Danıştay 8. Daire E.2024/5226 K.2025/6881

Av. ... 2- (DAVACI)... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ...dari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: 2023/TUS 1. dönem yerleştirme sonucuna göre uzmanlık eğitimini almak üzere Sağlık Bakanlığı Samsun Üniversitesi Tıp Fakültesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı bölümüne yerleştirmesi yapılan davacı tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesindeki şartları sağlamadığından bahisle atamasının yapılmamasına ilişkin Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali ve yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davalı idarece davacı hakkında gönderilen bilgi ve belgelerin ve UYAP kayıtlarının birlikte incelenmesinden, davacı hakkında ...Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E..., K... sayılı kararı ile, halkın bir kesimini, sosyal sınıf ırk, din, mezhep, cinsiyet veya bölge farklılığına dayanarak alenen aşağılama suçundan 6 ay 7 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, anılan kararda davacının incisözlük isimli internet websitesinde yaptığı suça konu paylaşımlara yer verildiği,

mevzuat hükümleri ile dava konusu uyuşmazlığın birlikte değerlendirilmesinden, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi uyarınca, kişiler hakkında kesinleşmiş mahkeme kararlarının, soruşturma ve kovuşturma süreci ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlarda yer alan olguların arşiv araştırması kapsamında olduğu, somut olayda, davacı hakkında 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapıldığı,

elde edilen ve ceza kovuşturmasına esas alınan fiillerin/paylaşımların niteliği ile atanmak istenilen kadroda yürütülen kamu hizmetinin önem ve özelliği bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşıldığından, davacının bu sebeple atamasının yapılmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı, öte yandan, davacı tarafından, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararın 5 yıllık denetim süresi sonunda düşmesine karar verileceği belirtilmekte ise de.

5271 sayılı Kanun uyarınca alınan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararlar kapsamındaki olguların, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında değerlendirilmesinde herhangi bir süre sınırına tabi olmadığı, düşme kararı verilecek olmasının, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararındaki olguların güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında değerlendirilmesine mani olmadığı anlaşıldığından, aksi yöndeki itirazlara itibar edilmediği,

bununla birlikte dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan, davacının işlem nedeni ile mahrum kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi talebinin de reddi gerektiği gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idarece 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrası uyarınca yapılan arşiv araştırması neticesinde, davacı hakkında "...Asliye Ceza Mahkemesinin ...arih ve E..., K... sayılı kararı ile, "halkın bir kesimini, sosyal sınıf ırk, din, mezhep, cinsiyet veya bölge farklılığına dayanarak alenen aşağılama" suçundan 6 ay 7 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 5 yıl denetime tabi tutulmasına karar verildiği" hususunun tespit edildiği görüldüğü,

bu durumda, davacı hakkında 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrası uyarınca yaptırılan arşiv araştırması sonucu elde edilen bilginin, 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinde yer verilen Devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel ve özel şartlar kapsamında, atanmasına engel teşkil eden bir husus olmadığı, söz konusu mahkeme kararında yer verilen olguların, davacının tıpta uzmanlık eğitimi almak üzere atanmasına ne gibi bir engel teşkil edeceğinin de somut verilerle ortaya konamadığı anlaşıldığından,

2023/TUS 1. dönem yerleştirme sonucuna göre uzmanlık eğitimini almak üzere Sağlık Bakanlığı Samsun Üniversitesi Tıp Fakültesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı bölümüne yerleştirmesi yapılan davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesindeki şartları sağlamadığından bahisle atamasının yapılmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk,

aksi yönde değerlendirmeyle davanın reddi yönünde verilen idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davacı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen reddine (davacının dava konusu işlem nedeniyle mahrum kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden), kısmen kabulüne (dava konusu işlemin iptali istemi yönünden) başvuruya konu mahkeme kararının bu kısımın kaldırılmasına; dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının memuriyete engel olmadığı, kesinleşmiş mahkumiyet kararının yada sabıka kaydının bulunmadığı, eğitim hakkının engellendiği, maddi kaybı olduğu, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu davacının atamasının yapılmadığı, görevin önemi ve özelliği gereği işlem tesis edildiği, dava konusu işlemin mevzuat hükümlerine uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın lehlerine olan kısmının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuş olup; davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Bölge İdare Mahkemesi tarafından ilk derece mahkemesi kararının kısmen kaldırıldığı ve işin esası hakkında yeni bir karar verildiği anlaşıldığından; Anayasa Mahkemesi'nin 27/03/2025 tarih ve E:2024/189, K:2025/83 sayılı kararı gereğince "istinaf başvurusunun kısmen veya tümden kabulü" halinde hükmün denetlenmesini talep etme hakkı kapsamında, Bölge İdare Mahkemesince verilen bu karara karşı temyiz kanun yolunun açık olduğuna karar verilerek Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

2023/TUS 1. Dönem yerleştirme sonucuna göre uzmanlık eğitimini almak üzere Sağlık Bakanlığı Samsun Üniversitesi Tıp Fakültesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı bölümüne yerleştirmesinin yapılan davacı tarafından, hakkında 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrası uyarınca yaptırılan arşiv araştırması sonucu elde edilen verilerin Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Değerlendirme Komisyonu tarafından olumsuz olarak değerlendirildiği,

buna göre davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesindeki şartları sağlamadığından bahisle atamasının yapılmadığı Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün ...tarih ve... sayılı işleminin iptali ve yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi üzerine temyizen bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacağını, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağını, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağını, Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ve çalışma usul, esaslarını,

veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme sürelerini düzenlemektedir." kuralı. "Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinde, "1) Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır." kuralı.

"Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak birimler" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır." kuralı. "Değerlendirme Komisyonu" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur.

Değerlendirme Komisyonu; ... üniversitelerde rektör yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur.

(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. (3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar." kuralı yer almıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3.maddesinde; "Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir... t) Lisans Üstü: Yüksek lisans ve doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ve sanatta yeterlik eğitimini kapsar ve aşağıdaki kademelere ayrılır... Tıpta Uzmanlık: Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre yürütülen ve tıp doktorlarına belirli alanlarda özel yetenek ve yetki sağlamayı amaçlayan bir yükseköğretimdir." hükmüne yer verilmiştir.

Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğinin 3. maddesinde; ''Bu Yönetmelikte geçen; ... r) Uzman: Çizelgelerde yer alan dallardan birinde uzmanlık eğitimini tamamlayarak o dalda sanatını uygulama hakkı ve uzmanlık unvanını kullanma yetkisi kazanmış olanları, s) Uzmanlık eğitimi: Tıp veya diş hekimliğinde uzman olabilmek için gereken eğitim ve öğretimi, ş) Uzmanlık öğrencisi: Kurumlarındaki kadro ve pozisyonları ne olursa olsun bu Yönetmelik hükümlerine göre uzmanlık eğitimi gören kişileri, t) YDUS: Yan Dal Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavını ifade eder." hükmüne, 11. maddesinde.

"Uzmanlık öğrencisi; kurumlarındaki kadro unvanı ne olursa olsun, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde programlarda uzmanlık eğitimi gören, araştırma ve uygulama yapan kişilerdir. Programlara yerleştirilen uzmanlık öğrencilerinin istihdam şekli, kurumlarının özel mevzuat hükümlerine tabidir...

Uzmanlık öğrencisi, programda bulunan bütün eğiticilerin gözetim ve denetiminde araştırma ve eğitim çalışmalarında ve sağlık hizmeti sunumunda görev alır, deontolojik ve etik kurallara uyar." hükmüne, 13.maddesinde; "...ÖSYM tarafından yerleştirilenler, uzmanlık eğitimine başlatılmak üzere gereken işlemlerin yapılması için sonuçların ilanı tarihinden itibaren on iş günü içerisinde ilgili kuruma başvurur.

Uzmanlık eğitimine atama ve göreve başlama işlemleri kırkbeş gün içinde tamamlanır. Uzmanlık eğitimine başlamasına mani ve kabul edilebilir kanuni gerekçeleri olmaksızın görevine başlamayanların atamaları iptal edilir.

Adayların tercih etmemesi, adayların yerleştirilmesine rağmen durumlarının atanmaya uygun olmaması veya yerleştirilmesi yapılan adayların başvuru süresi içinde başvurmaması nedeniyle boş kalan kontenjanlar, ilgili kurumlar tarafından başvuru süresinin sona ermesinden itibaren on iş günü içinde ÖSYM'ye bildirilir. ÖSYM tarafından ilgili sınav döneminde bir defaya mahsus olmak üzere otuz gün içinde ek yerleştirme yapılır.

ÖSYM tarafından programlara yerleştirilenlerin ataması kurumların kendi mevzuatınca program yöneticisinin bulunduğu birime göre yapılır.

Yerleştirildikleri kurumun atama şartlarını taşımaksızın sınava girip bir programa yerleştirilmiş olanlar uzmanlık eğitimine başlatılmazlar. Şartlardan herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılanlar ile uzmanlık eğitimi sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybedenlerin uzmanlık eğitimine son verilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi kararının istinaf başvurusunun kısmen reddine (davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden), ilişkin kısmına yapılan incelemede;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın yukarıda belirtilen kısmının usul ve hukuka uygun olup, davacının dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyize konu kararının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne (dava konusu işlemin iptali istemi yönünden) başvuruya konu mahkeme kararının bu kısımın kaldırılmasına; dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmına yapılan incelemede;

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi uyarınca, kişiler hakkında kesinleşmiş mahkeme kararlarının, soruşturma ve kovuşturma süreci ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlar ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesi uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesine dair kararlarda yer alan olguların arşiv araştırması kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davalı idarece 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrası uyarınca yapılan arşiv araştırması neticesinde, davacı hakkında "...Asliye Ceza Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, "halkın bir kesimini, sosyal sınıf ırk, din, mezhep, cinsiyet veya bölge farklılığına dayanarak alenen aşağılama" suçundan 6 ay 7 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 5 yıl denetime tabi tutulmasına karar verildiği" hususunun tespit edildiği görülmektedir.

Bu durumda, söz konusu ceza mahkemesi kararında davacının incisözlük isimli internet websitesinde yaptığı suça konu paylaşımlara yer verildiği, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ile dava konusu uyuşmazlığın birlikte değerlendirilmesinden, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi uyarınca, kişiler hakkında kesinleşmiş mahkeme kararlarının, soruşturma ve kovuşturma süreci ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlarda yer alan olguların arşiv araştırması kapsamında olduğu,

somut olayda, davacı hakkında 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapıldığı, elde edilen ve ceza kovuşturmasına esas alınan fiillerin/paylaşımların niteliği ile atanmak istenilen kadroda yürütülen kamu hizmetinin önem ve özelliği bir bütün olarak değerlendirildiğinde, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Ankara 16. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kısmen kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.