Danıştay 8. Daire E.2024/656 K.2025/9758

Dava konusu istem: Dava, davacıya ait ... plakalı aracın, çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ... adına 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; denetim günü olan 14/06/2022 tarihinden üç gün sonra İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce verilmiş 17/06/2022 onay tarihli ve 17/06/2023 tarihine kadar geçerli Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi'nin bulunduğu görülmekle, davacıya isnat edilen fiilin 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi kapsamına girmediği anlaşıldığından tesis edilen dava konusu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline,

araç sürücüsü ... adına 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden ise davacı şirketin doğrudan kişisel, meşru, güncel menfaati olmaması gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine, dava konusu men işleminin iptaline karar verilmiş ise de, işlem tarihinde ilgili Belediyeden alınmış geçerli bir izin belgesine sahip olmayan davacının işbu dava konusu işlemlerin tesis edilmesine sebebiyet verdiği açık olduğundan, kendisine kusur izafe edilemeyecek olan davalı idare aleyhine yargılama giderine ve avukatlık ücretine hükmedilmemesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; men işlemi yönünden ,davacıya ait aracın trafik tescil belgesinde ticari ve yolcu nakli kaydı bulunduğu, yine davacı şirketin A Grubu Turizm Acentası İşletme Belgeli olduğu, bununla beraber yolcu taşımacılığı faaliyet konulu ticari kaydı ve D2 yetki belgesi bulunduğu, işlem dayanağı tutanakta da yabancı uyruklu kişinin turizm faaliyeti kapsamında havalimanına transfer edildiği, yolculuk ücretinin ise acentaya ödeneceğinin belirtildiği, tüm bu hususların yapılan yolcu taşımacılığının alınan turizm taşıma belgesi kapsamında turizm yolcu taşımacılığı niteliğinde olduğu,

her ne kadar denetim esnasında izin belgesi ibraz edilmemiş ise de, yapılan başvuruyu takiben makul sayılabilecek bir süre içerisinde aranılan belgenin de temin edilmesi, kaldı ki daha önce de bu belgenin bulunması, ancak süresinin dolması karşısında, kişi ve toplum yararı arasındaki dengeyi bozucu nitelikte, hakkaniyet ilkesine ve nesafet kurallarına aykırı olarak tesis edilen dava konusu trafikten men işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin bu kısım yönünden reddine,

kararın davacı lehine vekalet ücreti verilmemesine ilişkin kısmı yönünden ise dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve davacının da avukat vasıtasıyla temsil edildiği göz önünde bulundurulduğunda yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinde isabet bulunmadığı gerekçesiyle kararın bu kısmının kaldırılmasına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3 maddesi uyarınca izin/ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı taşımacılık yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, davacıya ait ... plakalı aracın, çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ... adına 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, toplu taşıma hizmetleri konusunda belediyelere tanınan yetkiler arasında güzergahları belirlemek de sayılmış olup, bu yetkinin kullanımının ruhsat / izin belgesi verilmesi ve bu belgenin denetimlerde ibraz edilmesi ile mümkün olacağı açıktır.

Büyükşehirlerde gerek trafik güvenliği, gerek yolcu emniyeti ve gerekse belli bir güzergah için yasal koşulları yerine getirmek suretiyle izin almış kişilerin haklarının korunması bakımından idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları ruhsat / izin gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir.

Denetim tarihinden sonra temin edilen belgeler, tesis edilen dava konusu işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecek ve davacının hukuka aykırı davranışlarını ortadan kaldırmayacaktır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden; olaya ilişkin 14/06/2022 tarihli tutanakta belirtildiği üzere araç içerisinde bulunan yolcunun "İstanbul Havaalanına götürüldüğü" beyan edildiği, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte (14/06/2022), davacı tarafından fiilen yapılan turizm taşımacılığına izin veren "turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin" bulunmadığı, ancak davacı tarafından denetim tarihinden sonra, 17/06/2022 tarihinde düzenlenen ve 17/06/2023 tarihine kadar geçerli turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin temin edildiği anlaşılmaktadır

Mahkemece her ne kadar davacıya ait turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin olay (14/06/2022) tarihinden sonra (17/06/2022 tarihinde) makul sürede alındığından bahisle davacıya 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a uyarınca ceza verilemeyeceğine karar verilmişse de, Dairemizin içtihatlarına göre söz konusu belgelerin edinilmesi için makul sürenin işlem tarihi ile aynı gün olduğu, dava konusu işlemler tesis edildiğinde geçerli izin belgesinin bulunmamasının tek istisnasının ise araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden / saatinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye yapılan başvuru neticesinde söz konusu belgenin verilebilmesi için tüm süreçlerin tamamlanarak belgenin idarece onaylanabilir hale getirilmesi olduğu Dairemizce kabul görmüştür.

Uyuşmazlıkta, araç sahibi davacı tarafından ... plakalı araçta kullanılmak üzere Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi almak amacıyla dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihten önce İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü'ne başvuru yapıldığının iddia edilmesi nedeniyle;

böyle bir başvurunun var olup olmadığının, başvuru yapıldı ise başvuru oluşturma tarihinin, başvuruya ilişkin olarak istenen gerekli belgelerin sisteme yüklenme tarihinin (tarih, saat ve dakika içerir şekilde), izin belgesi için ücret ödenmesine yönelik ilgili kurum tarafından şahıslara bilgilendirme yapılıyor ise bu bilgilendirmeye ilişkin tarihin (saat ve dakika içerir şekilde),

başvurulan belge için ödenen ücrete ilişkin ödeme bilgilerini de gösterir (saat ve dakika içerir şekilde) her türlü belge ile mahkemece tespit edilecek hususların ilgili kurum olan İstanbul Büyükşehir Belediyesinden ara kararı marifetiyle temin edilerek şüpheye yer veremeyecek şekilde açıkça ortaya konulduktan sonra karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, eksik inceleme ve araştırma sonucunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.