Danıştay 8. Daire E.2024/5895 K.2025/96

... Sigorta Anonim Şirketi Vekili : Av. ...

II- (Davalılar)

1- ... Belediye Başkanlığı Vekili : Av. ... 2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili : Av. ...

Diğer Davalı : ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Vekili : Av. ...

İstemin Özeti : Dairemizin 27/04/2022 tarih ve E:2021/1308, K:2022/3185 sayılı bozma kararına üzerine verilen... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmaların Özeti : Davacı şirket tarafından, kiracı olan sigortalıya verilen kusur oranın yüksek olduğu belirtilerek, haksız ve dayanaksız bozma taleplerinin reddedilmesi, sigortalı kusurunun yüksek tespit edilmesine ilişkin itirazların kabulü ile talepleri yönünde kararın temyizen incelerek bozulması istenilmiş olup, davalı idarelerce savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hakimi :...

Düşüncesi : İstemin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

Dava; 08-09.09.2009 tarihleri arasında yağan yağmur nedeniyle Küçükçekmece Ayamama Deresi'nin taşması neticesinde oluşan su baskınında davacı şirket sigortalısı ... Otomotiv İnş. San. ve Tic. A.Ş.'ye ait işyerinin ve araçların zarar gördüğünden bahisle sigortalısına ödenen 1.002.403,00-TL maddi tazminatın başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerden tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Dairemizin 27/04/2022 tarih ve E: 2021/1308, K:2022/3185 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle verilen ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; ortaya çıkan zararın oluşumunda doğal afet faktörünün bir etkisinin olmadığı, nitekim bu hususun dava dosyasında bulunan Çevre ve Orman Bakanlığı, Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... nolu, "Rasat Bilgisi" konulu yazılarında da belirtildiği gelinen aşamada söz konusu maddi zararın belirlenmesi gerektiği. davalı idarelerce tazmini gereken gerçek zarar miktarının saptanabilmesi için;

zarar gören işyerinin sigortalanması amacıyla sigorta poliçesi kapsamında davacı şirkete prim ödediğinden davacı sigorta şirketince ödenen zarar bedelinin tamamından, zarar gören işyeri için tahsil edilen sigorta primlerinin düşülmesi gerektiği, buna bağlı olarak davalı idarelerin kusuru nedeniyle hükmedilecek tazminat miktarı belirlenirken sigortalıya ödenen miktardan sigorta priminin düşülmesi suretiyle belirlenecek tutar üzerinden kusur oranı dikkate alınarak yapılan hesaplama sonucu bulunan miktarın dikkate alınması gerektiği. sigortalı tarafından davacı şirkete 09.03.2009 tarihli poliçe ile 9.316,89-TL tutarında net prim ödendiği,

davalı idarelerce tazmini gereken gerçek zararın miktarının saptanabilmesi için davacının sigortalısına ödediği 1.002.403,00 TL'den 9.316,89-TL tutarındaki sigorta prim bedelinin düşülmesi sonucu davacı şirketin olay nedeniyle uğramış olduğu gerçek zarar miktarının 993.086,11-TL olduğu ve bu tutarın olaydaki kusurları oranında davalı idareler tarafında davacıya ödenmesi gerektiği, 2009 yılında meydana gelen sel olayı nedeniyle idarelerin toplamda %60 oranında kusurlu olduğu,

davacı şirketin uyuşmazlık konusu olay nedeniyle uğradığı gerçek zararın 993.086,11-TL olduğu dikkate alındığında %20 oranında Küçükçekmece Belediye Başkanlığı, %20 oranında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, %20 oranında İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi olacak şekilde toplam 595.851,666-TL'nin davalı idarelere başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazmini gerektiği, fazlaya ilişkin tazminat isteminin ise.

9.316,89-TL'nin zarar görev işyerinin sigortalanması amacıyla sigorta poliçesi kapsamında davacı şirkete ödenmiş net prim tutarı olması nedeniyle, sigortalı ... Otomotiv İnş. San. ve Tic Ltd Şti’nin %40 kusur oranına isabet eden 397.234,444-TL'nin ise sigortalı işletme sahibinin (dolayısıyla davacının) eyleminden kaynaklı olması nedeniyle reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Anayasa'nın 125. maddesinde, idarelerin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü oldukları hükme bağlanmıştır.

2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde. "İstanbul Büyükşehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletilmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün kurulduğu" belirtilmiş, aynı Kanun'un 2. maddesinin (b) bendinde.

"Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek" ve (d) bendinde.

"Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak" İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi'nin görev ve yetkileri arasında sayılmış, 25. maddesinde. "Yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi tarafından yerine getirilir.

Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dahil edilemez." kuralına yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/r maddesinde; "Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak." Büyükşehir Belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

Öte yandan, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15/e maddesinde de; müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmek, belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında olduğu belirlenmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 31 ve 32. maddelerinde kullanma izni alınmamış yapılar ve ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar hakkında düzenlemeler yapılmıştır.

Dairemizin 27/04/2022 tarih ve E:2021/1308, K:2022/3185 sayılı bozma kararında özetle; '' (...) doğal afet faktörünün hizmet kusur oranlarına etkisi gözetilmeden verilen temyize konu mahkeme kararında hukuka uyarlık bulunmadığı bu durumda bakılmakta olan davada mahkemece, davacı ve davalı idarelerin müterafik kusuru ile birlikte doğal afet etkisinin de değerlendirildiği ek bilirkişi raporu alınarak yeniden karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.'' gerekçesi yer almıştır.

Bozma kararına uyularak verilen ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararında 22/5/2024 tarihli Ara Kararıyla alınan ek bilirkişi raporunda ortaya çıkan zararın oluşumunda doğal afet faktörünün bir etkisinin olmadığı, bu hususun Çevre ve Orman Bakanlığı Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünün... tarih ve ... nolu, "Rasat Bilgisi" konulu yazılarında da belirtildiği gerekçesiyle kusur oranında doğal afet faktörü belirlenmeksizin %60 oranında davalı idareler (Küçükçekmece Belediye Başkanlığı, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi), %40 oranında da sigortalı ... Otomotiv İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin kusurlu olduğuna karar verildiği görülmektedir.

Davaya konu, 08-09.09.2009 tarihleri arasında yağan yağmur nedeniyle muhtelif yerlerde meydana gelen su baskınlarından kaynaklı olarak oluşan maddi zararların tazmini istemiyle açılan davalarda Dairemiz tarafından verilen kararların incelenmesi gerekmektedir.

Dairemizin 21/04/2022 tarih ve E:2019/4743, K:2022/2958 sayılı kararında, yerel mahkemece alınan bilirkişi raporunda %30 oranında doğal afet etkisi, 19/03/2024 tarih ve E:2020/3718, K:2024/1584 sayılı kararında %40 oranında doğal afet etkisi, 25/04/2018 tarih ve E:2017/7274, K:2018/2353 sayılı kararında %40 oranında doğal afet etkisi, 18/02/2022 tarih ve E:2019/1269, K:2022/1026 sayılı kararında %30 oranında doğal afet etkisi, 17/03/2022 tarih ve E:2018/5630, K:2022/1798 sayılı kararında %40 oranında doğal afet etkisinin kabul edildiği görülmüştür.

Netice itibarıyla tazminata konu aşırı yağış sebebiyle yaşanan olaylar ile ilgili yapılan yargılamalarda doğal afet etkisinin bulunduğu ve bu sebeple de müterafik kusur belirleme noktasında doğal afet etkisinin de kusur oranı belirlenmesinde değerlendirildiği açıktır.

Bu durumda, aşırı yağışlar sonrası dere taşkını üzerine oluşan zararlara ilişkin aynı ilçe belediyesi sınırları içinde gerçekleşen zararlar nedeniyle farklı Mahkemelerce yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda alınan bilirkişi raporlarında, 09.09.2009 tarihinde meydana gelen yağışların, Ayamama Deresi Su Toplama Havzası için 100 yılda bir beklenen yağışın üzerinde bir sel felaketi olduğunun belirtildiği, anılan raporlara dayanılarak Dairemizce kararlar verildiği anlaşılmıştır.

Bu bakımdan; netice itibari ile zararın sadece davalı idareler ve davacıdan kaynaklı kusurlardan değil, doğal afet niteliği taşıyan yağışların da etkisiyle meydana gelmesi nedeniyle, davalı idarelerin yürüttüğü kusurlu hizmetleri ve davacının mevzuat gereğince alması gereken izin ve önlemleri almaması sebebiyle oluşan kusur oranlarına ek olarak doğal afet faktörünün de etkisinin gözetilmesi gerektiğinden aksi yöndeki mahkeme kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Bakılmakta olan davada Mahkemece, yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda davacı ve davalı idareler açısından belirlenen müterafik kusur oranlarına ek olarak, aşırı yağan yağmur sebebiyle oluşan taşkınlarda dava konusu yer ile benzer mahalde bulunan alanlar ile ilgili olarak belirlenen doğal afet faktörüne ilişkin kusur oranının da mutlak suretle işbu uyuşmazlık kapsamında değerlendirilerek, belirlenecek yeni kusur oranı neticesinde, gerektiğinde benzer konuda verilmiş kararlar, yargılama esnasında alınan bilirkişi raporlarından da yararlanmak suretiyle ya da yeniden bilirkişi raporu alınarak karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.