Danıştay 8. Daire E.2024/703 K.2025/3621

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Van ili, Gürpınar ilçesinde bulunan Güzelsu Yatılı Ortaokulunda öğrenci olduğu dönemde, denetimi ve gözetimi altında bulunduğu öğretmeni tarafından cinsel istismara maruz bırakıldığı, gerekli denetim ve gözetim görevini yerine getirmeyen davalı idarenin meydana gelen olayda hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle duyulan elem ve ızdıraba karşılık 1.000.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davalı idarenin sürekli olarak öğrencileri kontrol ve gözetim altında bulundurmakla yükümlü olduğu, olayda davalı idarenin öğrencileri kontrol etmediği, bütün bu hususların söz konusu cinsel istismar ve saldırı olayının meydana gelmesine zemin hazırladığı, velilerin idareye duydukları güvene binaen yatılı olarak bıraktıkları yaşı küçük çocuklarının bu şekilde idarece denetim ve gözetim yükümlülüğü yerine getirilmemek suretiyle cinsel istismar nedeniyle travma yaşanması,

olayın oluş şekli, davacının yaşı, yaşamış olduğu bu olayın davacı üzerinde bıraktığı etkinin ömür boyu sürecek olması, ülkemizin uluslararası taahhütleri, toplumumuzun kendine özgü niteliği dikkate alındığında, davacının yaşamış olduğu elem ve ızdırabın ağırlığına karşılık 1.000.000,00-TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 19/05/2022 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, sapkın bir şahsın eylemlerinin hizmet kusuru oluşturmayıp, hizmetten ayrılabilen kişisel kusur oluşturduğu, kamu personelinin taksirli ya da kasıtlı olan hizmet içindeki davranışlarının suç niteliği taşıması durumunda kusurun tamamen kişisel olarak kabul edilmesi gerektiğine dair doktrinde baskın görüşlerin bulunduğu, suç niteliği taşıyan eylemlerin hizmet kusuru olarak değerlendirilemeyeceği, dava konusu somut olayda da pedofili olan ve bu yönde davranış sergileyen öğretmenin kendisini çok iyi gizlediği,

sapkın davranışları sebebiyle cinsel istismara maruz kalan çocukların da korkularından dolayı yetkili herhangi bir okul idarecisini bilgilendirmedikleri, öğrencinin anne ve babasının da üzücü bir şekilde çocuklarına karşı sorumluluklarını ihmal ettikleri, çocukları üzerindeki psikolojik etkileri gözlemleyemedikleri, cinsel istismarın öğrenilememesi sebebiyle herhangi bir önlem alamadıkları, dolayısıyla yaşanan cinsel istismar olayında idareye atfedilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'unun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştay'ın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 332/1 maddesinde; yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedileceği hüküm altına alınmıştır. Yargılama giderlerine hükmedilmesinin kamu düzeninden olduğu ve resen incelenmesi gerekeceğinden, bu kapsamda yapılan değerlendirmelerin aleyhe bozma yasağı kapsamı dışında olduğunun kabulü gerekmektedir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 2 nci maddesinde, yargı işlemlerinden bu Kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tâbi bulunduğu. 11 inci maddesinde, genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca konu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerin ödemekle mükellef olduğu.

15 nci maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı. 16 ncı maddesinde, değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı değerlerin esas olduğu. 21 inci maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınması gerektiği.

28 inci maddesinde ise, (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar harcının dörtte birinin peşin, geri kalanının kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödeneceği kurala bağlanmıştır.

Anılan Kanunun, yargı harçlarının gösterildiği (1) sayılı tarifesinde, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda, esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden (Binde 68,31) oranında nispi karar harcı alınacağı belirtilmiştir.

İstinaf isteminin reddine karar verilen İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında davalı idarenin harçtan muaf olması sebebiyle nispi karar harcının tahsiline yer olmadığına dair karar verilmişse de, davalı idarenin harçtan muaf olmasının davacı olduğu davalarda söz konusu olduğu, oysa davalı olduğu davalarda haksız çıkan taraf olduğu durumlarda Mahkeme kararı sonrası yargılama harçlarının davalı idarece ödenmesi gerektiği tartışmasızdır.

492 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, davayı açan veya harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerin yargı harçlarını ödemekle mükellef olduğunun kurala bağlanması nedeniyle, davacı tarafından dava açılırken ödenen harçlar, davanın davacı lehine sonuçlanmasıyla birlikte harç olma niteliklerini yitirerek, haksız çıkan tarafa yükletilmesi gereken yargılama giderlerinin bir parçası hâline dönüşecektir.

Aktarılan Kanun hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; konusu belli bir miktarı içeren davalarda, yargılama gideri içinde yer alan kalemlerden nispi karar harcı dışındaki harç ve posta giderinin, haklılık oranına göre davanın taraflarına yükletilmesi; hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanacak nispi karar harcının ise tümüyle, haksız çıkan tarafa, başka bir deyişle davalı idareye yükletilmesi gerekmektedir.

Bu durumda. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca, ... Bölge İdare Mahkemesi...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının hüküm fıkrasının "İdare Mahkemesi kararında yer alan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339/(1) maddesi uyarınca adli yardım talebinin kabul edilmesi nedeniyle alınmayan 80,70 -TL harcın ve hükmedilen tazminat üzerinden hesaplanan 68.310,00-TL nispi karar harcının davalı idare üzerinde bırakılarak davalı idareden tahsili için ilgili Vergi Dairesine müzekkere yazılması gerekmekte ise de,

davalı idare harçtan muaf olduğundan herhangi bir işlem yapılmasına yer olmadığına ilişkin kısmının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339/(1) maddesi uyarınca davacının adli yardım talebinin kabul edilmesi nedeniyle alınmayan 80,70-TL harcın ve hükmedilen tazminat üzerinden hesaplanan 68.310,00-TL nispi karar harcının davalı idareden tahsili için 6100 sayılı Kanun'un 339. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra Veraset ve Harçlar Vergi Dairesine müzekkere yazılması olarak düzeltilmesine" ibaresi eklenmek suretiyle düzeltilmesi gerekmektedir.