Danıştay 8. Daire E.2024/6820 K.2025/7894

2- ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından sahibi ve işletmecisi oldukları ...plakalı araçla, ilgili belediyeden çalışma ruhsatı/izni almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca anılan aracın trafikten 60 gün süre ile men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile aynı Kanun maddesi uyarınca dava dışı araç sürücüsüne 20.342,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlıkta, 18/09/2023 tarih ve saat 16.09 sıralarında korsan taşımacılık konusuyla ilgili yapılan denetimde, Antalya Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekiplerince ... Mahallesi, ...

Sokak üzerinde durdurulan ...plakalı renault marka aracın sürücüsü olan ...'ün belediye izni olmadan ticari amaçlı yolcu taşımacılığı faaliyeti yaptığı hususunun araç içerisinde bulunan yolcular tarafından imzalanan 18/09/2023 tarihli tutanakla tespit edildiğinin görüldüğü, dava konusu idari para cezası verilmesi yönünden yapılan değerlendirmede; olayda, para cezası verilmesi işleminin araç sürücüsü olan ... ile ilgili olduğu, aracın sahibi ve aracı kiralama yoluyla işleten davacıların kişisel, güncel ve meşru menfaatlerinin ihlal edilmediğinden ve davacılar açısından hukuki bir sonuç doğurmadığından,

20.342,00 TL idari para cezasına ilişkin işlem yönünden davacıların dava açma ehliyetlerinin bulunmadığı sonucuna varıldığı; dava konusu aracın trafikten men edilmesi işlemi yönünden yapılan değerlendirmede ise: davaya konu araç ile,

ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almaksızın belediye sınırları dahilinde bir noktadan bir noktaya ücretli yolcu taşımacılığı yapıldığı ve bu yönüyle dava konusu işlemin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi hükmü kapsamına girdiği anlaşılmakla, ilgili belediyeden alınmış çalışma izni/ruhsatı bulunmaksızın yolcu taşımacılığı yapılan aracın 2918 sayılı Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu aracın trafikten men edilmesi işlemi yönünden davanın reddine,

dava konusu araç sürücüsüne idari para cezası verilmesi yönünden ise davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, kiralanan aracı kullananın yaptığı eylemlerden sorumluluklarının bulunmadığı, cezaların şahsiliği ilkesine aykırı olarak verilen istinaf kararının hukuka ve usule aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının usul yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacılar tarafından sahibi ve işletmecisi oldukları ... plakalı araçla, ilgili belediyeden çalışma ruhsatı/izni almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca anılan aracın trafikten 60 gün süre ile men edilmesine ilişkin ...tarih ve... sayılı işlem ile aynı Kanun maddesi uyarınca dava dışı araç sürücüsüne 20.342,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmış; davacıların savunmaya cevap dilekçesinde duruşma isteminde bulunulmuş, İdare Mahkemesince duruşma yapılmaksızın hüküm verilmiş, ayrıca dava konusu işlemlerin dayanağı tutanağın dava dosyası içerisinde yer almadığı görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Duruşma" başlığını taşıyan 17. maddesinin 1. fıkrasında, "Danıştay ile idare ve vergi mahkemelerinde açılan iptal ve yirmibeşbin Türk Lirasını aşan tam yargı davaları ile tarh edilen vergi, resim ve harçlarla benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları toplamı yirmibeşbin Türk Lirasını aşan vergi davalarında, taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılır.", 2. fıkrasında, "Temyiz ve istinaflarda duruşma yapılması tarafların istemine ve Danıştay veya ilgili bölge idare mahkemesi kararına bağlıdır.";

aynı maddenin 3. fıkrasında, "Duruşma talebi, dava dilekçesi ile cevap ve savunmalarda yapılabilir.". 45. maddesinin 4. fıkrasında, ''Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir.

İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir.

İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.'', 5. fıkrasında ise, ''Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir.

Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir.'' hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda anılan kanun hükümlerine göre, İdare Mahkemelerinde açılan iptal davalarında taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılması zorunlu bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacılar tarafından savunmaya cevap dilekçesinde duruşma talebinde bulunulduğu halde, İdare Mahkemesince yukarıda belirtilen Kanun hükmüne aykırı biçimde duruşma yapılmaksızın karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacıların duruşma isteminde bulunmasına karşın, İdare Mahkemesince duruşma yapılmadan karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmadığından, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı karara yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, duruşma yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda ilk derece mahkemesince bu talebin karşılanmayarak karar verildiği hallerde, bu durum, 2577 sayılı Kanunun 45/5. maddesinde sınırlı sayıda belirtilen hususlardan olmadığından, bölge idare mahkemesi tarafından duruşmanın bizzat yapılmak ve dava konusu işlemlerin dayanağı tutanağın temin edilmek suretiyle işin esası hakkında yeniden bir karar verileceğinden, davacıların temyiz iddialarının bu aşamada incelenmesi yapılmamıştır.