veri ve esasların birlikte değerlendirilmesinden, izin talebinde bulunulan alanın verimli ormana isabet ettiği, ek izin verilmesi durumunda orman alanlarına zarar vereceği, ekosistemi olumsuz yönde etkileyeceği, flora ve fauna bakımından kayıplara neden olacağı, işletme faaliyetinin bitiminden sonra alanda rehabilitasyon çalışmaları yapılacak olsa da var olan ormanın geri kazanılmasının mümkün olmadığı,

ayrıca mermerin nadir bulunan/stratejik/değerli bir maden olmayışı mermer üretiminde alternatif saha ve kaynakların bulunabileceği anlaşıldığından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, anılan karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun, ... Bölge İdare Mahkemesi...

İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, kararın temyiz yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği görülmüştür.

Bu itibarla, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarihli ve E:......, K:... sayılı kararı üzerine yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden dava konusu işlemin iptali yönündeki... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.